<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X63n1231">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 1231 心賦注</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 1231 心賦注</title>
			<author>宋 延壽述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>4卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">63</idno>.<idno type="no">1231</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-06-21 20:18:37 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">心賦注</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05096">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05096</charName>
				<mapping cb:dec="988136" type="PUA">U+F13E8</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2D75F</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+居]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05577">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05577</charName>
				<mapping cb:dec="988617" type="PUA">U+F15C9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E30E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>胸</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(曷-曰)/月]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB06078">
				<charName>CBETA CHARACTER CB06078</charName>
				<mapping cb:dec="989118" type="PUA">U+F17BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+22E42</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>攜</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[打-丁+嶲]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB07089">
				<charName>CBETA CHARACTER CB07089</charName>
				<mapping cb:dec="990129" type="PUA">U+F1BB1</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E3DB</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[卄/狗]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB10437">
				<charName>CBETA CHARACTER CB10437</charName>
				<mapping cb:dec="993477" type="PUA">U+F28C5</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>啄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[口*豕]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15072">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15072</charName>
				<mapping cb:dec="998112" type="PUA">U+F3AE0</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+39DE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>拔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[托-七+友]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15092">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15092</charName>
				<mapping cb:dec="998132" type="PUA">U+F3AF4</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+6677</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>晷</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[晷-人+卜]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15281">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15281</charName>
				<mapping cb:dec="998321" type="PUA">U+F3BB1</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9A10</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>驗</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[騇-古+(一/心)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15525">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15525</charName>
				<mapping cb:dec="998565" type="PUA">U+F3CA5</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>媸</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[媏-而+(乏-之+虫)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16336">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16336</charName>
				<mapping cb:dec="999376" type="PUA">U+F3FD0</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+262D0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>罩</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@(企-止))/卓]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2004-08-05T10:36:29">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0082a" n="0082a"/>
<lb ed="X" n="0082a01"/>
<lb ed="X" n="0082a02"/><cb:docNumber>No. 1231</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0082a03"/><lb ed="R111" n="0001a01"/><cb:juan fun="open" n="001"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>註心賦卷第一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0082a04"/>
<lb ed="X" n="0082a05"/><lb ed="R111" n="0001a02"/><byline cb:type="author">宋杭州<name role="" type="person">慧日永明寺</name>智覺禪師延壽述</byline>
<lb ed="X" n="0082a06"/><lb ed="R111" n="0001a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0082a0601">覺王同稟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0082a07"/><lb ed="R111" n="0001a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0082a0701">楞伽經。佛語心爲宗。無門爲法門。又經頌云。如世
<lb ed="X" n="0082a08"/><lb ed="R111" n="0001a05"/>有良醫。以妙藥救病。諸佛亦如是。爲物說唯心。問。
<lb ed="X" n="0082a09"/><lb ed="R111" n="0001a06"/>佛語心爲宗。無門爲法門。旣稱心賦。便是標宗。何
<lb ed="X" n="0082a10"/><lb ed="R111" n="0001a07"/>假廣用文言。仍繁註解。且凡論宗旨。唯逗頓機。如
<lb ed="X" n="0082a11"/><lb ed="R111" n="0001a08"/>日出照高山。駛馬見鞭影。所以丹霞和尙云。相逢
<lb ed="X" n="0082a12"/><lb ed="R111" n="0001a09"/>不擎出。擧意便知有。首楞嚴經云。圓明了知。不因
<lb ed="X" n="0082a13"/><lb ed="R111" n="0001a10"/>心念。揚眉動目。早是周遮。如先德頌云。便是猶倍
<lb ed="X" n="0082a14"/><lb ed="R111" n="0001a11"/>句。動目卽差違。若問曹溪旨。不更待揚眉。答。今爲
<lb ed="X" n="0082a15"/><lb ed="R111" n="0001a12"/>樂佛乘人。實未薦者。假以詞句。助顯眞心。雖挂文
<lb ed="X" n="0082a16"/><lb ed="R111" n="0001a13"/>言。妙旨斯在。俯收中下。盡<g ref="#CB16336">𦋐</g>羣機。但任當人。各資
<lb ed="X" n="0082a17"/><lb ed="R111" n="0001a14"/>己利。百川雖潤。何妨大海廣含。五嶽自高。不礙太
<lb ed="X" n="0082a18"/><lb ed="R111" n="0001a15"/>陽普照。根機莫等。樂欲匪同。於四門入處雖殊。在
<lb ed="X" n="0082a19"/><lb ed="R111" n="0001a16"/>一眞見時無別。如獲鳥者羅之一目。不可以一目
<lb ed="X" n="0082a20"/><lb ed="R111" n="0001a17"/>爲羅。治國者功在一人。不可以一人爲國。如內德
<lb ed="X" n="0082a21"/><lb ed="R111" n="0001a18"/>論云。夫一水無以和羮。一木無以建室。一衣不稱
<lb ed="X" n="0082a22"/><lb ed="R111" n="0001b01"/>衆體。一藥不療殊疾。一彩無以爲文繡。一聲無以
<lb ed="X" n="0082a23"/><lb ed="R111" n="0001b02"/>諧琴瑟。一言無以勸衆善。一戒無以防多失。何得
<lb ed="X" n="0082a24"/><lb ed="R111" n="0001b03"/>怪漸頓之異。令法門之專一。故云。如爲一人。衆多
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0082b" n="0082b"/>
<lb ed="X" n="0082b01"/><lb ed="R111" n="0001b04"/>亦然。如爲衆多。一人亦然。豈同劣解凡情。而生局
<lb ed="X" n="0082b02"/><lb ed="R111" n="0001b05"/>見。我此無礙廣大法門。如虗空非相。不拒諸相發
<lb ed="X" n="0082b03"/><lb ed="R111" n="0001b06"/>揮。似法性無身。匪礙諸身頓現。所以藏法師云。自
<lb ed="X" n="0082b04"/><lb ed="R111" n="0001b07"/>有衆生。尋敎得眞。會理無礙。常觀理而不礙持敎。
<lb ed="X" n="0082b05"/><lb ed="R111" n="0001b08"/>恒誦習而不礙觀空。則理敎俱融。合成一觀。方爲
<lb ed="X" n="0082b06"/><lb ed="R111" n="0001b09"/>究竟博通耳。斯乃敎觀一如。詮旨同原矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0082b07"/><lb ed="R111" n="0001b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0082b0701">祖胤親傳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0082b08"/><lb ed="R111" n="0001b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0082b0801">此土初祖達磨大師云。以心傳心。不立文字。又云。
<lb ed="X" n="0082b09"/><lb ed="R111" n="0001b12"/>直指人心。見性成佛。亦云。默傳心印。代代相承。迄
<lb ed="X" n="0082b10"/><lb ed="R111" n="0001b13"/>至今日。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0082b11"/><lb ed="R111" n="0001b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0082b1101">大開眞俗之本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0082b12"/><lb ed="R111" n="0001b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0082b1201">如大乘起信論云。有摩訶衍。能發起一切衆生大
<lb ed="X" n="0082b13"/><lb ed="R111" n="0001b16"/>乘信根。所言摩訶衍者。此云大乘。又大乘者。是衆
<lb ed="X" n="0082b14"/><lb ed="R111" n="0001b17"/>生心。心體周遍。故名爲大。心能運載。故名爲乘。立
<lb ed="X" n="0082b15"/><lb ed="R111" n="0001b18"/>心眞如門。心生滅門。論云。摩訶衍者。總說有二種。
<lb ed="X" n="0082b16"/><lb ed="R111" n="0002a01"/>一者法。二者義。所言法者。謂衆生心。是心則攝一
<lb ed="X" n="0082b17"/><lb ed="R111" n="0002a02"/>切世間出世間法。依於此心。顯示摩訶衍義。何以
<lb ed="X" n="0082b18"/><lb ed="R111" n="0002a03"/>故。是心眞如相。卽示摩訶衍體故。是心生滅因緣
<lb ed="X" n="0082b19"/><lb ed="R111" n="0002a04"/>相。能示摩訶衍自體相用故。所言義者。則有三種。
<lb ed="X" n="0082b20"/><lb ed="R111" n="0002a05"/>一者體大。謂一切法眞如平等不增減故。二者相
<lb ed="X" n="0082b21"/><lb ed="R111" n="0002a06"/>大。謂如來藏具足無漏性功德故。三者用大。能生
<lb ed="X" n="0082b22"/><lb ed="R111" n="0002a07"/>一切世間出世間善因果故。一切諸佛本所乘故。
<lb ed="X" n="0082b23"/><lb ed="R111" n="0002a08"/>一切菩薩皆乘此法到如來地故。是知一心。是諸
<lb ed="X" n="0082b24"/><lb ed="R111" n="0002a09"/>佛本所乘。菩薩因乘此心法。皆到如來地故。離此
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0082c" n="0082c"/>
<lb ed="X" n="0082c01"/><lb ed="R111" n="0002a10"/>一心外。別無殊勝。故今賦詠。志在於此。藏法師云。
<lb ed="X" n="0082c02"/><lb ed="R111" n="0002a11"/>眞俗雙泯。二諦恒存。空有兩亡。一味常現。所以華
<lb ed="X" n="0082c03"/><lb ed="R111" n="0002a12"/>嚴疏云。眞俗雖相卽。而各不壞其相。謂卽有之空。
<lb ed="X" n="0082c04"/><lb ed="R111" n="0002a13"/>方是眞空。卽空之有。方爲妙有。空有不二。兩相歷
<lb ed="X" n="0082c05"/><lb ed="R111" n="0002a14"/>然。如波卽水而恒動。俗卽眞而俗相立。如水卽波
<lb ed="X" n="0082c06"/><lb ed="R111" n="0002a15"/>而恒溼。眞卽俗而眞體存。<anchor xml:id="nkr_note_add_0082c0601" n="0082c0601"/><anchor xml:id="beg0082c0601" n="0082c0601"/>已<anchor xml:id="end0082c0601"/>上皆況心之體用。非
<lb ed="X" n="0082c07"/><lb ed="R111" n="0002a16"/>一非異。又云。不壞生滅門說眞如門。不隱眞如門
<lb ed="X" n="0082c08"/><lb ed="R111" n="0002a17"/>說生滅門。良以二門唯一心故。所以十方諸佛。常
<lb ed="X" n="0082c09"/><lb ed="R111" n="0002a18"/>依二諦說法。若不得俗諦。不得第一義諦。以俗諦
<lb ed="X" n="0082c10"/><lb ed="R111" n="0002b01"/>無有自體。卽第一義諦故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0082c11"/><lb ed="R111" n="0002b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0082c1101">獨標天地之先。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0082c12"/><lb ed="R111" n="0002b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0082c1201">傅大士頌云。有物先天地。無形本寂寥。能爲萬象
<lb ed="X" n="0082c13"/><lb ed="R111" n="0002b04"/>主。不逐四時彫。老子云。有物渾成。先天地生。寂兮
<lb ed="X" n="0082c14"/><lb ed="R111" n="0002b05"/>寥兮。獨立而不改。周行而不殆。可以爲天下母。吾
<lb ed="X" n="0082c15"/><lb ed="R111" n="0002b06"/>不知其名。字之曰道。強之曰大。寶藏論云。空可空。
<lb ed="X" n="0082c16"/><lb ed="R111" n="0002b07"/>非眞空。色可色。非眞色。眞色無形。眞空無名。無名
<lb ed="X" n="0082c17"/><lb ed="R111" n="0002b08"/>名之父。無色色之母。作萬法之根源。爲天地之太
<lb ed="X" n="0082c18"/><lb ed="R111" n="0002b09"/>祖。上施玄象。下列冥庭。元氣含於大象。大象隱於
<lb ed="X" n="0082c19"/><lb ed="R111" n="0002b10"/>無形。爲識物之靈。靈中有神。神中有身。無爲變化。
<lb ed="X" n="0082c20"/><lb ed="R111" n="0002b11"/>各稟乎自然。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0082c21"/><lb ed="R111" n="0002b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0082c2101">常爲諸佛之師。能含衆妙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0082c22"/><lb ed="R111" n="0002b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0082c2201">諸佛以法爲師。起信論云。所言法者。衆生心是。又
<lb ed="X" n="0082c23"/><lb ed="R111" n="0002b14"/>知之一字。衆妙之門。禪源集云。夫言心者是心之
<lb ed="X" n="0082c24"/><lb ed="R111" n="0002b15"/>名。言知者是心之體。能含衆妙者。一心杳冥之內。
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0083a" n="0083a"/>
<lb ed="X" n="0083a01"/><lb ed="R111" n="0002b16"/>衆妙存焉。淸淨法界。杳杳冥冥。以爲能含。恒沙妙
<lb ed="X" n="0083a02"/><lb ed="R111" n="0002b17"/>德。微妙相大。以爲所含。相依乎性。性無不包。故稱
<lb ed="X" n="0083a03"/><lb ed="R111" n="0002b18"/>爲含。又云。妄念本寂。塵境本空。空寂之心。靈知不
<lb ed="X" n="0083a04"/><lb ed="R111" n="0003a01"/>昧。卽此空寂之知。是前達磨所傳淸淨心也。任迷
<lb ed="X" n="0083a05"/><lb ed="R111" n="0003a02"/>任悟。心本自知。不籍緣生。不因境起。迷時煩惱。知
<lb ed="X" n="0083a06"/><lb ed="R111" n="0003a03"/>非煩惱。悟時神變。知非神變。然由迷此知。卽起我
<lb ed="X" n="0083a07"/><lb ed="R111" n="0003a04"/>相。若了此知。刹那成佛。故心要牋云。心法本乎無
<lb ed="X" n="0083a08"/><lb ed="R111" n="0003a05"/>住。無住心體。靈知不昧。又況如一摩尼珠。一靈心
<lb ed="X" n="0083a09"/><lb ed="R111" n="0003a06"/>也。唯圓明淨。空寂知也。都無一切差別色相。以體
<lb ed="X" n="0083a10"/><lb ed="R111" n="0003a07"/>明故。對外物時。能現一切差別色相。色相自有差
<lb ed="X" n="0083a11"/><lb ed="R111" n="0003a08"/>別。明珠不曾變易。且如珠現黑時。但云黑等是珠。
<lb ed="X" n="0083a12"/><lb ed="R111" n="0003a09"/>如洪州馬大師云。起心動念。彈指瞬目。所作所爲。
<lb ed="X" n="0083a13"/><lb ed="R111" n="0003a10"/>皆是佛性。此是卽妄明眞。或擬離黑覓珠。如北宗
<lb ed="X" n="0083a14"/><lb ed="R111" n="0003a11"/>秀大師云。衆生本有覺性。如鏡有明性。煩惱覆之
<lb ed="X" n="0083a15"/><lb ed="R111" n="0003a12"/>不見。如鏡有塵闇。妄念盡則心明。昏塵滅則鏡朗。
<lb ed="X" n="0083a16"/><lb ed="R111" n="0003a13"/>此是離妄明眞。或云明黑都無者。如牛頭融大師
<lb ed="X" n="0083a17"/><lb ed="R111" n="0003a14"/>云。諸法如夢。本來無事。心境本寂。非今始空。宜喪
<lb ed="X" n="0083a18"/><lb ed="R111" n="0003a15"/>己忘情。情忘卽絕。此是眞妄俱無。初一皆眞。次一
<lb ed="X" n="0083a19"/><lb ed="R111" n="0003a16"/>皆妄。後一皆無。皆是未見珠也。如荷澤和尙。於空
<lb ed="X" n="0083a20"/><lb ed="R111" n="0003a17"/>無相處。指示知見。了了常知。不昧心性。見珠黑之
<lb ed="X" n="0083a21"/><lb ed="R111" n="0003a18"/>時。但見珠體明白。不觀黑色。及靑黃等雜色。旣不
<lb ed="X" n="0083a22"/><lb ed="R111" n="0003b01"/>卽黑。亦不離黑。亦不黑白俱拂。了了見心性之時。
<lb ed="X" n="0083a23"/><lb ed="R111" n="0003b02"/>不卽不離。無住無著。非一非異。不取不捨。又眞心
<lb ed="X" n="0083a24"/><lb ed="R111" n="0003b03"/>本體。有二種用。一者自性本有。二者隨緣應用。猶
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0083b" n="0083b"/>
<lb ed="X" n="0083b01"/><lb ed="R111" n="0003b04"/>如銅鏡。銅之質是自性體。銅之明是自性用。明所
<lb ed="X" n="0083b02"/><lb ed="R111" n="0003b05"/>現影是隨緣用。影卽對緣方現。現有千差。明卽光
<lb ed="X" n="0083b03"/><lb ed="R111" n="0003b06"/>明。明唯一味。以喩心常寂是自性體。心常知是自
<lb ed="X" n="0083b04"/><lb ed="R111" n="0003b07"/>性用。今洪州指示能語言分別等。但是隨緣用。闕
<lb ed="X" n="0083b05"/><lb ed="R111" n="0003b08"/>自性用也。又顯敎。有比量顯。現量顯。洪州云。心不
<lb ed="X" n="0083b06"/><lb ed="R111" n="0003b09"/>可指示。但以能語言等<g ref="#CB15281">騐</g>之。知有佛性。是比量顯
<lb ed="X" n="0083b07"/><lb ed="R111" n="0003b10"/>也。荷澤直云。心體能知。知卽是心。不約知以顯心。
<lb ed="X" n="0083b08"/><lb ed="R111" n="0003b11"/>是現量顯。洪州闕此。又不變是體。隨緣是用。又荷
<lb ed="X" n="0083b09"/><lb ed="R111" n="0003b12"/>澤所宗空寂知者。空寂卽是無相。以神解之性。雖
<lb ed="X" n="0083b10"/><lb ed="R111" n="0003b13"/>無形相。而靈知不昧。故云寂知。亦云寂照。亦云無
<lb ed="X" n="0083b11"/><lb ed="R111" n="0003b14"/>相之智。亦云無知之知。如肇論云。放光般若云。般
<lb ed="X" n="0083b12"/><lb ed="R111" n="0003b15"/>若無所有相。無生滅相。道行般若云。般若無所知
<lb ed="X" n="0083b13"/><lb ed="R111" n="0003b16"/>無所見。此辯智照之用。而曰無相無知者。何耶。果
<lb ed="X" n="0083b14"/><lb ed="R111" n="0003b17"/>有無相之知。不知之照。明矣。何者。夫有所知。則有
<lb ed="X" n="0083b15"/><lb ed="R111" n="0003b18"/>所不知。以聖心無知。故無所不知。不知之知。乃曰
<lb ed="X" n="0083b16"/><lb ed="R111" n="0004a01"/>一切知。故經云。聖心無知。無所不知。信矣。空寂卽
<lb ed="X" n="0083b17"/><lb ed="R111" n="0004a02"/>是無相。卽是無知。論云無所不知。又云。乃曰一切
<lb ed="X" n="0083b18"/><lb ed="R111" n="0004a03"/>知者。此知卽是眞知。爲一切衆生自心之體。眞性
<lb ed="X" n="0083b19"/><lb ed="R111" n="0004a04"/>靈知。湛然恒照。亦云無念之知。若有念而知。凡夫
<lb ed="X" n="0083b20"/><lb ed="R111" n="0004a05"/>境界。故云知覺乃衆生。若無念無知。二乘境界。若
<lb ed="X" n="0083b21"/><lb ed="R111" n="0004a06"/>無念而知。諸佛境界。空寂卽是無念。亦云無住之
<lb ed="X" n="0083b22"/><lb ed="R111" n="0004a07"/>知。若有所住。如人入闇。則無所見。若無所住。如日
<lb ed="X" n="0083b23"/><lb ed="R111" n="0004a08"/>月光明。照見種種色。華嚴錦冠云。含衆妙而有餘
<lb ed="X" n="0083b24"/><lb ed="R111" n="0004a09"/>者。謂一切事。皆不改本相。不離本位。法法皆能爲
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0083c" n="0083c"/>
<lb ed="X" n="0083c01"/><lb ed="R111" n="0004a10"/>大爲小。爲一爲多。爲主爲伴。卽此卽彼。卽隱卽顯。
<lb ed="X" n="0083c02"/><lb ed="R111" n="0004a11"/>卽延卽促。互相攝入。重重無盡。如帝網天珠。以要
<lb ed="X" n="0083c03"/><lb ed="R111" n="0004a12"/>言之。隨一一事。念念皆具十玄之義。同時具足。無
<lb ed="X" n="0083c04"/><lb ed="R111" n="0004a13"/>有前後。如海一滴。卽具百川。滴滴皆爾。故名爲妙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0083c05"/><lb ed="R111" n="0004a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0083c0501">恒作羣賢之母。可謂幽玄。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0083c06"/><lb ed="R111" n="0004a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0083c0601">夫般若者。是諸佛之母。故淨名經頌云。智度菩薩
<lb ed="X" n="0083c07"/><lb ed="R111" n="0004a16"/>母。能生一切導師。所言般若者。卽一切衆生自心
<lb ed="X" n="0083c08"/><lb ed="R111" n="0004a17"/>靈知之性耳。如寶藏論云。夫天地之內。宇宙之間。
<lb ed="X" n="0083c09"/><lb ed="R111" n="0004a18"/>中有一寶。祕在形山。識物靈照。內外空然。寂寞難
<lb ed="X" n="0083c10"/><lb ed="R111" n="0004b01"/>見。其謂玄玄。巧出於紫微之表。用在於虗無之間。
<lb ed="X" n="0083c11"/><lb ed="R111" n="0004b02"/>端化不動。獨而無雙。聲出妙響。色吐華容。窮覩無
<lb ed="X" n="0083c12"/><lb ed="R111" n="0004b03"/>所。寄號空空。誰留其聲。不見其形。唯留其功。不見
<lb ed="X" n="0083c13"/><lb ed="R111" n="0004b04"/>其容。幽顯朗照。物理虗通。森羅寶印。萬象眞宗。其
<lb ed="X" n="0083c14"/><lb ed="R111" n="0004b05"/>爲也形。其寂也冥。本淨非瑩。法爾圓成。光超日月。
<lb ed="X" n="0083c15"/><lb ed="R111" n="0004b06"/>德越太淸。萬物無作。一切無名。能轉變天地。自在
<lb ed="X" n="0083c16"/><lb ed="R111" n="0004b07"/>縱橫。恒沙妙用。混沌而成。誰聞不喜。誰聞不驚。如
<lb ed="X" n="0083c17"/><lb ed="R111" n="0004b08"/>何以無價之寶。隱於陰入之坑。哀哉哀哉。其謂自
<lb ed="X" n="0083c18"/><lb ed="R111" n="0004b09"/>輕。悲哉悲哉。晦何由明。其寶也。煥煥煌煌。朗照十
<lb ed="X" n="0083c19"/><lb ed="R111" n="0004b10"/>方。閴寂無物。圓應堂堂。應聲應色。應陰應陽。奇特
<lb ed="X" n="0083c20"/><lb ed="R111" n="0004b11"/>無根。妙用常存。瞬目不見。側耳不聞。其本也冥。其
<lb ed="X" n="0083c21"/><lb ed="R111" n="0004b12"/>化也形。其爲也聖。其用也靈。可謂大道之眞精。其
<lb ed="X" n="0083c22"/><lb ed="R111" n="0004b13"/>精甚靈。萬有之因。凝然常住。與道同倫。故經云。隨
<lb ed="X" n="0083c23"/><lb ed="R111" n="0004b14"/>其心淨。則佛土淨。任用森羅。其名曰聖。又若證此
<lb ed="X" n="0083c24"/><lb ed="R111" n="0004b15"/>一心。則解一切法門。如止觀云。譬如良醫。有一祕
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0084a" n="0084a"/>
<lb ed="X" n="0084a01"/><lb ed="R111" n="0004b16"/>方。總攝諸方。阿伽陀藥。功兼諸藥。如食乳糜。更無
<lb ed="X" n="0084a02"/><lb ed="R111" n="0004b17"/>所須。一切具足。如如意珠。乃至此一心。是大中大。
<lb ed="X" n="0084a03"/><lb ed="R111" n="0004b18"/>上中上。圓中圓。滿中滿。實中實。眞中眞。了義中了
<lb ed="X" n="0084a04"/><lb ed="R111" n="0005a01"/>義。玄中玄。妙中妙。不可思議中不可思議。若能如
<lb ed="X" n="0084a05"/><lb ed="R111" n="0005a02"/>此簡非顯是。體權實而發心者。是一切諸佛種。譬
<lb ed="X" n="0084a06"/><lb ed="R111" n="0005a03"/>如金剛。從金性生。佛菩提心。從大悲起。是諸行先。
<lb ed="X" n="0084a07"/><lb ed="R111" n="0005a04"/>如服阿婆羅藥。先用淸水。諸行中最。如諸根中。命
<lb ed="X" n="0084a08"/><lb ed="R111" n="0005a05"/>根爲最。佛正法正行中。此心爲最。如太子生。具王
<lb ed="X" n="0084a09"/><lb ed="R111" n="0005a06"/>儀相。大臣恭敬。有大聲名。如迦陵頻伽鳥。殻中鳴
<lb ed="X" n="0084a10"/><lb ed="R111" n="0005a07"/>聲<anchor xml:id="nkr_note_add_0084a1001" n="0084a1001"/><anchor xml:id="beg0084a1001" n="0084a1001"/>已<anchor xml:id="end0084a1001"/>勝諸鳥。此菩提心有大勢力。如師子筋絃。如
<lb ed="X" n="0084a11"/><lb ed="R111" n="0005a08"/>師子乳。如金剛鎚。如那羅延箭。具足衆寶。能除貧
<lb ed="X" n="0084a12"/><lb ed="R111" n="0005a09"/>苦。如如意珠。雖小懈怠。小失威儀。猶勝二乘功德。
<lb ed="X" n="0084a13"/><lb ed="R111" n="0005a10"/>擧要言之。此心卽具一切菩薩功德。能成三世無
<lb ed="X" n="0084a14"/><lb ed="R111" n="0005a11"/>上正覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0084a15"/><lb ed="R111" n="0005a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0084a1501">靈性有珠。該通匪一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0084a16"/><lb ed="R111" n="0005a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0084a1601">此一心靈臺之性。最靈最妙。作萬法之王。爲羣有
<lb ed="X" n="0084a17"/><lb ed="R111" n="0005a14"/>之體。竪徹三世。橫亘十方。大智度論云。在有情數
<lb ed="X" n="0084a18"/><lb ed="R111" n="0005a15"/>中爲佛性。在無情數中爲法性。所以華嚴經頌云。
<lb ed="X" n="0084a19"/><lb ed="R111" n="0005a16"/>法性遍在一切處。一切衆生及國土。三世悉在無
<lb ed="X" n="0084a20"/><lb ed="R111" n="0005a17"/>有餘。亦無形相而可得。如肇論離微體淨品云。夫
<lb ed="X" n="0084a21"/><lb ed="R111" n="0005a18"/>性離微者。則非取非捨。非修非學。非本無今有。非
<lb ed="X" n="0084a22"/><lb ed="R111" n="0005b01"/>本有今無。乃至一法不生。一法不滅。非三界所攝。
<lb ed="X" n="0084a23"/><lb ed="R111" n="0005b02"/>非六趣所變。非愚智所改。非眞妄所轉。平等普遍。
<lb ed="X" n="0084a24"/><lb ed="R111" n="0005b03"/>一切圓滿。總爲一大法界幻化靈宅。迷之者歷劫
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0084b" n="0084b"/>
<lb ed="X" n="0084b01"/><lb ed="R111" n="0005b04"/>浪修。悟之者當體凝寂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0084b02"/><lb ed="R111" n="0005b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0084b0201">千途盡向於彼生。萬象皆從於此出。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0084b03"/><lb ed="R111" n="0005b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0084b0301">淨名經云。一切法以無住爲本。無住者。一切衆生
<lb ed="X" n="0084b04"/><lb ed="R111" n="0005b07"/>第八識心。此心無住無本。故云從無住本。立一切
<lb ed="X" n="0084b05"/><lb ed="R111" n="0005b08"/>法。如華嚴經云。不離於心。所見淸淨。又云。不離於
<lb ed="X" n="0084b06"/><lb ed="R111" n="0005b09"/>心無處所。是知心生一切法。如地出水。如谷孕風。
<lb ed="X" n="0084b07"/><lb ed="R111" n="0005b10"/>如石生雲。如木出火。是知離心無法。離法無心。如
<lb ed="X" n="0084b08"/><lb ed="R111" n="0005b11"/>長者論云。若直說第八種子識爲如來藏者。卽業
<lb ed="X" n="0084b09"/><lb ed="R111" n="0005b12"/>種恒眞。生怖難信。以法如是之力。何一含識而不
<lb ed="X" n="0084b10"/><lb ed="R111" n="0005b13"/>具神通。承本覺性之功。豈一刹塵而靡含道跡。故
<lb ed="X" n="0084b11"/><lb ed="R111" n="0005b14"/>華嚴經云法如是力者。本合如然。又云佛神力者。
<lb ed="X" n="0084b12"/><lb ed="R111" n="0005b15"/>應眞曰神。所以古德云。自力與佛力無別。自智與
<lb ed="X" n="0084b13"/><lb ed="R111" n="0005b16"/>佛智無差。又云。一身卽以法界爲量。自他之境都
<lb ed="X" n="0084b14"/><lb ed="R111" n="0005b17"/>亡。法界卽自身遍周。能所之情見絕。如大海之渧。
<lb ed="X" n="0084b15"/><lb ed="R111" n="0005b18"/>渧渧之中皆得大海。比衆生之心。心心皆含佛智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0084b16"/><lb ed="R111" n="0006a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0084b1601">事廓恒沙。理標精實。吞滄溟於毛孔。唯是自因。卷法
<lb ed="X" n="0084b17"/><lb ed="R111" n="0006a02"/>界於塵中。匪求他術。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0084b18"/><lb ed="R111" n="0006a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0084b1801">首楞嚴經云。衆生迷悶。背覺合塵。故發塵勞。有世
<lb ed="X" n="0084b19"/><lb ed="R111" n="0006a04"/>間相。我以妙明不生不滅合如來藏。而如來藏。唯
<lb ed="X" n="0084b20"/><lb ed="R111" n="0006a05"/>妙覺明圓照法界。是故於中。一爲無量。無量爲一。
<lb ed="X" n="0084b21"/><lb ed="R111" n="0006a06"/>小中現大。大中現小。不動道場現十方界。身含十
<lb ed="X" n="0084b22"/><lb ed="R111" n="0006a07"/>方無盡虗空。於一毛端現寶王刹。坐微塵裏轉大
<lb ed="X" n="0084b23"/><lb ed="R111" n="0006a08"/>法輪。是知背境觀心。自然大明相含。不爲物轉。亦
<lb ed="X" n="0084b24"/><lb ed="R111" n="0006a09"/>如芥納須彌等。百門義海云。且如見山高廣。是自
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0084c" n="0084c"/>
<lb ed="X" n="0084c01"/><lb ed="R111" n="0006a10"/>心現作大。今見塵小時。亦是自心現作小。今由見
<lb ed="X" n="0084c02"/><lb ed="R111" n="0006a11"/>塵。全以見山高之心。而今現塵也。是故卽小容大。
<lb ed="X" n="0084c03"/><lb ed="R111" n="0006a12"/>如云萬象如須彌。淨心如芥子。故云森羅及萬象。
<lb ed="X" n="0084c04"/><lb ed="R111" n="0006a13"/>一法之所印。卽是萬法一心。一心萬法。故稱毛吞
<lb ed="X" n="0084c05"/><lb ed="R111" n="0006a14"/>巨海。芥納須彌。非干神通變化之力。眞心具德法
<lb ed="X" n="0084c06"/><lb ed="R111" n="0006a15"/>性如是。如華嚴記云。如經一毛端中一切世界差
<lb ed="X" n="0084c07"/><lb ed="R111" n="0006a16"/>別性者。謂一毛端性。卽是一切世界差別性。今一
<lb ed="X" n="0084c08"/><lb ed="R111" n="0006a17"/>切世界卽事。隨其法性卽一毛端。以性卽毛端。諸
<lb ed="X" n="0084c09"/><lb ed="R111" n="0006a18"/>界卽性故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0084c10"/><lb ed="R111" n="0006b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0084c1001">任機啓號。應物成名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0084c11"/><lb ed="R111" n="0006b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0084c1101">一切法本無名。<anchor xml:id="nkr_note_add_0084c1101" n="0084c1101"/><anchor xml:id="beg0084c1101" n="0084c1101"/>但<anchor xml:id="end0084c1101"/>是心爲名。故般若經云。六塵鈍
<lb ed="X" n="0084c12"/><lb ed="R111" n="0006b03"/>故。不自名。不自立。皆是因心立名。故云萬法本閑。
<lb ed="X" n="0084c13"/><lb ed="R111" n="0006b04"/>而人自閙。又云三阿僧祇名字。皆是心之異號。如
<lb ed="X" n="0084c14"/><lb ed="R111" n="0006b05"/>天台淨名疏云。一法異名者。諸經異名。說眞性實
<lb ed="X" n="0084c15"/><lb ed="R111" n="0006b06"/>相。或言一實諦。或言自性淸淨心。或言如來藏。或
<lb ed="X" n="0084c16"/><lb ed="R111" n="0006b07"/>言如如。或言實際。或言實相般若。或言一乘。或言
<lb ed="X" n="0084c17"/><lb ed="R111" n="0006b08"/>卽是首楞嚴。或言法性。或言法身。或言中道。或言
<lb ed="X" n="0084c18"/><lb ed="R111" n="0006b09"/>畢竟空。或言正因佛性。性淨涅槃。如是等種種異
<lb ed="X" n="0084c19"/><lb ed="R111" n="0006b10"/>名。此皆是實相之異稱。故大智論偈言。般若是一
<lb ed="X" n="0084c20"/><lb ed="R111" n="0006b11"/>法。佛說種種名。隨諸衆生類。爲之立異字。大涅槃
<lb ed="X" n="0084c21"/><lb ed="R111" n="0006b12"/>經云。如天帝釋有千種名。解脫亦爾。多諸名字。又
<lb ed="X" n="0084c22"/><lb ed="R111" n="0006b13"/>云佛性者有五種名故。皆是赴機利物。爲立異名
<lb ed="X" n="0084c23"/><lb ed="R111" n="0006b14"/>也。而法體是一。未曾有異。如帝釋千名。名雖不同。
<lb ed="X" n="0084c24"/><lb ed="R111" n="0006b15"/>終是目於天主。豈有聞異名故。而言非實相理。如
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0085a" n="0085a"/>
<lb ed="X" n="0085a01"/><lb ed="R111" n="0006b16"/>人供養帝釋。毀憍尸迦。供養憍尸迦。毀於帝釋。如
<lb ed="X" n="0085a02"/><lb ed="R111" n="0006b17"/>此供養。未必得福。末代執法者亦爾。或信賴耶自
<lb ed="X" n="0085a03"/><lb ed="R111" n="0006b18"/>性淸淨心。而毀畢竟空。或信畢竟空無所有。毀賴
<lb ed="X" n="0085a04"/><lb ed="R111" n="0007a01"/>耶識自性淸淨心。或言般若明實相。法華明一乘。
<lb ed="X" n="0085a05"/><lb ed="R111" n="0007a02"/>皆非佛性。此之求福。豈不慮禍。若知名異體一。則
<lb ed="X" n="0085a06"/><lb ed="R111" n="0007a03"/>隨喜之善。遍於法界。何所諍乎。又諸經內。逗緣稱
<lb ed="X" n="0085a07"/><lb ed="R111" n="0007a04"/>機。更有多名。隨處安立。以廣大義邊。目之爲海。以
<lb ed="X" n="0085a08"/><lb ed="R111" n="0007a05"/>圓明理顯。稱之曰珠。以萬法所宗。號之曰王。以能
<lb ed="X" n="0085a09"/><lb ed="R111" n="0007a06"/>生一切。詺之曰母。但是無義之眞義。多亦不多。無
<lb ed="X" n="0085a10"/><lb ed="R111" n="0007a07"/>心之眞心。一亦不一。故華嚴私記云。取決斷義。以
<lb ed="X" n="0085a11"/><lb ed="R111" n="0007a08"/>智言之。取能生長。以地言之。取其高顯。以山言之。
<lb ed="X" n="0085a12"/><lb ed="R111" n="0007a09"/>取其深廣。以海言之。取其圓淨。以珠言之。此上約
<lb ed="X" n="0085a13"/><lb ed="R111" n="0007a10"/>有名。尙乃無數。更有無名。豈可測量。如大法炬陀
<lb ed="X" n="0085a14"/><lb ed="R111" n="0007a11"/>羅尼經云。佛吿諸菩薩。汝等勿謂天定天也。人定
<lb ed="X" n="0085a15"/><lb ed="R111" n="0007a12"/>人也。餓鬼定餓鬼也。乃至如一事有種種名。如一
<lb ed="X" n="0085a16"/><lb ed="R111" n="0007a13"/>人有種種名。如一天。乃至餓鬼畜生有種種名。亦
<lb ed="X" n="0085a17"/><lb ed="R111" n="0007a14"/>復如是。亦有多餓鬼。全無名字。於一彈指頃。轉變
<lb ed="X" n="0085a18"/><lb ed="R111" n="0007a15"/>身體作種種形。如是衆生於一時間現無量色身。
<lb ed="X" n="0085a19"/><lb ed="R111" n="0007a16"/>云何可得呼其名也。若餓鬼等。有生處名字。受食
<lb ed="X" n="0085a20"/><lb ed="R111" n="0007a17"/>名字。及壽命名字。若地獄衆生。無有名字生處者。
<lb ed="X" n="0085a21"/><lb ed="R111" n="0007a18"/>則其形亦無定。彼中惡業因緣未盡。故於一念中
<lb ed="X" n="0085a22"/><lb ed="R111" n="0007b01"/>種種變身。釋曰。如地獄中。一日一夜之中萬生萬
<lb ed="X" n="0085a23"/><lb ed="R111" n="0007b02"/>死。豈可名其名字耶。又無間獄中。一一身無間。各
<lb ed="X" n="0085a24"/><lb ed="R111" n="0007b03"/>各盡遍八萬四千由旬。地獄之量不相障礙。是知
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0085b" n="0085b"/>
<lb ed="X" n="0085b01"/><lb ed="R111" n="0007b04"/>業果不可思議。非獨聖果。如云淸淨妙法身。湛然
<lb ed="X" n="0085b02"/><lb ed="R111" n="0007b05"/>應一切。今時人將謂諸佛法身能分能遍。不信衆
<lb ed="X" n="0085b03"/><lb ed="R111" n="0007b06"/>生亦一身無量身。以衆生業果不可思議故。是以
<lb ed="X" n="0085b04"/><lb ed="R111" n="0007b07"/>經云。佛界不可思議。衆生界亦不可思議。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0085b05"/><lb ed="R111" n="0007b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0085b0501">大士修之而行立。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0085b06"/><lb ed="R111" n="0007b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0085b0601">菩薩所行十波羅蜜。四攝。萬行。皆從眞慈悲心起。
<lb ed="X" n="0085b07"/><lb ed="R111" n="0007b10"/>故金剛三昧經云。空心不動。具足六波羅蜜。又般
<lb ed="X" n="0085b08"/><lb ed="R111" n="0007b11"/>若經云。一心具足萬行十波羅蜜者。檀因心捨。經
<lb ed="X" n="0085b09"/><lb ed="R111" n="0007b12"/>云。無可與者。名爲布施。是名眞施。若心外有法。卽
<lb ed="X" n="0085b10"/><lb ed="R111" n="0007b13"/>名住相布施。如人入闇。卽無所見。戒因心持。經云。
<lb ed="X" n="0085b11"/><lb ed="R111" n="0007b14"/>戒性如虗空。持者爲迷倒。自性之律豈執事相。妄
<lb ed="X" n="0085b12"/><lb ed="R111" n="0007b15"/>分持犯耶。忍因心受。經云。云何菩薩能行忍辱。佛
<lb ed="X" n="0085b13"/><lb ed="R111" n="0007b16"/>言。見心相念念滅。豈可將心對治前境。爲忍受耶。
<lb ed="X" n="0085b14"/><lb ed="R111" n="0007b17"/>進因心作。經云。若能心不起。精進無有涯。寧著有
<lb ed="X" n="0085b15"/><lb ed="R111" n="0007b18"/>爲。妄興勞慮耶。禪因心發。經云。能觀心性。名爲上
<lb ed="X" n="0085b16"/><lb ed="R111" n="0008a01"/>定。豈避喧雜。而守靜塵耶。般若從心起。經云。不求
<lb ed="X" n="0085b17"/><lb ed="R111" n="0008a02"/>諸法性相因緣。是名正慧。寧外徇文言。強生知解
<lb ed="X" n="0085b18"/><lb ed="R111" n="0008a03"/>耶。方便從心生。經云。菩薩以無所得而爲方便。則
<lb ed="X" n="0085b19"/><lb ed="R111" n="0008a04"/>心外無法。方能行菩薩之道。力從心運。四大之力
<lb ed="X" n="0085b20"/><lb ed="R111" n="0008a05"/>皆不如心。心無形故力最無上。神通變化入不思
<lb ed="X" n="0085b21"/><lb ed="R111" n="0008a06"/>議。心之力也。願從心布。一切意願盡從心生。一切
<lb ed="X" n="0085b22"/><lb ed="R111" n="0008a07"/>行門。皆從願起。智從心達。如來靈智。是衆生心。此
<lb ed="X" n="0085b23"/><lb ed="R111" n="0008a08"/>心念念具足十波羅蜜。乃至八萬四千法門。皆從
<lb ed="X" n="0085b24"/><lb ed="R111" n="0008a09"/>心出。如衆生心中有體大。今日修行引出法身。心
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0085c" n="0085c"/>
<lb ed="X" n="0085c01"/><lb ed="R111" n="0008a10"/>中有相大。今日修行引出報身。心中有用大。今日
<lb ed="X" n="0085c02"/><lb ed="R111" n="0008a11"/>修行引出化身。故知三身四智。皆自心中出。心外
<lb ed="X" n="0085c03"/><lb ed="R111" n="0008a12"/>更無一事一法而能建立。如還源觀云。一體起二
<lb ed="X" n="0085c04"/><lb ed="R111" n="0008a13"/>用。一者海印森羅常住用。海印者。眞如本覺也。妄
<lb ed="X" n="0085c05"/><lb ed="R111" n="0008a14"/>盡心澄。萬象齊現。猶如大海。因風起浪。若風止息。
<lb ed="X" n="0085c06"/><lb ed="R111" n="0008a15"/>海水澄淸。無像而不現。故云森羅及萬象。一法之
<lb ed="X" n="0085c07"/><lb ed="R111" n="0008a16"/>所印。一法者。所謂一心。是心則攝一切世間出世
<lb ed="X" n="0085c08"/><lb ed="R111" n="0008a17"/>間法。則是一法界大總相法門。體唯是一。依妄念
<lb ed="X" n="0085c09"/><lb ed="R111" n="0008a18"/>而有差別。若離妄念。唯一眞如。故云海印三昧。二
<lb ed="X" n="0085c10"/><lb ed="R111" n="0008b01"/>者法界圓明自在用。是華嚴三昧也。謂廣修萬行。
<lb ed="X" n="0085c11"/><lb ed="R111" n="0008b02"/>稱理成德。普同法界。而證菩提。良以非眞流之行。
<lb ed="X" n="0085c12"/><lb ed="R111" n="0008b03"/>無以契眞。何有飾眞之行。不從眞起。此則眞該妄
<lb ed="X" n="0085c13"/><lb ed="R111" n="0008b04"/>末。行無不修。妄徹眞源。相無不寂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0085c14"/><lb ed="R111" n="0008b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0085c1401">覺帝體之而圓成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0085c15"/><lb ed="R111" n="0008b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0085c1501">諸佛了一切法。皆是眞心圓成實性。衆生迷於自
<lb ed="X" n="0085c16"/><lb ed="R111" n="0008b07"/>心。但是遍計所執性。情有理無。如還源觀云。良以
<lb ed="X" n="0085c17"/><lb ed="R111" n="0008b08"/>法無分劑。起必同時。眞理不礙萬差。顯應無非一
<lb ed="X" n="0085c18"/><lb ed="R111" n="0008b09"/>際。用卽波騰海沸。全眞體以運行。體卽鏡淨水澄。
<lb ed="X" n="0085c19"/><lb ed="R111" n="0008b10"/>擧隨緣而會寂。若曦光之流彩。無心而朗十方。如
<lb ed="X" n="0085c20"/><lb ed="R111" n="0008b11"/>明鏡之端形。不動而呈萬象。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0085c21"/><lb ed="R111" n="0008b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0085c2101">聲聞證之爲四諦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0085c22"/><lb ed="R111" n="0008b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0085c2201">聲聞不了自心。但見人空。證作苦諦集諦滅諦道
<lb ed="X" n="0085c23"/><lb ed="R111" n="0008b14"/>諦。生滅四諦。爲<g ref="#CB01926">灰</g>斷之果。不達一心圓敎無作四
<lb ed="X" n="0085c24"/><lb ed="R111" n="0008b15"/>諦。具廣大神通。所以舍利弗。於法華會中得見心
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0086a" n="0086a"/>
<lb ed="X" n="0086a01"/><lb ed="R111" n="0008b16"/>性。親受佛記。後方懺悔云。同共一法中。而不得此
<lb ed="X" n="0086a02"/><lb ed="R111" n="0008b17"/>事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086a03"/><lb ed="R111" n="0008b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0086a0301">支佛悟之詺緣生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086a04"/><lb ed="R111" n="0009a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0086a0401">辟支佛但於自心境內。見因緣性離。證十二因緣
<lb ed="X" n="0086a05"/><lb ed="R111" n="0009a02"/>法門。亦成<g ref="#CB01926">灰</g>斷之果。皆不能一心圓具十法界之
<lb ed="X" n="0086a06"/><lb ed="R111" n="0009a03"/>體用。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086a07"/><lb ed="R111" n="0009a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0086a0701">天女之華無著。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086a08"/><lb ed="R111" n="0009a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0086a0801">淨名經中。天女散華之菩薩身上卽無著。於聲聞
<lb ed="X" n="0086a09"/><lb ed="R111" n="0009a06"/>身上卽華著身。大凡一切菩薩施爲。皆是自心作
<lb ed="X" n="0086a10"/><lb ed="R111" n="0009a07"/>用。以心無著故。華亦無著。是以聲聞執爲心外之
<lb ed="X" n="0086a11"/><lb ed="R111" n="0009a08"/>華。妄起厭離。云不如法。乃隨拂隨生。故知萬法。隨
<lb ed="X" n="0086a12"/><lb ed="R111" n="0009a09"/>自心生。隨自心滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086a13"/><lb ed="R111" n="0009a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0086a1301">海慧之水澄淸。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086a14"/><lb ed="R111" n="0009a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0086a1401">大集經中。海慧菩薩初來之時。不見四衆。盡見爲
<lb ed="X" n="0086a15"/><lb ed="R111" n="0009a12"/>水。以法外無法故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086a16"/><lb ed="R111" n="0009a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0086a1601">執謬解而外道門開。邊邪網密。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086a17"/><lb ed="R111" n="0009a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0086a1701">西天九十六種外道。皆不達自心。唯苦其身。行投
<lb ed="X" n="0086a18"/><lb ed="R111" n="0009a15"/>巖赴火無益苦行。但心外見法。理外別求。皆是外
<lb ed="X" n="0086a19"/><lb ed="R111" n="0009a16"/>道盡成邪見。如密網自圍。不能得出三界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086a20"/><lb ed="R111" n="0009a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0086a2001">役妄念而凡途業起。生死波橫。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086a21"/><lb ed="R111" n="0009a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0086a2101">一切諸業。皆從有心起。無心卽無業。故經頌云。諸
<lb ed="X" n="0086a22"/><lb ed="R111" n="0009b01"/>法不牢固。但立在於念。善解見空者。一切無想念。
<lb ed="X" n="0086a23"/><lb ed="R111" n="0009b02"/>又云。一念中有九十刹那。一刹那中有九百生滅。
<lb ed="X" n="0086a24"/><lb ed="R111" n="0009b03"/>故知生死卽念。念卽生死。所以經頌云。有念卽生
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0086b" n="0086b"/>
<lb ed="X" n="0086b01"/><lb ed="R111" n="0009b04"/>死。無念卽泥洹。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086b02"/><lb ed="R111" n="0009b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0086b0201">括古搜今。深含獨占。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086b03"/><lb ed="R111" n="0009b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0086b0301">此一心法。諸敎同詮。無不指歸傳通於此。如大乘
<lb ed="X" n="0086b04"/><lb ed="R111" n="0009b07"/>本生心地觀經觀心品云。爾時<name role="" type="person">文殊師利</name>菩薩摩
<lb ed="X" n="0086b05"/><lb ed="R111" n="0009b08"/>訶薩白佛言。世尊。如佛所說。吿妙德等五百長者。
<lb ed="X" n="0086b06"/><lb ed="R111" n="0009b09"/>我爲汝等敷演心地微妙法門。我今爲是啓問如
<lb ed="X" n="0086b07"/><lb ed="R111" n="0009b10"/>來。云何爲心。云何爲地。乃至薄伽梵吿諸佛母無
<lb ed="X" n="0086b08"/><lb ed="R111" n="0009b11"/>垢大聖<name role="" type="person">文殊師利</name>菩薩摩訶薩言。大善男子。此法
<lb ed="X" n="0086b09"/><lb ed="R111" n="0009b12"/>名爲十方如來最勝祕密心地法門。此法名爲一
<lb ed="X" n="0086b10"/><lb ed="R111" n="0009b13"/>切凡夫入如來地頓悟法門。此法名爲一切菩薩
<lb ed="X" n="0086b11"/><lb ed="R111" n="0009b14"/>趣大菩提眞實正路。此法名爲三世諸佛自受法
<lb ed="X" n="0086b12"/><lb ed="R111" n="0009b15"/>樂微妙寶宮。此法名爲一切饒益有情無盡寶藏。
<lb ed="X" n="0086b13"/><lb ed="R111" n="0009b16"/>此法能引諸菩薩衆到色究竟自在智處。此法能
<lb ed="X" n="0086b14"/><lb ed="R111" n="0009b17"/>引詣菩提樹後身菩薩眞實導師。此法能雨世出
<lb ed="X" n="0086b15"/><lb ed="R111" n="0009b18"/>世財。如摩尼寶滿衆生願。此法能生十方三世一
<lb ed="X" n="0086b16"/><lb ed="R111" n="0010a01"/>切諸佛功德本原。此法能消一切衆生諸惡業果。
<lb ed="X" n="0086b17"/><lb ed="R111" n="0010a02"/>此法能與一切衆生所求願印。此法能度一切衆
<lb ed="X" n="0086b18"/><lb ed="R111" n="0010a03"/>生生死險難。此法能息一切衆生苦海波浪。此法
<lb ed="X" n="0086b19"/><lb ed="R111" n="0010a04"/>能救苦惱衆生而作急難。此法能竭一切衆生老
<lb ed="X" n="0086b20"/><lb ed="R111" n="0010a05"/>病死海。此法善能出生諸佛因緣種子。此法能與
<lb ed="X" n="0086b21"/><lb ed="R111" n="0010a06"/>生死長夜爲大智炬。此法能破四魔兵衆而作甲
<lb ed="X" n="0086b22"/><lb ed="R111" n="0010a07"/>冑。此法卽是正勇猛軍戰勝旍旗。此法卽是一切
<lb ed="X" n="0086b23"/><lb ed="R111" n="0010a08"/>諸佛無上法輪。此法卽是最勝法幢。此法卽是擊
<lb ed="X" n="0086b24"/><lb ed="R111" n="0010a09"/>大法鼓。此法卽是吹大法螺。此法卽是大師子王。
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0086c" n="0086c"/>
<lb ed="X" n="0086c01"/><lb ed="R111" n="0010a10"/>此法卽是大師子吼。此法猶如國大聖王。善能正
<lb ed="X" n="0086c02"/><lb ed="R111" n="0010a11"/>法。若順王化獲大安樂。若違王化尋被誅滅。善男
<lb ed="X" n="0086c03"/><lb ed="R111" n="0010a12"/>子。三界之中。以心爲主。能觀心者。究竟解脫。不能
<lb ed="X" n="0086c04"/><lb ed="R111" n="0010a13"/>觀者。究竟沈淪。衆生之心。猶如大地。五穀五菓。從
<lb ed="X" n="0086c05"/><lb ed="R111" n="0010a14"/>大地生。如是心法。生世出世善惡五趣。有學無學。
<lb ed="X" n="0086c06"/><lb ed="R111" n="0010a15"/>獨覺菩薩。及於如來。以是因緣。三界唯心。心名爲
<lb ed="X" n="0086c07"/><lb ed="R111" n="0010a16"/>地。一切凡夫。親近善友。聞心地法。如理觀察。如說
<lb ed="X" n="0086c08"/><lb ed="R111" n="0010a17"/>修行。自利敎他。讚勵慶慰。如是之人。能斷二障。速
<lb ed="X" n="0086c09"/><lb ed="R111" n="0010a18"/>圓衆行。疾得阿耨多羅三藐三菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086c10"/><lb ed="R111" n="0010b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0086c1001">五乘道。鍊出於沖襟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086c11"/><lb ed="R111" n="0010b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0086c1101">五乘者。一持五戒。得人乘。二行十善。得天乘。三修
<lb ed="X" n="0086c12"/><lb ed="R111" n="0010b03"/>四諦。得聲聞乘。四悟十二因緣法。得緣覺乘。五具
<lb ed="X" n="0086c13"/><lb ed="R111" n="0010b04"/>六度行。得菩薩乘。此五乘法。皆從一念善心熏鍊
<lb ed="X" n="0086c14"/><lb ed="R111" n="0010b05"/>而出。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086c15"/><lb ed="R111" n="0010b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0086c1501">十法界。孕成於初念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086c16"/><lb ed="R111" n="0010b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0086c1601">十法界者。一天法界修十善業。二人法界。持五戒
<lb ed="X" n="0086c17"/><lb ed="R111" n="0010b08"/>業。三脩羅法界。行憍慢業。四地獄法界。造十惡業。
<lb ed="X" n="0086c18"/><lb ed="R111" n="0010b09"/>五餓鬼法界。造慳貪業。六畜生法界。造愚癡業。七
<lb ed="X" n="0086c19"/><lb ed="R111" n="0010b10"/>聲聞法界。證四諦法。八緣覺法界。悟十二因緣法。
<lb ed="X" n="0086c20"/><lb ed="R111" n="0010b11"/>九菩薩法界。行六度門。十佛法界。行平等一乘法。
<lb ed="X" n="0086c21"/><lb ed="R111" n="0010b12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0086c2101" n="0086c2101"/><anchor xml:id="beg0086c2101" n="0086c2101"/>已<anchor xml:id="end0086c2101"/>上凡聖。共成十法界。陞降雖殊。皆從最初一念
<lb ed="X" n="0086c22"/><lb ed="R111" n="0010b13"/>發起。爾後念念相續成事。善因樂果。惡因若果。前
<lb ed="X" n="0086c23"/><lb ed="R111" n="0010b14"/>後相酬。未曾遺失。故經云。心能天堂。心能地獄。且
<lb ed="X" n="0086c24"/><lb ed="R111" n="0010b15"/>約地獄界。法華中十如唯心。上九界亦然。如觀音
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0087a" n="0087a"/>
<lb ed="X" n="0087a01"/><lb ed="R111" n="0010b16"/>玄義云。地獄界具十如。性相體力作因緣果報本
<lb ed="X" n="0087a02"/><lb ed="R111" n="0010b17"/>末究竟等。一如是地獄性者。性名不改。如竹中有
<lb ed="X" n="0087a03"/><lb ed="R111" n="0010b18"/>火性。若其無者。不應從竹求火。從地求水。從扇求
<lb ed="X" n="0087a04"/><lb ed="R111" n="0011a01"/>風。心有地獄界性。亦復如是。二地獄相者。攬而可
<lb ed="X" n="0087a05"/><lb ed="R111" n="0011a02"/>別。名之爲相。善觀心者。卽識地獄之相。如善相師。
<lb ed="X" n="0087a06"/><lb ed="R111" n="0011a03"/>占相無謬。三地獄體者。以心爲體。心覺苦樂。故以
<lb ed="X" n="0087a07"/><lb ed="R111" n="0011a04"/>當體。譬如釵鐺環釧之珠。終以銀爲體質。六道之
<lb ed="X" n="0087a08"/><lb ed="R111" n="0011a05"/>色雖異。祇是約心。故心爲體也。四地獄力者。運御
<lb ed="X" n="0087a09"/><lb ed="R111" n="0011a06"/>名力。緣刀山。入火聚。皆是其心力也。五地獄作者。
<lb ed="X" n="0087a10"/><lb ed="R111" n="0011a07"/>發動曰作。旣能有力。卽有所作。或作善作惡。皆是
<lb ed="X" n="0087a11"/><lb ed="R111" n="0011a08"/>心作也。六地獄因者。業是心因也。七地獄緣者。緣
<lb ed="X" n="0087a12"/><lb ed="R111" n="0011a09"/>者假藉爲緣也。如貪愛潤業。卽因緣會合也。八地
<lb ed="X" n="0087a13"/><lb ed="R111" n="0011a10"/>獄果者。習果也。如地獄人。前世多婬。生地獄中。還
<lb ed="X" n="0087a14"/><lb ed="R111" n="0011a11"/>約多婬。見可愛境。卽往親附。如見美女。近前抱之。
<lb ed="X" n="0087a15"/><lb ed="R111" n="0011a12"/>卽是銅柱。名習果也。九地獄報者。報者果也。昔有
<lb ed="X" n="0087a16"/><lb ed="R111" n="0011a13"/>婬罪。今墮地獄。受燒炙之苦。昔行婬罪。名爲慾火。
<lb ed="X" n="0087a17"/><lb ed="R111" n="0011a14"/>後受其報。卽受火車鐵牀之苦。初後相等。報應無
<lb ed="X" n="0087a18"/><lb ed="R111" n="0011a15"/>善。名爲報果也。十本末者。地獄本者。性德法也。地
<lb ed="X" n="0087a19"/><lb ed="R111" n="0011a16"/>獄末者。修德法也。究竟等者。覽修德卽等有性德。
<lb ed="X" n="0087a20"/><lb ed="R111" n="0011a17"/>覽性德卽具有修德。初後相在。故言等也。餘九法
<lb ed="X" n="0087a21"/><lb ed="R111" n="0011a18"/>界亦然。雖逐界行相各別。都不出一心。如性相體
<lb ed="X" n="0087a22"/><lb ed="R111" n="0011b01"/>力作因緣果報本末等。十界十如。皆從心體而起。
<lb ed="X" n="0087a23"/><lb ed="R111" n="0011b02"/>先因心造作善惡等業因緣。後受凡聖苦樂等果
<lb ed="X" n="0087a24"/><lb ed="R111" n="0011b03"/>報。初後是心。本末皆等。故云本末究竟等。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0087b" n="0087b"/>
<lb ed="X" n="0087b01"/><lb ed="R111" n="0011b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0087b0101">虗聲頓息。法空之正信旋生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0087b02"/><lb ed="R111" n="0011b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0087b0201">高僧傳云。法空禪師初棲蘭若。每至中宵。庵外常
<lb ed="X" n="0087b03"/><lb ed="R111" n="0011b06"/>有淸聲所召。屢呼空禪。及至開關。又無蹤跡。後乃
<lb ed="X" n="0087b04"/><lb ed="R111" n="0011b07"/>悟云。乃是自心境界。爾後其聲永絕。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0087b05"/><lb ed="R111" n="0011b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0087b0501">猛<g ref="#CB08504">𦦨</g>俄消。靈潤之眞誠立驗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0087b06"/><lb ed="R111" n="0011b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0087b0601">高僧傳云。釋靈潤。常與四僧共遊山谷。忽遇野火
<lb ed="X" n="0087b07"/><lb ed="R111" n="0011b10"/>四合。三僧逬走。其靈潤獨不動。乃曰。心外無火。火
<lb ed="X" n="0087b08"/><lb ed="R111" n="0011b11"/>是自心。爲火可逃。焉能免火。言訖。火至身自斂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0087b09"/><lb ed="R111" n="0011b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0087b0901">陞沈表用。體具靈知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0087b10"/><lb ed="R111" n="0011b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0087b1001">此知是一切衆生心體。不同虗空。性自神解。亦不
<lb ed="X" n="0087b11"/><lb ed="R111" n="0011b14"/>作意。任運而知。禪源集云。此言知者。不是證知。意
<lb ed="X" n="0087b12"/><lb ed="R111" n="0011b15"/>說眞性不同木石。故云知也。非如緣境分別之識。
<lb ed="X" n="0087b13"/><lb ed="R111" n="0011b16"/>非如照禮了達之智。直是眞如之性自然常知。又
<lb ed="X" n="0087b14"/><lb ed="R111" n="0011b17"/>不同虗空者。靈然覺知。覺知卽神解義。陰陽不測
<lb ed="X" n="0087b15"/><lb ed="R111" n="0011b18"/>謂之神。解卽是智。智卽是知。知卽一心也。故祖師
<lb ed="X" n="0087b16"/><lb ed="R111" n="0012a01"/>云。空寂體上。自有本智能知。於一切染淨法中。有
<lb ed="X" n="0087b17"/><lb ed="R111" n="0012a02"/>眞實之體。了然鑒覺。目之爲心。如是無漏無明種
<lb ed="X" n="0087b18"/><lb ed="R111" n="0012a03"/>種業幻。皆同眞如性相。蓋爲眞如隨緣成於一切。
<lb ed="X" n="0087b19"/><lb ed="R111" n="0012a04"/>一切不離眞如。以理融之。唯是一味。此是通相。相
<lb ed="X" n="0087b20"/><lb ed="R111" n="0012a05"/>卽無相。若約別顯。染淨施爲造作。卽是眞心不守
<lb ed="X" n="0087b21"/><lb ed="R111" n="0012a06"/>自性。隨緣之相用。隱顯不定。陞降一差。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0087b22"/><lb ed="R111" n="0012a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0087b2201">惺惺不昧。了了何虧。湛爾而無依無住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0087b23"/><lb ed="R111" n="0012a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0087b2301">一切法依虗空。虗空無所依。一切法依眞智。眞智
<lb ed="X" n="0087b24"/><lb ed="R111" n="0012a09"/>無所依。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0087c" n="0087c"/>
<lb ed="X" n="0087c01"/><lb ed="R111" n="0012a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0087c0101">蕭然而非合非離。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0087c02"/><lb ed="R111" n="0012a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0087c0201">祖師偈云。汝言與心親。父母非可比。汝行與道合。
<lb ed="X" n="0087c03"/><lb ed="R111" n="0012a12"/>諸佛心卽是。外求有相佛。與汝不相似。欲識汝本
<lb ed="X" n="0087c04"/><lb ed="R111" n="0012a13"/>心。非合亦非離。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0087c05"/><lb ed="R111" n="0012a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0087c0501">一字寶王。演出難思之法海。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0087c06"/><lb ed="R111" n="0012a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0087c0601">心爲一字中王。經云。一句能訓誨八萬四千之國
<lb ed="X" n="0087c07"/><lb ed="R111" n="0012a16"/>邑。又一切法中。心最爲勝。萬象含於一字。千訓備
<lb ed="X" n="0087c08"/><lb ed="R111" n="0012a17"/>於一言。如云依境敎理行果五。唯識中。一明境唯
<lb ed="X" n="0087c09"/><lb ed="R111" n="0012a18"/>識。捨離心外無境。一切境不離心故。二敎唯識。成
<lb ed="X" n="0087c10"/><lb ed="R111" n="0012b01"/>論本敎。釋彼唯識說故。三理唯識。成立本敎所說
<lb ed="X" n="0087c11"/><lb ed="R111" n="0012b02"/>之理。分別唯識性相義故。四行唯識。明五位修唯
<lb ed="X" n="0087c12"/><lb ed="R111" n="0012b03"/>識行故。五果唯識。求大果亦證唯識性故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0087c13"/><lb ed="R111" n="0012b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0087c1301">羣生慈父。訓成莫測之宗師。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0087c14"/><lb ed="R111" n="0012b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0087c1401">淨名經頌云。方便以爲父。一切諸聖。皆從一心方
<lb ed="X" n="0087c15"/><lb ed="R111" n="0012b06"/>便門入。得成祖佛。爲人天之師。故華嚴經云。以少
<lb ed="X" n="0087c16"/><lb ed="R111" n="0012b07"/>方便。疾得菩提。以卽心是故。所以疾證。又般若經
<lb ed="X" n="0087c17"/><lb ed="R111" n="0012b08"/>云。以無所得爲方便。心外無法。豈有得耶。是以菩
<lb ed="X" n="0087c18"/><lb ed="R111" n="0012b09"/>薩親證自心。方能入世間幻化之綱。自利利他。無
<lb ed="X" n="0087c19"/><lb ed="R111" n="0012b10"/>有斷絕。是知十方如來。皆悟心成佛。故華嚴經頌
<lb ed="X" n="0087c20"/><lb ed="R111" n="0012b11"/>曰。若人欲了知。三世一切佛。應觀法界性。一切唯
<lb ed="X" n="0087c21"/><lb ed="R111" n="0012b12"/>心造。是以經中所說西方阿彌陀等諸佛。皆是釋
<lb ed="X" n="0087c22"/><lb ed="R111" n="0012b13"/>迦。如古釋云。以理推之。結成正義。皆我本師海印
<lb ed="X" n="0087c23"/><lb ed="R111" n="0012b14"/>頓現。且法華分身有多淨土。如來何不指<anchor xml:id="nkr_note_add_0087c2301" n="0087c2301"/><anchor xml:id="beg0087c2301" n="0087c2301"/>己<anchor xml:id="end0087c2301"/>淨土。
<lb ed="X" n="0087c24"/><lb ed="R111" n="0012b15"/>而令別往彌陀妙喜。思之。故知賢首彌陀等佛。皆
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0088a" n="0088a"/>
<lb ed="X" n="0088a01"/><lb ed="R111" n="0012b16"/>本師矣。復何怪哉。言賢首者。卽壽量品中。過百萬
<lb ed="X" n="0088a02"/><lb ed="R111" n="0012b17"/>阿僧祇刹。最後勝蓮華世界之如來也。經中偈云。
<lb ed="X" n="0088a03"/><lb ed="R111" n="0012b18"/>或見蓮華勝妙刹。賢首如來住其中。若此不是歎
<lb ed="X" n="0088a04"/><lb ed="R111" n="0013a01"/>本師者。說他如來在他國土。爲何用耶。且如總持
<lb ed="X" n="0088a05"/><lb ed="R111" n="0013a02"/>敎中。亦說三十七尊。皆遮那一佛所現。謂毗盧遮
<lb ed="X" n="0088a06"/><lb ed="R111" n="0013a03"/>那如來。內心證自受用。成於五智。從四智流出四
<lb ed="X" n="0088a07"/><lb ed="R111" n="0013a04"/>方四如來。謂大圓鏡智。流出東方阿閦如來。平等
<lb ed="X" n="0088a08"/><lb ed="R111" n="0013a05"/>性智。流出南方寶生如來。妙觀察智。流出西方無
<lb ed="X" n="0088a09"/><lb ed="R111" n="0013a06"/>量壽如來。成所作智。流出北方不空成就如來。法
<lb ed="X" n="0088a10"/><lb ed="R111" n="0013a07"/>界淸淨智。卽自當毗盧遮那如來。言三十七者。五
<lb ed="X" n="0088a11"/><lb ed="R111" n="0013a08"/>方如來。各有四大菩薩在於左右。復成二十。謂中
<lb ed="X" n="0088a12"/><lb ed="R111" n="0013a09"/>方毗盧遮那如來四大菩薩者。一金剛波羅蜜菩
<lb ed="X" n="0088a13"/><lb ed="R111" n="0013a10"/>薩。二寶波羅蜜菩薩。三法波羅蜜菩薩。四羯磨波
<lb ed="X" n="0088a14"/><lb ed="R111" n="0013a11"/>羅蜜菩薩。東方阿閦如來四菩薩者。一<name role="" type="person">金剛薩埵</name>
<lb ed="X" n="0088a15"/><lb ed="R111" n="0013a12"/>菩薩。二金剛王菩薩。三金剛愛菩薩。四金剛善哉
<lb ed="X" n="0088a16"/><lb ed="R111" n="0013a13"/>菩薩。南方寶生如來四菩薩者。一金剛寶菩薩。二
<lb ed="X" n="0088a17"/><lb ed="R111" n="0013a14"/>金剛威光菩薩。三金剛幢菩薩。四金剛笑菩薩。西
<lb ed="X" n="0088a18"/><lb ed="R111" n="0013a15"/>方無量壽如來。亦名觀自在王如來。四菩薩者。一
<lb ed="X" n="0088a19"/><lb ed="R111" n="0013a16"/>金剛法菩薩。二金剛劍菩薩。三金剛因菩薩。四金
<lb ed="X" n="0088a20"/><lb ed="R111" n="0013a17"/>剛利菩薩。北方不空成就如來四菩薩者。一金剛
<lb ed="X" n="0088a21"/><lb ed="R111" n="0013a18"/>業菩薩。二金剛法菩薩。三金剛藥叉菩薩。四金剛
<lb ed="X" n="0088a22"/><lb ed="R111" n="0013b01"/>拳菩薩。<anchor xml:id="nkr_note_add_0088a2201" n="0088a2201"/><anchor xml:id="beg0088a2201" n="0088a2201"/>已<anchor xml:id="end0088a2201"/>具二十五。及四攝八供養。故成三十七。
<lb ed="X" n="0088a23"/><lb ed="R111" n="0013b02"/>言四攝者。卽鈎索鎖鈴。八供養者。卽燒散燈塗華
<lb ed="X" n="0088a24"/><lb ed="R111" n="0013b03"/>鬘歌舞。皆上有金剛。下有菩薩。然此三十七尊。各
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0088b" n="0088b"/>
<lb ed="X" n="0088b01"/><lb ed="R111" n="0013b04"/>有種子。皆是本師智用流出。與今經中海印頓現
<lb ed="X" n="0088b02"/><lb ed="R111" n="0013b05"/>大意同也。問。若依此義。豈不違於平等意趣。平等
<lb ed="X" n="0088b03"/><lb ed="R111" n="0013b06"/>意趣云定卽我者。依於平等意趣而說。非卽我身。
<lb ed="X" n="0088b04"/><lb ed="R111" n="0013b07"/>如何皆說爲本師耶。答中平等之定。乃是一義。唯
<lb ed="X" n="0088b05"/><lb ed="R111" n="0013b08"/>識尙說一切衆生中有屬多佛。多佛共化以爲一
<lb ed="X" n="0088b06"/><lb ed="R111" n="0013b09"/>佛。佛能示現以爲多身。十方如來一一皆爾。今正
<lb ed="X" n="0088b07"/><lb ed="R111" n="0013b10"/>一佛能爲多身。依此而讚本師。又本師者。卽我心
<lb ed="X" n="0088b08"/><lb ed="R111" n="0013b11"/>耳。我攝歸自心。無法不備。豈止他耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0088b09"/><lb ed="R111" n="0013b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0088b0901">任性卷舒。隨緣出沒。挺一眞之元始。總萬有之綱骨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0088b10"/><lb ed="R111" n="0013b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0088b1001">原始該終。唯一心道。大敎至理。皆同所詮。如華嚴
<lb ed="X" n="0088b11"/><lb ed="R111" n="0013b14"/>經云。佛子。諸菩薩初住地時。應善觀察。隨其所有
<lb ed="X" n="0088b12"/><lb ed="R111" n="0013b15"/>一切法門。隨其所有甚深智慧。隨所修因。隨所得
<lb ed="X" n="0088b13"/><lb ed="R111" n="0013b16"/>果。隨其境界。隨其力用。隨其示現。隨其分別。隨其
<lb ed="X" n="0088b14"/><lb ed="R111" n="0013b17"/>所得。悉善觀察。知一切法皆是自心。而無所著。如
<lb ed="X" n="0088b15"/><lb ed="R111" n="0013b18"/>是知<anchor xml:id="nkr_note_add_0088b1501" n="0088b1501"/><anchor xml:id="beg0088b1501" n="0088b1501"/>已<anchor xml:id="end0088b1501"/>。入菩薩地。能善安住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0088b16"/><lb ed="R111" n="0014a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0088b1601">十二因緣之大樹。產自玄根。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0088b17"/><lb ed="R111" n="0014a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0088b1701">此十二因緣法。皆從衆生心中建立。云何稱樹。若
<lb ed="X" n="0088b18"/><lb ed="R111" n="0014a03"/>衆生界中。卽以無明爲根。愛水漑注。抽名色芽。開
<lb ed="X" n="0088b19"/><lb ed="R111" n="0014a04"/>有漏華。結生死果。生住異滅四相常遷。無有斷絕。
<lb ed="X" n="0088b20"/><lb ed="R111" n="0014a05"/>若諸聖界中。發正覺芽。開萬行華。成菩提果。盡未
<lb ed="X" n="0088b21"/><lb ed="R111" n="0014a06"/>來際供佛利生。無有休息。並從一心十二因緣大
<lb ed="X" n="0088b22"/><lb ed="R111" n="0014a07"/>樹生起。故云十二因緣卽是佛性。又一心十二因
<lb ed="X" n="0088b23"/><lb ed="R111" n="0014a08"/>緣者。如眼見色時。心不了名無明。心於色生愛惡
<lb ed="X" n="0088b24"/><lb ed="R111" n="0014a09"/>名行。是中心意名識。色共識行卽名色。眼與色等
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0088c" n="0088c"/>
<lb ed="X" n="0088c01"/><lb ed="R111" n="0014a10"/>六處生貪名六入。色與眼作對名觸。心見色時領
<lb ed="X" n="0088c02"/><lb ed="R111" n="0014a11"/>納名受。心於色纏綿不斷名愛。心想像色相名取。
<lb ed="X" n="0088c03"/><lb ed="R111" n="0014a12"/>念色心起名有。一念心生名生。一念心滅名滅。如
<lb ed="X" n="0088c04"/><lb ed="R111" n="0014a13"/>華嚴經云。三界所有。唯是一心。如來於此分別演
<lb ed="X" n="0088c05"/><lb ed="R111" n="0014a14"/>說十二有支。皆依一心如是而立。又頌云。了達三
<lb ed="X" n="0088c06"/><lb ed="R111" n="0014a15"/>界依心有。十二因緣亦復然。生死皆由心所作。心
<lb ed="X" n="0088c07"/><lb ed="R111" n="0014a16"/>若滅者生死盡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0088c08"/><lb ed="R111" n="0014a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0088c0801">五千敎典之圓詮。終歸理窟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0088c09"/><lb ed="R111" n="0014a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0088c0901">諸佛案一切衆生心。宣說諸法。華嚴經頌云。諸佛
<lb ed="X" n="0088c10"/><lb ed="R111" n="0014b01"/>不說法。佛於何有說。但隨其自心。爲說如是法。如
<lb ed="X" n="0088c11"/><lb ed="R111" n="0014b02"/>普賢行願疏云。指其源也。情塵有經。智海無外。妄
<lb ed="X" n="0088c12"/><lb ed="R111" n="0014b03"/>惑非取。重玄不空。四句之火莫焚。萬法之門皆入。
<lb ed="X" n="0088c13"/><lb ed="R111" n="0014b04"/>冥二際而不一。動千變而非多。事理交徹而兩亡。
<lb ed="X" n="0088c14"/><lb ed="R111" n="0014b05"/>性相融通而無盡。若秦鏡之互照。猶帝珠之相含。
<lb ed="X" n="0088c15"/><lb ed="R111" n="0014b06"/>重重交光。歷歷齊現。故得圓至功於頃刻。見佛境
<lb ed="X" n="0088c16"/><lb ed="R111" n="0014b07"/>於塵毛。諸佛心內衆生。新新作佛。衆生心中諸佛。
<lb ed="X" n="0088c17"/><lb ed="R111" n="0014b08"/>念念證眞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0088c18"/><lb ed="R111" n="0014b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0088c1801">孤標寂寂。獨立堂堂。若華中之靈瑞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0088c19"/><lb ed="R111" n="0014b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0088c1901">此華三千年一現。當佛出世。表說圓敎一心法門
<lb ed="X" n="0088c20"/><lb ed="R111" n="0014b11"/>時。難聞難遇。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0088c21"/><lb ed="R111" n="0014b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0088c2101">猶照內之神光。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0088c22"/><lb ed="R111" n="0014b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0088c2201">於衆光中。神光爲最。祖師云。衆明之中。心明爲上。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0088c23"/><lb ed="R111" n="0014b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0088c2301">截瓊枝而寸寸是寶。析栴檀而片片皆香。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0088c24"/><lb ed="R111" n="0014b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0088c2401">此明法法是心。塵塵合道。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0089a" n="0089a"/>
<lb ed="X" n="0089a01"/><lb ed="R111" n="0014b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0089a0101">剋從凡夫之身。便登覺位。類在白衣之地。直坐龍牀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089a02"/><lb ed="R111" n="0014b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0089a0201">若信入華嚴一心無盡宗趣。長者論云。如將寶位。
<lb ed="X" n="0089a03"/><lb ed="R111" n="0014b18"/>直授凡庸。似夜夢千秋。覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0089a0301" n="0089a0301"/><anchor xml:id="beg0089a0301" n="0089a0301"/>已<anchor xml:id="end0089a0301"/>隨滅。華嚴疏云。頓敎
<lb ed="X" n="0089a04"/><lb ed="R111" n="0015a01"/>之人一念不生卽是佛者。卽一切衆生心。未是佛
<lb ed="X" n="0089a05"/><lb ed="R111" n="0015a02"/>體。妄念起故爲衆生。一念妄心不生。何爲不得名
<lb ed="X" n="0089a06"/><lb ed="R111" n="0015a03"/>佛。故華嚴經頌云。法性本空寂。無取亦無見。性空
<lb ed="X" n="0089a07"/><lb ed="R111" n="0015a04"/>卽是佛。不可得思量。又頌云。法性如虗空。諸佛於
<lb ed="X" n="0089a08"/><lb ed="R111" n="0015a05"/>中住。又般若經云。以本性空爲佛眼。若論性空。皆
<lb ed="X" n="0089a09"/><lb ed="R111" n="0015a06"/>是凡聖之體。祇爲不覺。忽起妄念。隨境流轉。所以
<lb ed="X" n="0089a10"/><lb ed="R111" n="0015a07"/>云法身流轉五道。號曰衆生。設一念起時亦是佛。
<lb ed="X" n="0089a11"/><lb ed="R111" n="0015a08"/>以妄念無體。不出性空故。但要直下信解圓明。不
<lb ed="X" n="0089a12"/><lb ed="R111" n="0015a09"/>在更思量推度也。華嚴疏云。衆生心中佛。爲佛心
<lb ed="X" n="0089a13"/><lb ed="R111" n="0015a10"/>中衆生說法。此明衆生稱性普周。而佛不壞相在
<lb ed="X" n="0089a14"/><lb ed="R111" n="0015a11"/>衆生心內。又佛心稱性普周。而衆生不壞相在佛
<lb ed="X" n="0089a15"/><lb ed="R111" n="0015a12"/>心內。喩如水乳和同一處。而互爲能和所和。且約
<lb ed="X" n="0089a16"/><lb ed="R111" n="0015a13"/>說聽解釋。以能和爲說。所和爲聽。且將水喩於佛。
<lb ed="X" n="0089a17"/><lb ed="R111" n="0015a14"/>乳喩衆生。應言乳中之水。和水中之乳。水中之乳。
<lb ed="X" n="0089a18"/><lb ed="R111" n="0015a15"/>受乳中之水。雖一味。能所宛然。雖能所宛然。而互
<lb ed="X" n="0089a19"/><lb ed="R111" n="0015a16"/>相在相遍相攝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089a20"/><lb ed="R111" n="0015a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0089a2001">聽而不聞。觀之莫見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089a21"/><lb ed="R111" n="0015a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0089a2101">法身無像。眞聽無聲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089a22"/><lb ed="R111" n="0015b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0089a2201">常在而莫更推尋。本瑩而何勞熏鍊。三界之門無體。
<lb ed="X" n="0089a23"/><lb ed="R111" n="0015b02"/>谷裏傳聲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089a24"/><lb ed="R111" n="0015b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0089a2401">首楞嚴經云。三界之法。揑所成故。是知無體。猶如
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0089b" n="0089b"/>
<lb ed="X" n="0089b01"/><lb ed="R111" n="0015b04"/>谷響。皆是我聲。長者論云。一切法如谷響。以表萬
<lb ed="X" n="0089b02"/><lb ed="R111" n="0015b05"/>法唯心故。華嚴經云。一念之間悉包法界。又云。一
<lb ed="X" n="0089b03"/><lb ed="R111" n="0015b06"/>念三世畢無餘。又云。一念現於無盡相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089b04"/><lb ed="R111" n="0015b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0089b0401">六塵之境本空。鏡中寫面。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089b05"/><lb ed="R111" n="0015b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0089b0501">六塵之境。皆從妄念而生。如人照鏡。自見其面。非
<lb ed="X" n="0089b06"/><lb ed="R111" n="0015b09"/>有別影。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089b07"/><lb ed="R111" n="0015b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0089b0701">寂寞虗沖。無事不融。彌勒閣而普現。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089b08"/><lb ed="R111" n="0015b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0089b0801">華嚴經云。善財童子入彌勒閣時。見其樓閣廣博
<lb ed="X" n="0089b09"/><lb ed="R111" n="0015b12"/>無量。同於虗空。阿僧祇寶以爲其地。乃至見彌勒
<lb ed="X" n="0089b10"/><lb ed="R111" n="0015b13"/>菩薩初發心。行菩薩道。八相成佛。三生之事耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089b11"/><lb ed="R111" n="0015b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0089b1101">摩耶腹而無窮。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089b12"/><lb ed="R111" n="0015b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0089b1201">華嚴經云。<name role="" type="person">摩耶夫人</name>腹中。悉現三千大千世界一
<lb ed="X" n="0089b13"/><lb ed="R111" n="0015b16"/>切形像。其百億<name role="" type="person">閻浮提</name>內。各有都邑。各有園林。名
<lb ed="X" n="0089b14"/><lb ed="R111" n="0015b17"/>號不同。皆有<name role="" type="person">摩耶夫人</name>於中止住。天衆圍繞。爲顯
<lb ed="X" n="0089b15"/><lb ed="R111" n="0015b18"/>現菩薩將生不可思議神變之相。又廣大如法界。
<lb ed="X" n="0089b16"/><lb ed="R111" n="0016a01"/>究竟若虗空。是處胎義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089b17"/><lb ed="R111" n="0016a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0089b1701">文殊寶冠之內。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089b18"/><lb ed="R111" n="0016a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0089b1801">文殊般泥洹經云。文殊身如<name role="" type="person">紫金山</name>等。其文殊冠。
<lb ed="X" n="0089b19"/><lb ed="R111" n="0016a04"/>毗楞伽寶之所嚴飾。有五百種色。一一色中。日月
<lb ed="X" n="0089b20"/><lb ed="R111" n="0016a05"/>星辰。諸天龍宮。世間衆生。所希有事。皆於中現。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089b21"/><lb ed="R111" n="0016a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0089b2101">淨名方丈之中。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089b22"/><lb ed="R111" n="0016a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0089b2201">淨名經云。東方度三十六恒河沙國。有世界名須
<lb ed="X" n="0089b23"/><lb ed="R111" n="0016a08"/>彌相。其佛號<name role="" type="person">須彌燈王</name>。今現在。彼佛身長八萬四
<lb ed="X" n="0089b24"/><lb ed="R111" n="0016a09"/>千由旬。其師子座。高八萬四千由旬。嚴飾第一。於
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0089c" n="0089c"/>
<lb ed="X" n="0089c01"/><lb ed="R111" n="0016a10"/>是長者維摩詰現神通力。卽時彼佛遣三萬二千
<lb ed="X" n="0089c02"/><lb ed="R111" n="0016a11"/>師子座。高廣嚴淨。來入維摩詰室。乃至其室廣博
<lb ed="X" n="0089c03"/><lb ed="R111" n="0016a12"/>悉包容三萬二千師子座。無所妨礙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089c04"/><lb ed="R111" n="0016a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0089c0401">芥子針鋒而不窄。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089c05"/><lb ed="R111" n="0016a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0089c0501">淨名經云。以須彌之高廣。納芥子中。而不迫窄。涅
<lb ed="X" n="0089c06"/><lb ed="R111" n="0016a15"/>槃經云。於針鋒上。立無邊身菩薩等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089c07"/><lb ed="R111" n="0016a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0089c0701">近塵遠刹而全通。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089c08"/><lb ed="R111" n="0016a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0089c0801">華嚴經頌云。一一微塵中。能證一切法。如是無所
<lb ed="X" n="0089c09"/><lb ed="R111" n="0016a18"/>礙。周行十方國。又云。於一微塵中。一切國土曠然
<lb ed="X" n="0089c10"/><lb ed="R111" n="0016b01"/>安住。古德云。一切不思議事。於一切處悉能普現。
<lb ed="X" n="0089c11"/><lb ed="R111" n="0016b02"/>其唯一毗盧淸淨法身之應用耳。此法身者。卽是
<lb ed="X" n="0089c12"/><lb ed="R111" n="0016b03"/>心也。心是法家之身。所以言若能諦觀心不二。方
<lb ed="X" n="0089c13"/><lb ed="R111" n="0016b04"/>見毗盧淸淨身。一念起惡。法身亦隨現。一念起善。
<lb ed="X" n="0089c14"/><lb ed="R111" n="0016b05"/>法身亦隨現。名爲處處互現。乃至色處現。空處現。
<lb ed="X" n="0089c15"/><lb ed="R111" n="0016b06"/>自在無礙。更莫遠推諸佛。唯一念空心是。華嚴疏
<lb ed="X" n="0089c16"/><lb ed="R111" n="0016b07"/>云。猶如海印頓現。經云。一念現故。謂無前後。如印
<lb ed="X" n="0089c17"/><lb ed="R111" n="0016b08"/>頓成。又常現。非如明鏡有現不現時。又非現現。如
<lb ed="X" n="0089c18"/><lb ed="R111" n="0016b09"/>明鏡對至方現。以不待對。是故常現。該三際故。<anchor xml:id="nkr_note_add_0089c1801" n="0089c1801"/><anchor xml:id="beg0089c1801" n="0089c1801"/>已<anchor xml:id="end0089c1801"/>
<lb ed="X" n="0089c19"/><lb ed="R111" n="0016b10"/>上俱是一眞心寂照普現之義耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089c20"/><lb ed="R111" n="0016b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0089c2001">靡減靡增。綿綿而常凝妙體。非成非壞。續續而不墜
<lb ed="X" n="0089c21"/><lb ed="R111" n="0016b12"/>玄風。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089c22"/><lb ed="R111" n="0016b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0089c2201">亘古垂今。通凡徹聖。更無異法。唯是一心。得時不
<lb ed="X" n="0089c23"/><lb ed="R111" n="0016b14"/>增。失時不減。陞時不成。墜時不壞。如華嚴錦冠云。
<lb ed="X" n="0089c24"/><lb ed="R111" n="0016b15"/>大方廣佛華嚴經者。大者卽是心體。心體無邊。故
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0090a" n="0090a"/>
<lb ed="X" n="0090a01"/><lb ed="R111" n="0016b16"/>名爲大。方是心相。心具德相之法。故名爲方。廣是
<lb ed="X" n="0090a02"/><lb ed="R111" n="0016b17"/>心用。心有稱體之用。故名爲廣。佛是心果。心解脫
<lb ed="X" n="0090a03"/><lb ed="R111" n="0016b18"/>處。名之爲佛。華是心因。心所行行。喩之以華。嚴是
<lb ed="X" n="0090a04"/><lb ed="R111" n="0017a01"/>心之功用。心能善巧嚴飾。目之爲嚴。經是心敎。心
<lb ed="X" n="0090a05"/><lb ed="R111" n="0017a02"/>起名言。詮顯於此。故名爲經。斯卽大等七字。並不
<lb ed="X" n="0090a06"/><lb ed="R111" n="0017a03"/>離心。然心之一字。非體非用。非因非果。非義非敎。
<lb ed="X" n="0090a07"/><lb ed="R111" n="0017a04"/>雖非一切。能爲一切。何以故。謂一法界心是體。若
<lb ed="X" n="0090a08"/><lb ed="R111" n="0017a05"/>能依此悟解。念念卽是華嚴法界。念念卽是毗盧
<lb ed="X" n="0090a09"/><lb ed="R111" n="0017a06"/>法身。如華嚴經云。若與如是觀行相應。於諸法中
<lb ed="X" n="0090a10"/><lb ed="R111" n="0017a07"/>不生二解。一切佛法疾得現前。初發心時卽成正
<lb ed="X" n="0090a11"/><lb ed="R111" n="0017a08"/>覺。得阿耨多羅三藐三菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0090a12"/><lb ed="R111" n="0017a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0090a1201">大業機關。金輪種族。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0090a13"/><lb ed="R111" n="0017a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0090a1301">釋迦佛是金輪王之種。一鉢和尙歌云。萬代金輪
<lb ed="X" n="0090a14"/><lb ed="R111" n="0017a11"/>聖王子。祇這眞如靈覺是。所以祖代相傳。但示卽
<lb ed="X" n="0090a15"/><lb ed="R111" n="0017a12"/>心是佛。纔生信解。卽紹祖位矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0090a16"/><lb ed="R111" n="0017a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0090a1601">如頻伽鳥而韻壓羣音。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0090a17"/><lb ed="R111" n="0017a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0090a1701">頻伽鳥未出殻時。於殻中發聲。<anchor xml:id="nkr_note_add_0090a1701" n="0090a1701"/><anchor xml:id="beg0090a1701" n="0090a1701"/>已<anchor xml:id="end0090a1701"/>勝衆鳥之音。此
<lb ed="X" n="0090a18"/><lb ed="R111" n="0017a15"/>況一切生死最初際底下凡夫。未脫煩惱殻。便能
<lb ed="X" n="0090a19"/><lb ed="R111" n="0017a16"/>識心。我當作佛。<anchor xml:id="nkr_note_add_0090a1901" n="0090a1901"/><anchor xml:id="beg0090a1901" n="0090a1901"/>已<anchor xml:id="end0090a1901"/>超過一切聲聞辟支佛上。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0090a20"/><lb ed="R111" n="0017a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0090a2001">猶好堅樹而高陞衆木。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0090a21"/><lb ed="R111" n="0017a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0090a2101">西天有好堅樹。出土便高百尺。超過羣木之上。此
<lb ed="X" n="0090a22"/><lb ed="R111" n="0017b01"/>況圓敎之人。知心卽具法界。圓解圓修。出過二乘
<lb ed="X" n="0090a23"/><lb ed="R111" n="0017b02"/>藏通別敎修行之人。若論功程。日劫相倍。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0090a24"/><lb ed="R111" n="0017b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0090a2401">一翳初起。繽紛而華影騈空。瞥念纔興。縱橫而森羅
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0090b" n="0090b"/>
<lb ed="X" n="0090b01"/><lb ed="R111" n="0017b04"/>滿目。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0090b02"/><lb ed="R111" n="0017b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0090b0201">首楞嚴經云。由汝無始心性狂亂。知見妄發。發妄
<lb ed="X" n="0090b03"/><lb ed="R111" n="0017b06"/>不息。勞見發塵。如勞目睛。則有狂華。於湛精明無
<lb ed="X" n="0090b04"/><lb ed="R111" n="0017b07"/>因亂起。一切世間山河大地生死涅槃。皆卽狂勞
<lb ed="X" n="0090b05"/><lb ed="R111" n="0017b08"/>顚倒華相。是知萬法因想而生。隨念而至。故瓔珞
<lb ed="X" n="0090b06"/><lb ed="R111" n="0017b09"/>經云。佛言。我從本來。不得一法。究竟定意。如今始
<lb ed="X" n="0090b07"/><lb ed="R111" n="0017b10"/>知。所謂無念。若得無念者。觀一切法悉皆無形。因
<lb ed="X" n="0090b08"/><lb ed="R111" n="0017b11"/>此得成無上正眞之道。又如起信論云。是故三界
<lb ed="X" n="0090b09"/><lb ed="R111" n="0017b12"/>虗僞。唯心所作。離心卽無六塵境界。此義云何。以
<lb ed="X" n="0090b10"/><lb ed="R111" n="0017b13"/>一切法。皆從心起妄念而生。一切分別。卽分別自
<lb ed="X" n="0090b11"/><lb ed="R111" n="0017b14"/>心。心不見心。無相可得。當知世間一切境界。皆依
<lb ed="X" n="0090b12"/><lb ed="R111" n="0017b15"/>衆生無明妄念而得住持。是故一切法。如鏡中像。
<lb ed="X" n="0090b13"/><lb ed="R111" n="0017b16"/>無體可得。唯心虗妄。以心生則種種法生。心滅則
<lb ed="X" n="0090b14"/><lb ed="R111" n="0017b17"/>種種法滅故。又云。一切境界。唯心妄動。心若不動。
<lb ed="X" n="0090b15"/><lb ed="R111" n="0017b18"/>則一切境相滅。唯一眞心遍一切處。是知心外見
<lb ed="X" n="0090b16"/><lb ed="R111" n="0018a01"/>有境界。皆自妄念情想而生。故云。情生智隔。想變
<lb ed="X" n="0090b17"/><lb ed="R111" n="0018a02"/>體殊。情生智隔者。失正智而成妄想故。想變體殊
<lb ed="X" n="0090b18"/><lb ed="R111" n="0018a03"/>者。迷眞如以成名相故。還源觀云。眞空滯於心首。
<lb ed="X" n="0090b19"/><lb ed="R111" n="0018a04"/>恒爲緣慮之場。實際居在目前。翻成名相之境。唯
<lb ed="X" n="0090b20"/><lb ed="R111" n="0018a05"/>識樞要云。起自心相有二。一者影像相。萬法是心
<lb ed="X" n="0090b21"/><lb ed="R111" n="0018a06"/>之影像。二者所執相。諸境無體。隨執而生。因自心
<lb ed="X" n="0090b22"/><lb ed="R111" n="0018a07"/>生。還與心爲相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0090b23"/><lb ed="R111" n="0018a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0090b2301">道絕浮言。至妙難論。出生死而無別路。登涅槃而唯
<lb ed="X" n="0090b24"/><lb ed="R111" n="0018a09"/>一門。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0090c" n="0090c"/>
<lb ed="X" n="0090c01"/><lb ed="R111" n="0018a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0090c0101">華嚴經云。一切無礙人。一道出生死。首楞嚴經云。
<lb ed="X" n="0090c02"/><lb ed="R111" n="0018a11"/>十方薄伽梵。一路涅槃門。此二敎。唯宗一心法而
<lb ed="X" n="0090c03"/><lb ed="R111" n="0018a12"/>求出離。是以旣了一心而出。亦不住生死涅槃。謂
<lb ed="X" n="0090c04"/><lb ed="R111" n="0018a13"/>大悲故。常處生死。謂大智故。常處涅槃。是俱住義。
<lb ed="X" n="0090c05"/><lb ed="R111" n="0018a14"/>二大悲故不住涅槃。大智故不住生死。卽二俱不
<lb ed="X" n="0090c06"/><lb ed="R111" n="0018a15"/>住。又一明俱不住者。有二義故。不住生死。一見生
<lb ed="X" n="0090c07"/><lb ed="R111" n="0018a16"/>死過患故不可住。二由見生死本空故無可住。上
<lb ed="X" n="0090c08"/><lb ed="R111" n="0018a17"/>二皆約智故不住。有二義故。不住涅槃。一見涅槃
<lb ed="X" n="0090c09"/><lb ed="R111" n="0018a18"/>本自有故不住。二由不異生死故不可住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0090c10"/><lb ed="R111" n="0018b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0090c1001">須臾而卽俗歸眞。莫儔茲旨。頃刻而從凡入聖。難報
<lb ed="X" n="0090c11"/><lb ed="R111" n="0018b02"/>斯恩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0090c12"/><lb ed="R111" n="0018b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0090c1201">禪宗門下。從上<anchor xml:id="nkr_note_add_0090c1201" n="0090c1201"/><anchor xml:id="beg0090c1201" n="0090c1201"/>已<anchor xml:id="end0090c1201"/>來。但了卽心是佛。便入祖位。卽
<lb ed="X" n="0090c13"/><lb ed="R111" n="0018b04"/>坐道場。<anchor xml:id="nkr_note_add_0090c1301" n="0090c1301"/><anchor xml:id="beg0090c1301" n="0090c1301"/>但<anchor xml:id="end0090c1301"/>信之。凡聖不隔一念。若不信。天地懸殊。
<lb ed="X" n="0090c14"/><lb ed="R111" n="0018b05"/>如經頌云。諸佛從心得解脫。心者淸淨名無垢。五
<lb ed="X" n="0090c15"/><lb ed="R111" n="0018b06"/>道鮮潔不受染。有解此者成大道。直饒未信自心
<lb ed="X" n="0090c16"/><lb ed="R111" n="0018b07"/>是佛。雖淪五道。心性常淨。染不能染。故云五道鮮
<lb ed="X" n="0090c17"/><lb ed="R111" n="0018b08"/>潔不受染。以衆生法身。卽諸佛法身。不增不減。雖
<lb ed="X" n="0090c18"/><lb ed="R111" n="0018b09"/>隨流返流。其性不改。是以隨流作衆生時不滅。返
<lb ed="X" n="0090c19"/><lb ed="R111" n="0018b10"/>流成佛時不增。以一切衆生。垢深障重。設遇善友
<lb ed="X" n="0090c20"/><lb ed="R111" n="0018b11"/>開發。亦不信受。唯逐情生。不見自性。故先德云。妄
<lb ed="X" n="0090c21"/><lb ed="R111" n="0018b12"/>情牽引何年了。辜負靈臺一點光。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0090c22"/><lb ed="R111" n="0018b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0090c2201">羣籍共推。罕逾深理。吞蛇得病而皆是疑生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0090c23"/><lb ed="R111" n="0018b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0090c2301">晉書樂廣傳。廣有親客。久隔闊不復來。廣問其故。
<lb ed="X" n="0090c24"/><lb ed="R111" n="0018b15"/>答曰。前在座。蒙賜酒。見盃中有蛇。意甚惡之。旣飮
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0091a" n="0091a"/>
<lb ed="X" n="0091a01"/><lb ed="R111" n="0018b16"/>而疾。於時河南廳署。壁上有角弓。上畫作蛇。廣意
<lb ed="X" n="0091a02"/><lb ed="R111" n="0018b17"/>盃中蛇。卽角影也。復置酒前處。客見如初。豁然意
<lb ed="X" n="0091a03"/><lb ed="R111" n="0018b18"/>解。沈疴頓愈。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091a04"/><lb ed="R111" n="0019a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0091a0401">懸砂止饑而悉從思起。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091a05"/><lb ed="R111" n="0019a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0091a0501">如律中四食章云。思食者。如饑饉之歲。小兒從母
<lb ed="X" n="0091a06"/><lb ed="R111" n="0019a03"/>求食。啼而不止。母遂懸砂囊。誑云此是飯。兒七日
<lb ed="X" n="0091a07"/><lb ed="R111" n="0019a04"/>諦視其囊。特爲是食。其母七日後。解下示之。其兒
<lb ed="X" n="0091a08"/><lb ed="R111" n="0019a05"/>見是砂。絕望。因此命終。方驗生老病死。皆是自心。
<lb ed="X" n="0091a09"/><lb ed="R111" n="0019a06"/>地水火風。終無別體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091a10"/><lb ed="R111" n="0019a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0091a1001">乃至筍拔寒林。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091a11"/><lb ed="R111" n="0019a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0091a1101">孟宗父病。冬中索筍。宗遂抱竹而泣。筍乃隨生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091a12"/><lb ed="R111" n="0019a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0091a1201">魚跳冰沚。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091a13"/><lb ed="R111" n="0019a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0091a1301">晉王祥至孝。早喪所親。後母朱氏喜食生魚。時寒。
<lb ed="X" n="0091a14"/><lb ed="R111" n="0019a11"/>祥乃解衣冰上。冰忽自釋。雙鯉躍出。時人以爲孝
<lb ed="X" n="0091a15"/><lb ed="R111" n="0019a12"/>感。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091a16"/><lb ed="R111" n="0019a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0091a1601">酒變河中。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091a17"/><lb ed="R111" n="0019a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0091a1701">越王單醪投河。三軍吿醉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091a18"/><lb ed="R111" n="0019a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0091a1801">箭穿石裏。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091a19"/><lb ed="R111" n="0019a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0091a1901">李廣少失殳。問母。父安在。母云。汝父早被虎所傷。
<lb ed="X" n="0091a20"/><lb ed="R111" n="0019a17"/>廣遂<g ref="#CB06078">𢹂</g>弓捉虎。至山向晚。見石似虎。挽弓射之沒
<lb ed="X" n="0091a21"/><lb ed="R111" n="0019a18"/>羽。近前觀看。乃知是石。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091a22"/><lb ed="R111" n="0019b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0091a2201">非麴<anchor xml:id="nkr_note_add_0091a2201" n="0091a2201"/><anchor xml:id="beg0091a2201" n="0091a2201"/>糵<anchor xml:id="end0091a2201"/>之所成。豈功力之能恃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091a23"/><lb ed="R111" n="0019b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0091a2301">上四事。皆從孝心及平等心所感。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091a24"/><lb ed="R111" n="0019b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0091a2401">無纖塵而不因識變。道理昭然。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0091b" n="0091b"/>
<lb ed="X" n="0091b01"/><lb ed="R111" n="0019b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0091b0101">此八識心有四分。一見分。二相分。三自證分。四證
<lb ed="X" n="0091b02"/><lb ed="R111" n="0019b05"/>自證分。華嚴記云。如契經說。一切唯有覺。所覺義
<lb ed="X" n="0091b03"/><lb ed="R111" n="0019b06"/>皆無。能覺所覺分。各自然而轉。釋曰。此卽華嚴經。
<lb ed="X" n="0091b04"/><lb ed="R111" n="0019b07"/>上半明無外境。下半明有見相二分。各各自從因
<lb ed="X" n="0091b05"/><lb ed="R111" n="0019b08"/>緣所生。名自然而轉。下結正義。論云。達無離識所
<lb ed="X" n="0091b06"/><lb ed="R111" n="0019b09"/>緣境者。則所變相分是所緣。見分名自行相。相見
<lb ed="X" n="0091b07"/><lb ed="R111" n="0019b10"/>所依自體名事。卽自證分。釋曰。此中雖是立二分
<lb ed="X" n="0091b08"/><lb ed="R111" n="0019b11"/>家。義<anchor xml:id="nkr_note_add_0091b0801" n="0091b0801"/><anchor xml:id="beg0091b0801" n="0091b0801"/>已<anchor xml:id="end0091b0801"/>有三。故次論云。若無自證分。此者應不自
<lb ed="X" n="0091b09"/><lb ed="R111" n="0019b12"/>憶心所法。如不曾更境。必不能憶。故釋曰。此明有
<lb ed="X" n="0091b10"/><lb ed="R111" n="0019b13"/>自證分。意云。相離於見。無別自體。但二功能。故應
<lb ed="X" n="0091b11"/><lb ed="R111" n="0019b14"/>別有一所依體。若無自證。應不自憶。心心所法如
<lb ed="X" n="0091b12"/><lb ed="R111" n="0019b15"/>不曾更境。必不能憶。謂如見分不更相分之境。則
<lb ed="X" n="0091b13"/><lb ed="R111" n="0019b16"/>不能憶。要曾更之。方能憶之。若無自證。<anchor xml:id="nkr_note_add_0091b1301" n="0091b1301"/><anchor xml:id="beg0091b1301" n="0091b1301"/>已<anchor xml:id="end0091b1301"/>滅心所。
<lb ed="X" n="0091b14"/><lb ed="R111" n="0019b17"/>則不能憶。以曾不爲自證緣故。則如見分不曾更
<lb ed="X" n="0091b15"/><lb ed="R111" n="0019b18"/>憶。今能憶之。明先有自證<anchor xml:id="nkr_note_add_0091b1501" n="0091b1501"/><anchor xml:id="beg0091b1501" n="0091b1501"/>已<anchor xml:id="end0091b1501"/>曾緣故。如於見分憶
<lb ed="X" n="0091b16"/><lb ed="R111" n="0020a01"/>曾更境故。次下立三分。論云。然心心所一一生時。
<lb ed="X" n="0091b17"/><lb ed="R111" n="0020a02"/>以理推徵。各有三分。所量。能量。量果。別故。相見必
<lb ed="X" n="0091b18"/><lb ed="R111" n="0020a03"/>有所依體故。釋曰。所量是相分。能量是見分。量果
<lb ed="X" n="0091b19"/><lb ed="R111" n="0020a04"/>是自證分。自證分與相見爲所依故。論如集量論
<lb ed="X" n="0091b20"/><lb ed="R111" n="0020a05"/>伽陀中說。似境相所量。能取相自證。卽能量及果。
<lb ed="X" n="0091b21"/><lb ed="R111" n="0020a06"/>此三體無別。釋曰。所量如絹。能量如人。量果如解
<lb ed="X" n="0091b22"/><lb ed="R111" n="0020a07"/>數智。果是何義。成滿因義。言無別體者。唯一識故。
<lb ed="X" n="0091b23"/><lb ed="R111" n="0020a08"/>則離心無境。次立四分。論云。又心心所。若細分別。
<lb ed="X" n="0091b24"/><lb ed="R111" n="0020a09"/>應有四分。見分。相分。自證分。如前。第四證自證分。
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0091c" n="0091c"/>
<lb ed="X" n="0091c01"/><lb ed="R111" n="0020a10"/>若無此者。誰證第三。心分別旣同。應皆證故。釋曰。
<lb ed="X" n="0091c02"/><lb ed="R111" n="0020a11"/>見分是心分。說有自證分。自證分應無有果。諸能
<lb ed="X" n="0091c03"/><lb ed="R111" n="0020a12"/>量者皆有果故。釋曰。見分是能量。須有自證量見
<lb ed="X" n="0091c04"/><lb ed="R111" n="0020a13"/>分。說有第四果。恐被救云。却用見分爲第三果。故
<lb ed="X" n="0091c05"/><lb ed="R111" n="0020a14"/>次論云。不應見分是第三果。見分或則非量攝故。
<lb ed="X" n="0091c06"/><lb ed="R111" n="0020a15"/>因此見分不證第三。證自體者必現量故。釋曰。意
<lb ed="X" n="0091c07"/><lb ed="R111" n="0020a16"/>明見分通於三量。三量者。謂現量。比量。非量。卽明
<lb ed="X" n="0091c08"/><lb ed="R111" n="0020a17"/>見緣相時。或量非量。不可非量法。爲現量果。或見
<lb ed="X" n="0091c09"/><lb ed="R111" n="0020a18"/>緣相。是於比量。及緣自證。復是現量。故自證是心
<lb ed="X" n="0091c10"/><lb ed="R111" n="0020b01"/>體。得與比量非量而爲果。見分非心體。不得與自
<lb ed="X" n="0091c11"/><lb ed="R111" n="0020b02"/>證而爲其量果。故不得見分證於第三。證自體者
<lb ed="X" n="0091c12"/><lb ed="R111" n="0020b03"/>必現量故。第三四分旣是現量。故得相證無窮過
<lb ed="X" n="0091c13"/><lb ed="R111" n="0020b04"/>矣。意云。若以見分爲能量。但用三分亦得足矣。若
<lb ed="X" n="0091c14"/><lb ed="R111" n="0020b05"/>以見分爲所量。必須第四爲量果。若通作喩者。絹
<lb ed="X" n="0091c15"/><lb ed="R111" n="0020b06"/>如所量。尺如能量。智所量果。是自證分。若人爲所
<lb ed="X" n="0091c16"/><lb ed="R111" n="0020b07"/>使。智爲能使。何物用智。卽是於人。如證自證分。人
<lb ed="X" n="0091c17"/><lb ed="R111" n="0020b08"/>能用智。智能使人。故能更證。亦如明鏡。鏡像爲相
<lb ed="X" n="0091c18"/><lb ed="R111" n="0020b09"/>分。鏡明爲見分。鏡面如自證分。鏡背如證自證分。
<lb ed="X" n="0091c19"/><lb ed="R111" n="0020b10"/>面依於背。背復依面。故得互證。亦可以銅爲證自
<lb ed="X" n="0091c20"/><lb ed="R111" n="0020b11"/>證分。鏡依於銅。銅依於鏡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091c21"/><lb ed="R111" n="0020b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0091c2101">非一種而罔賴心成。言思絕矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091c22"/><lb ed="R111" n="0020b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0091c2201">心識變者。如密嚴經頌云。汝等諸佛子。云何不見
<lb ed="X" n="0091c23"/><lb ed="R111" n="0020b14"/>聞。藏識體淸淨。衆或所依止。或具三十二。佛相及
<lb ed="X" n="0091c24"/><lb ed="R111" n="0020b15"/>輪王。或爲種種形。世間皆悉見。譬如淨空月。衆星
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0092a" n="0092a"/>
<lb ed="X" n="0092a01"/><lb ed="R111" n="0020b16"/>所環遶。諸識阿賴耶。如是身中住。譬如欲天主。侍
<lb ed="X" n="0092a02"/><lb ed="R111" n="0020b17"/>衛遊寶宮。江海等諸神。水中而自在。藏識處於世。
<lb ed="X" n="0092a03"/><lb ed="R111" n="0020b18"/>當知亦復然。如地生衆物。是心多所現。譬如日天
<lb ed="X" n="0092a04"/><lb ed="R111" n="0021a01"/>子。赫奕乘寶宮。旋遶<name role="" type="person">須彌山</name>。周流照天下。諸天世
<lb ed="X" n="0092a05"/><lb ed="R111" n="0021a02"/>人等。見之而禮敬。藏識佛地中。其相亦如是。十地
<lb ed="X" n="0092a06"/><lb ed="R111" n="0021a03"/>行衆行。顯發大乘法。普與衆生樂。常讚於如來。在
<lb ed="X" n="0092a07"/><lb ed="R111" n="0021a04"/>於菩薩身。是卽名菩薩。佛與諸菩薩。皆是賴耶名。
<lb ed="X" n="0092a08"/><lb ed="R111" n="0021a05"/>佛及諸佛子。<anchor xml:id="nkr_note_add_0092a0801" n="0092a0801"/><anchor xml:id="beg0092a0801" n="0092a0801"/>已<anchor xml:id="end0092a0801"/>受當受記。廣大阿賴耶。而成於正
<lb ed="X" n="0092a09"/><lb ed="R111" n="0021a06"/>覺。密嚴諸定者。與妙定相應。能於阿賴耶。明了而
<lb ed="X" n="0092a10"/><lb ed="R111" n="0021a07"/>觀見。佛及辟支佛。聲聞諸異道。見理無怯人。所觀
<lb ed="X" n="0092a11"/><lb ed="R111" n="0021a08"/>皆此識。種種諸識境。皆從心所變。甁衣等衆物。如
<lb ed="X" n="0092a12"/><lb ed="R111" n="0021a09"/>是性皆無。悉依阿賴耶。衆生迷惑見。以諸習氣故。
<lb ed="X" n="0092a13"/><lb ed="R111" n="0021a10"/>所取能取轉。此性非如幻。陽<g ref="#CB08504">𦦨</g>及毛輪。非生非不
<lb ed="X" n="0092a14"/><lb ed="R111" n="0021a11"/>生。非空亦非有。譬如長短等。離一卽皆無。智者觀
<lb ed="X" n="0092a15"/><lb ed="R111" n="0021a12"/>幻事。此皆唯幻術。未曾有一物。與幻而同起。幻<g ref="#CB08504">𦦨</g>
<lb ed="X" n="0092a16"/><lb ed="R111" n="0021a13"/>毛輪等。在在諸物相。此皆心變異。無體亦無名。世
<lb ed="X" n="0092a17"/><lb ed="R111" n="0021a14"/>中迷惑人。其心不自在。妄說有能幻。幻成種種名。
<lb ed="X" n="0092a18"/><lb ed="R111" n="0021a15"/>去來皆非實。如鐵因磁石。所向而轉移。藏識亦如
<lb ed="X" n="0092a19"/><lb ed="R111" n="0021a16"/>是。隨於分別轉。一切諸世間。無處不周遍。如日摩
<lb ed="X" n="0092a20"/><lb ed="R111" n="0021a17"/>尼寶。無思及分別。此識遍諸處。見之謂流轉。不死
<lb ed="X" n="0092a21"/><lb ed="R111" n="0021a18"/>亦不生。本非流轉法。定者勤觀察。生死猶如夢。是
<lb ed="X" n="0092a22"/><lb ed="R111" n="0021b01"/>時卽轉依。說名爲解脫。此卽是諸佛。最上之敎理。
<lb ed="X" n="0092a23"/><lb ed="R111" n="0021b02"/>審量一切法。如秤如明鏡。若以此一心。爲一切法
<lb ed="X" n="0092a24"/><lb ed="R111" n="0021b03"/>之定量者。如秤稱物。斤兩無差。似鏡照像。妍醜皆
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0092b" n="0092b"/>
<lb ed="X" n="0092b01"/><lb ed="R111" n="0021b04"/>現。又心成者。古釋一心有四。一紇利陀耶。此云肉
<lb ed="X" n="0092b02"/><lb ed="R111" n="0021b05"/>團心。身中五藏心也。如黃庭經所明。二緣慮心。此
<lb ed="X" n="0092b03"/><lb ed="R111" n="0021b06"/>是八識。俱能緣慮自分境故。色是眼識境。根身種
<lb ed="X" n="0092b04"/><lb ed="R111" n="0021b07"/>子器世界。阿賴耶識之境。各緣一分。故云自分。三
<lb ed="X" n="0092b05"/><lb ed="R111" n="0021b08"/>質多耶。此云集起心。唯第八識。積集種子。生起現
<lb ed="X" n="0092b06"/><lb ed="R111" n="0021b09"/>行。四乾栗陀耶。此云堅實心。亦云貞實心。此是眞
<lb ed="X" n="0092b07"/><lb ed="R111" n="0021b10"/>心也。故祖佛法中。皆以心爲印。楷定萬法故。若能
<lb ed="X" n="0092b08"/><lb ed="R111" n="0021b11"/>決定信入。請各收疑。離此別無奇特。故云言思絕
<lb ed="X" n="0092b09"/><lb ed="R111" n="0021b12"/>矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0092b10"/><lb ed="R111" n="0021b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0092b1001">動靜之境。皆我緣持。如雲駛而月運。似舟行而岸移。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0092b11"/><lb ed="R111" n="0021b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0092b1101">圓覺經云。佛言。善男子。一切世界。始終生滅。前後
<lb ed="X" n="0092b12"/><lb ed="R111" n="0021b15"/>有無。聚散起止。念念相續。循環往復。種種取捨。皆
<lb ed="X" n="0092b13"/><lb ed="R111" n="0021b16"/>是輪迴。未出輪迴而辯圓覺。彼圓覺性卽同流轉。
<lb ed="X" n="0092b14"/><lb ed="R111" n="0021b17"/>若免輪迴無有是處。譬如動目能搖湛水。又如定
<lb ed="X" n="0092b15"/><lb ed="R111" n="0021b18"/>眼猶迴轉火。雲駛月運。舟行岸移。亦復如是。善男
<lb ed="X" n="0092b16"/><lb ed="R111" n="0022a01"/>子。諸旋未息。彼物先住。尙不可得。何況輪轉生死
<lb ed="X" n="0092b17"/><lb ed="R111" n="0022a02"/>垢心曾未淸淨。觀佛圓覺而不旋復。譬如動目能
<lb ed="X" n="0092b18"/><lb ed="R111" n="0022a03"/>搖湛水者。古釋云。以眼勞觀水。見水有動。眼若不
<lb ed="X" n="0092b19"/><lb ed="R111" n="0022a04"/>瞬。池水則不搖。妄見若除。亦無草木成壞之相。若
<lb ed="X" n="0092b20"/><lb ed="R111" n="0022a05"/>擧眼見色。由有色陰。擧身受苦樂。由有受陰。擧心
<lb ed="X" n="0092b21"/><lb ed="R111" n="0022a06"/>卽亂。由有想陰。擧眼見生滅。由有行陰。精明湛不
<lb ed="X" n="0092b22"/><lb ed="R111" n="0022a07"/>搖處。卽識陰。又若以遍身針刺俱知。不帶分別。則
<lb ed="X" n="0092b23"/><lb ed="R111" n="0022a08"/>是識陰。若次第分別。則餘識陰。故知一念纔起。五
<lb ed="X" n="0092b24"/><lb ed="R111" n="0022a09"/>陰俱生。微識未亡。六塵不滅。若唯識之義燈常照。
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0092c" n="0092c"/>
<lb ed="X" n="0092c01"/><lb ed="R111" n="0022a10"/>妄何由生。一心之智鏡恒明。旨終不昧。又如定眼
<lb ed="X" n="0092c02"/><lb ed="R111" n="0022a11"/>猶迴轉火者。如定目看旋火輪之時。眼亦迴轉。前
<lb ed="X" n="0092c03"/><lb ed="R111" n="0022a12"/>因眼動而水動。卽是因心動而境動。後因火動而
<lb ed="X" n="0092c04"/><lb ed="R111" n="0022a13"/>眼動。卽是因境動而心動。故知心卽是境。境卽是
<lb ed="X" n="0092c05"/><lb ed="R111" n="0022a14"/>心。能所雖分。一體常現。故華嚴疏云。往復無際。動
<lb ed="X" n="0092c06"/><lb ed="R111" n="0022a15"/>靜一源。雲駛月運舟行岸移者。亦復如是。故知眞
<lb ed="X" n="0092c07"/><lb ed="R111" n="0022a16"/>心不動。妄念成差。如起信論云。復次顯示從生滅
<lb ed="X" n="0092c08"/><lb ed="R111" n="0022a17"/>門卽入眞如門。所謂推求五陰。色之與心。六塵境
<lb ed="X" n="0092c09"/><lb ed="R111" n="0022a18"/>界。畢竟無念。以心無形相。十方求之終不可得。如
<lb ed="X" n="0092c10"/><lb ed="R111" n="0022b01"/>人迷故謂東爲西。方實不轉。衆生亦爾。無明迷故
<lb ed="X" n="0092c11"/><lb ed="R111" n="0022b02"/>謂心爲念。心實不動。若能觀察知心無念。卽得隨
<lb ed="X" n="0092c12"/><lb ed="R111" n="0022b03"/>順入眞如門故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0092c13"/><lb ed="R111" n="0022b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0092c1301">魚母憶而魚子長。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0092c14"/><lb ed="R111" n="0022b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0092c1401">如魚散子。魚母不憶持。其子卽爛壞。魚母若憶。子
<lb ed="X" n="0092c15"/><lb ed="R111" n="0022b06"/>卽生長。如獨影境。過去等諸法。心若不緣。境不現
<lb ed="X" n="0092c16"/><lb ed="R111" n="0022b07"/>前。一切諸法。皆是心緣識變。若無心。卽無法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0092c17"/><lb ed="R111" n="0022b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0092c1701">蜂王起而蜂衆隨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0092c18"/><lb ed="R111" n="0022b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0092c1801">大智度論云。諸法入佛心中。唯一寂滅三昧門。攝
<lb ed="X" n="0092c19"/><lb ed="R111" n="0022b10"/>無量三昧。如牽衣一角。擧衣皆得。亦如得蜜蜂王。
<lb ed="X" n="0092c20"/><lb ed="R111" n="0022b11"/>餘蜂盡攝。心王若起。從心所有善惡等法。悉皆隨
<lb ed="X" n="0092c21"/><lb ed="R111" n="0022b12"/>起。況如王出。百司盡隨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0092c22"/><lb ed="R111" n="0022b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0092c2201">印前後而無差。諸賢共仰。揩初終而不謬。千聖同推。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0092c23"/><lb ed="R111" n="0022b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0092c2301">如王寶印。其文頓現。無前後際。又印定天下。如佛
<lb ed="X" n="0092c24"/><lb ed="R111" n="0022b15"/>法中。若無心印。不成佛法。是知前亦是心。後亦是
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0093a" n="0093a"/>
<lb ed="X" n="0093a01"/><lb ed="R111" n="0022b16"/>心。古亦是心。今亦是心。故云。非古盛而今衰。匪愚
<lb ed="X" n="0093a02"/><lb ed="R111" n="0022b17"/>亡而智現。又云。萬法不出一心矣。華嚴經頌云。衆
<lb ed="X" n="0093a03"/><lb ed="R111" n="0022b18"/>生心行無有量。能令平等入一心。以智慧門悉開
<lb ed="X" n="0093a04"/><lb ed="R111" n="0023a01"/>悟。於所修行不退轉。又云。如是一切人中主。隨其
<lb ed="X" n="0093a05"/><lb ed="R111" n="0023a02"/>所有諸境界。於一念中皆了悟。而亦不捨菩提行。
<lb ed="X" n="0093a06"/><lb ed="R111" n="0023a03"/>又云。諸佛隨宜所作業。無量無邊等法界。智者能
<lb ed="X" n="0093a07"/><lb ed="R111" n="0023a04"/>以一方便。一切了知無不盡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0093a08"/><lb ed="R111" n="0023a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0093a0801">是以朕迹纔生。皆從此建。快馬見鞭而鶖子先知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0093a09"/><lb ed="R111" n="0023a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0093a0901">經云。外道問佛。不問有語不問無言時如何。佛默
<lb ed="X" n="0093a10"/><lb ed="R111" n="0023a07"/>然而坐。外道讚曰。快哉。瞿曇。開我迷雲。令我得入。
<lb ed="X" n="0093a11"/><lb ed="R111" n="0023a08"/>禮拜而出。後阿難問佛。外道得何道理而稱讚之。
<lb ed="X" n="0093a12"/><lb ed="R111" n="0023a09"/>佛言如快馬見鞭影。疾入正道。鶖子先知者。舍利
<lb ed="X" n="0093a13"/><lb ed="R111" n="0023a10"/>弗亦名鶖子。於法華會上。初周法說。最先領解。前
<lb ed="X" n="0093a14"/><lb ed="R111" n="0023a11"/>得授記。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0093a15"/><lb ed="R111" n="0023a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0093a1501">香象迴旋而龍女親獻。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0093a16"/><lb ed="R111" n="0023a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0093a1601">象王迴旋者。<name role="" type="person">文殊師利</name>於覺城東畔。如象王迴。顧
<lb ed="X" n="0093a17"/><lb ed="R111" n="0023a14"/>示四衆。最初善財童子得入。法華會上龍女獻珠。
<lb ed="X" n="0093a18"/><lb ed="R111" n="0023a15"/>此是實報畜生女。以不得人身。是戒緩。得悟大乘
<lb ed="X" n="0093a19"/><lb ed="R111" n="0023a16"/>心宗。是乘急。如淨名經云。於念知一切法是道場。
<lb ed="X" n="0093a20"/><lb ed="R111" n="0023a17"/>成就一切智故。又處胎經云。釋梵女。皆不受身不
<lb ed="X" n="0093a21"/><lb ed="R111" n="0023a18"/>捨身。皆現身成佛。又偈云。法性如大海。不說有是
<lb ed="X" n="0093a22"/><lb ed="R111" n="0023b01"/>非。凡愚賢聖人。平等無高下。唯在心垢滅。取證如
<lb ed="X" n="0093a23"/><lb ed="R111" n="0023b02"/>返掌。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0093a24"/><lb ed="R111" n="0023b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0093a2401">得果而榮枯<anchor xml:id="nkr_note_add_0093a2401" n="0093a2401"/><anchor xml:id="beg0093a2401" n="0093a2401"/>已<anchor xml:id="end0093a2401"/>定。盡合前因。擧念而苦樂隨生。悉諧
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0093b" n="0093b"/>
<lb ed="X" n="0093b01"/><lb ed="R111" n="0023b04"/>初願。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0093b02"/><lb ed="R111" n="0023b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0093b0201">唯識變定。豐儉由心。飮<g ref="#CB10437">啄</g>有分。追身受報。未曾遺
<lb ed="X" n="0093b03"/><lb ed="R111" n="0023b06"/>失。不唯人間報應隨心。一切出世功德。皆在初心
<lb ed="X" n="0093b04"/><lb ed="R111" n="0023b07"/>圓滿。如華嚴演義記云。初發心時。得如來一身無
<lb ed="X" n="0093b05"/><lb ed="R111" n="0023b08"/>量身。則法身開顯。得究竟智慧。得一切智慧光明。
<lb ed="X" n="0093b06"/><lb ed="R111" n="0023b09"/>則般若開顯。以心離妄取。寂照雙流。故解脫開顯。
<lb ed="X" n="0093b07"/><lb ed="R111" n="0023b10"/>故此心中無德不攝。因該果海。並在初心。從初發
<lb ed="X" n="0093b08"/><lb ed="R111" n="0023b11"/>心時便成正覺。卽梵行品。又言初後圓融者。以初
<lb ed="X" n="0093b09"/><lb ed="R111" n="0023b12"/>是卽後之初。後是卽初之後。以緣起法。離初無後。
<lb ed="X" n="0093b10"/><lb ed="R111" n="0023b13"/>離後無初。故擧初攝後。若約法性融通。一切因果。
<lb ed="X" n="0093b11"/><lb ed="R111" n="0023b14"/>不離心性。契同心性。無德不收。以一切法隨所依
<lb ed="X" n="0093b12"/><lb ed="R111" n="0023b15"/>住。皆於初心頓圓滿故。如梵行品云。若諸菩薩。能
<lb ed="X" n="0093b13"/><lb ed="R111" n="0023b16"/>與如是觀行相應。於諸法中不生二解。一切佛法
<lb ed="X" n="0093b14"/><lb ed="R111" n="0023b17"/>疾得現前。初發心時。卽得阿耨多羅三藐三菩提。
<lb ed="X" n="0093b15"/><lb ed="R111" n="0023b18"/>知一切法卽心自性。成就慧身不由他悟。十善業
<lb ed="X" n="0093b16"/><lb ed="R111" n="0024a01"/>道經云。爾時世尊吿龍王言。一切衆生心想異故。
<lb ed="X" n="0093b17"/><lb ed="R111" n="0024a02"/>造業亦異。由是故有諸趣輪轉。龍王。汝見此會及
<lb ed="X" n="0093b18"/><lb ed="R111" n="0024a03"/>大海中形色種類各別不耶。如是一切靡不由心
<lb ed="X" n="0093b19"/><lb ed="R111" n="0024a04"/>造。乃至又觀此諸大菩薩妙色嚴淨。一切皆由修
<lb ed="X" n="0093b20"/><lb ed="R111" n="0024a05"/>集善業福德而生。又諸天龍八部衆等大威勢者。
<lb ed="X" n="0093b21"/><lb ed="R111" n="0024a06"/>亦因善業福德所生。今大海中所有衆生。形色麤
<lb ed="X" n="0093b22"/><lb ed="R111" n="0024a07"/>鄙。或大或小。皆由自心種種想念。作身語意諸不
<lb ed="X" n="0093b23"/><lb ed="R111" n="0024a08"/>善業。是故隨業各自受報。是知境隨業識轉。是故
<lb ed="X" n="0093b24"/><lb ed="R111" n="0024a09"/>說唯心。不淨之財變爲膿血。非分之寶化作毒蛇。
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0093c" n="0093c"/>
<lb ed="X" n="0093c01"/><lb ed="R111" n="0024a10"/>如昔有娼姬。捨錢造普光王寺。主者不受。遂令<anchor xml:id="nkr_note_add_0093c0101" n="0093c0101"/><anchor xml:id="beg0093c0101" n="0093c0101"/>埋<anchor xml:id="end0093c0101"/>
<lb ed="X" n="0093c02"/><lb ed="R111" n="0024a11"/>於寺東北上。邇後尋掘。悉變爲血。所亦有屠羊之
<lb ed="X" n="0093c03"/><lb ed="R111" n="0024a12"/>人。聚錢於竹筒之內。死後。母開之。亦成赤血。如古
<lb ed="X" n="0093c04"/><lb ed="R111" n="0024a13"/>德云。衆生世界海。依住形相。苦樂淨穢。皆是衆生
<lb ed="X" n="0093c05"/><lb ed="R111" n="0024a14"/>自業果報之所莊嚴。不從他有。諸佛菩薩世界海。
<lb ed="X" n="0093c06"/><lb ed="R111" n="0024a15"/>皆依大願力。自體淸淨法性力。大慈悲智力。不思
<lb ed="X" n="0093c07"/><lb ed="R111" n="0024a16"/>議變化力。之所成就。故知染淨緣起。不出自心。世
<lb ed="X" n="0093c08"/><lb ed="R111" n="0024a17"/>界果成。更無別體。如經頌云。或從心海生。隨心所
<lb ed="X" n="0093c09"/><lb ed="R111" n="0024a18"/>解住。如幻無處所。一切是分別。又頌云。始從一念
<lb ed="X" n="0093c10"/><lb ed="R111" n="0024b01"/>終成劫。悉依衆生心想生。一切刹海劫無邊。以一
<lb ed="X" n="0093c11"/><lb ed="R111" n="0024b02"/>方便皆淸淨。又唯識變定。報應無差。千駟一瓢。各
<lb ed="X" n="0093c12"/><lb ed="R111" n="0024b03"/>任其分。朱門華戶。盡逐其緣。隨善惡現行之心。感
<lb ed="X" n="0093c13"/><lb ed="R111" n="0024b04"/>豐儉等流之境。如前定錄云。韓晉公在中書。因召
<lb ed="X" n="0093c14"/><lb ed="R111" n="0024b05"/>一吏。不時而至。公怒。將撻之。吏曰。某有所屬。不得
<lb ed="X" n="0093c15"/><lb ed="R111" n="0024b06"/>遽至。乞宥其罪。晉公曰。宰相之吏。更屬何人。吏曰。
<lb ed="X" n="0093c16"/><lb ed="R111" n="0024b07"/>某不幸。兼屬陰司。晉公以爲不誠。怒曰。旣屬陰司。
<lb ed="X" n="0093c17"/><lb ed="R111" n="0024b08"/>有何所綰。吏曰。某主三品<anchor xml:id="nkr_note_add_0093c1701" n="0093c1701"/><anchor xml:id="beg0093c1701" n="0093c1701"/>已<anchor xml:id="end0093c1701"/>上食料。晉公曰。若然。
<lb ed="X" n="0093c18"/><lb ed="R111" n="0024b09"/>某明日當以何食。吏曰。此非細事。不可顯之。請疏
<lb ed="X" n="0093c19"/><lb ed="R111" n="0024b10"/>於紙。過後爲驗。乃如之。而繫其吏。明旦。遽有詔命。
<lb ed="X" n="0093c20"/><lb ed="R111" n="0024b11"/>旣對。適遇大官進食。有餻糜一器。上以一半賜晉
<lb ed="X" n="0093c21"/><lb ed="R111" n="0024b12"/>公。食之美。又以賜之。旣而腹脹。歸私第。召醫者視
<lb ed="X" n="0093c22"/><lb ed="R111" n="0024b13"/>之。曰食物所擁。宜服少橘皮湯。至夜可啗漿水粥。
<lb ed="X" n="0093c23"/><lb ed="R111" n="0024b14"/>明日愈。思前夕吏言。召之。視其書。則皆如其說。公
<lb ed="X" n="0093c24"/><lb ed="R111" n="0024b15"/>固復問。人間之食。皆有籍也。答曰。三品<anchor xml:id="nkr_note_add_0093c2401" n="0093c2401"/><anchor xml:id="beg0093c2401" n="0093c2401"/>已<anchor xml:id="end0093c2401"/>上。日支。
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0094a" n="0094a"/>
<lb ed="X" n="0094a01"/><lb ed="R111" n="0024b16"/>五品<anchor xml:id="nkr_note_add_0094a0101" n="0094a0101"/><anchor xml:id="beg0094a0101" n="0094a0101"/>已<anchor xml:id="end0094a0101"/>上而有權位者。旬支。凡六品者。季支。其有
<lb ed="X" n="0094a02"/><lb ed="R111" n="0024b17"/>不食祿者。歲支。又云。京兆府趙郡李敏求。應進士。
<lb ed="X" n="0094a03"/><lb ed="R111" n="0024b18"/>入就禮部試不利。太和九年秋。旅居宣平里。日晚
<lb ed="X" n="0094a04"/><lb ed="R111" n="0025a01"/>擁膝愁坐。忽如沈醉。俄而精魂去身。約行六七十
<lb ed="X" n="0094a05"/><lb ed="R111" n="0025a02"/>里。至一城門之外。有數百千人。忽有一人出拜之。
<lb ed="X" n="0094a06"/><lb ed="R111" n="0025a03"/>敏求曰。何人也。答曰。某李岸也。敏求曰。汝前年隨
<lb ed="X" n="0094a07"/><lb ed="R111" n="0025a04"/>吾旅遊。卒於涇州。何得在此。對曰。某自離二十二
<lb ed="X" n="0094a08"/><lb ed="R111" n="0025a05"/>郞後。事柳十八郞。職甚雄盛。二十二郞旣至此。亦
<lb ed="X" n="0094a09"/><lb ed="R111" n="0025a06"/>須一見。遂於稠人中引入通見。入門。兩廊多有衣
<lb ed="X" n="0094a10"/><lb ed="R111" n="0025a07"/>冠。或有愁立者。或白衣者。或簡板者。或有將通狀
<lb ed="X" n="0094a11"/><lb ed="R111" n="0025a08"/>者。其服率多黲紫。或綠色。旣至廳。柳揖坐。與之言
<lb ed="X" n="0094a12"/><lb ed="R111" n="0025a09"/>曰。公何爲到此。得非爲他物所誘乎。某力及。公宜
<lb ed="X" n="0094a13"/><lb ed="R111" n="0025a10"/>速去。非久駐之所也。敏求具如此答。柳命吏送出。
<lb ed="X" n="0094a14"/><lb ed="R111" n="0025a11"/>將去。懇求知將來之事。柳曰。人生在世。一食一宿。
<lb ed="X" n="0094a15"/><lb ed="R111" n="0025a12"/>無不前定。所不欲人知。慮君子不進德修業。小人
<lb ed="X" n="0094a16"/><lb ed="R111" n="0025a13"/>惰於農耳。君固欲見。亦不難爾。乃命一吏。引敏求
<lb ed="X" n="0094a17"/><lb ed="R111" n="0025a14"/>至東院。約有屋一百餘間。從地至屋。書架滿文簿。
<lb ed="X" n="0094a18"/><lb ed="R111" n="0025a15"/>籤帖一一可觀。吏取一卷。出三行。第一行云。太和
<lb ed="X" n="0094a19"/><lb ed="R111" n="0025a16"/>二年罷擧。第二行云。其年得伊宰宅錢二十萬。其
<lb ed="X" n="0094a20"/><lb ed="R111" n="0025a17"/>第三行云。受官於張平子。餘不復見。敏求旣醒。具
<lb ed="X" n="0094a21"/><lb ed="R111" n="0025a18"/>書於標帙之間。明年客遊西京。過時不赴擧。明年
<lb ed="X" n="0094a22"/><lb ed="R111" n="0025b01"/>遂娶韋氏。韋氏之外祖伊宰。將鬻別第。召敏求而
<lb ed="X" n="0094a23"/><lb ed="R111" n="0025b02"/>售之。敏求因訪所親。得價錢二百萬。伊宰乃以二
<lb ed="X" n="0094a24"/><lb ed="R111" n="0025b03"/>十萬貺敏求。旣而當用之<anchor xml:id="nkr_note_add_0094a2401" n="0094a2401"/><anchor xml:id="beg0094a2401" n="0094a2401"/>券<anchor xml:id="end0094a2401"/>頭。以四萬爲貨。時敏
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0094b" n="0094b"/>
<lb ed="X" n="0094b01"/><lb ed="R111" n="0025b04"/>求與萬年尉戶曹善。因請之九十君用所資伊亦
<lb ed="X" n="0094b02"/><lb ed="R111" n="0025b05"/>貺焉。累爲二十四萬。明年以蔭調授河北縣。有張
<lb ed="X" n="0094b03"/><lb ed="R111" n="0025b06"/>平子墓。時說者失其縣名。以俟知者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0094b04"/><lb ed="R111" n="0025b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0094b0401">美惡無體。因念所持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0094b05"/><lb ed="R111" n="0025b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0094b0501">一切萬法。因第八識之所持。一切好惡。是第六意
<lb ed="X" n="0094b06"/><lb ed="R111" n="0025b09"/>識分別之所起。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0094b07"/><lb ed="R111" n="0025b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0094b0701">聲響冥合。形影相隨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0094b08"/><lb ed="R111" n="0025b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0094b0801">心直事直。心邪法邪。一一法但隨心開合。更無別
<lb ed="X" n="0094b09"/><lb ed="R111" n="0025b12"/>旨。或正殺悞殺。實報虗報。絲毫匪濫。<g ref="#CB15092">晷</g>刻不移。旣
<lb ed="X" n="0094b10"/><lb ed="R111" n="0025b13"/>自心口所爲。還自心口所受。如自鏡錄云。昔月氏
<lb ed="X" n="0094b11"/><lb ed="R111" n="0025b14"/>國城西有大山。是離越辟支佛住處。去此不遠。有
<lb ed="X" n="0094b12"/><lb ed="R111" n="0025b15"/>人失牛。尋到此山。値此辟支燃火染衣。宿業力故。
<lb ed="X" n="0094b13"/><lb ed="R111" n="0025b16"/>當於爾時。鉢變爲牛頭。法衣變爲牛皮。染汁變爲
<lb ed="X" n="0094b14"/><lb ed="R111" n="0025b17"/>血。染滓變爲肉。柴變爲骨。其迹旣爾。遂爲牛主執
<lb ed="X" n="0094b15"/><lb ed="R111" n="0025b18"/>入獄中。弟子推覓。莫知所在。從是荏苒經十二年。
<lb ed="X" n="0094b16"/><lb ed="R111" n="0026a01"/>後遇因緣。知在獄中。便向王說。我師在獄。願王放
<lb ed="X" n="0094b17"/><lb ed="R111" n="0026a02"/>赦。王問獄典。有僧否。典曰。無僧。白王。願喚獄中沙
<lb ed="X" n="0094b18"/><lb ed="R111" n="0026a03"/>門者出。我師自出。獄典尋喚。辟支佛卽出。此辟支
<lb ed="X" n="0094b19"/><lb ed="R111" n="0026a04"/>佛在獄旣久。髮長衣壞。沙門形滅。諸弟子等。禮而
<lb ed="X" n="0094b20"/><lb ed="R111" n="0026a05"/>問曰。師何在此。師於爾時答以上事。弟子復問。宿
<lb ed="X" n="0094b21"/><lb ed="R111" n="0026a06"/>世造何因。今令致此。師答曰。吾於昔時謗他人偷
<lb ed="X" n="0094b22"/><lb ed="R111" n="0026a07"/>牛。致使如此耳。故經云。假使百千劫。所作業不亡。
<lb ed="X" n="0094b23"/><lb ed="R111" n="0026a08"/>因緣會遇時。果報還自受。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0094b24"/><lb ed="R111" n="0026a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0094b2401">本性希奇。莫可思議。似服伽陀之藥。如餐眞乳之糜。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0094c" n="0094c"/>
<lb ed="X" n="0094c01"/><lb ed="R111" n="0026a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0094c0101">經云。阿伽陀藥。功兼諸藥。能治一切病。又經云。如
<lb ed="X" n="0094c02"/><lb ed="R111" n="0026a11"/>食乳糜。更無所須。況了心之人。一切悉皆具足。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0094c03"/><lb ed="R111" n="0026a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0094c0301">同如意樹。雨無盡之寶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0094c04"/><lb ed="R111" n="0026a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0094c0401">此如意樹。隨一切衆生心所念。悉皆雨寶。心亦如
<lb ed="X" n="0094c05"/><lb ed="R111" n="0026a14"/>是。隨念出生萬法。無有窮盡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0094c06"/><lb ed="R111" n="0026a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0094c0601">類水淸珠。澄衆濁之池。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0094c07"/><lb ed="R111" n="0026a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0094c0701">大水淸珠。能淸濁水。如悟一心。能破一切塵勞境
<lb ed="X" n="0094c08"/><lb ed="R111" n="0026a17"/>界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0094c09"/><lb ed="R111" n="0026a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0094c0901">陞第一義天。正會大仙之日。登<name role="" type="person">普光明殿</name>。當朝法界
<lb ed="X" n="0094c10"/><lb ed="R111" n="0026b01"/>之時。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0094c11"/><lb ed="R111" n="0026b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0094c1101">敎中有第一義天。故號佛爲天中天。又號佛爲大
<lb ed="X" n="0094c12"/><lb ed="R111" n="0026b03"/>仙。<name role="" type="person">普光明殿</name>者。華嚴經中。佛登<name role="" type="person">普光明殿</name>。說華嚴
<lb ed="X" n="0094c13"/><lb ed="R111" n="0026b04"/>經。華嚴經以法界爲宗。如法華經云。以禪定智慧
<lb ed="X" n="0094c14"/><lb ed="R111" n="0026b05"/>力。得法國土。王於三界。又普光明智者。若說等覺
<lb ed="X" n="0094c15"/><lb ed="R111" n="0026b06"/>說妙覺是約位。普光明智不屬因果。該通因果。其
<lb ed="X" n="0094c16"/><lb ed="R111" n="0026b07"/>由自覺聖智超絕因果故。七卷楞伽。妙覺位外。更
<lb ed="X" n="0094c17"/><lb ed="R111" n="0026b08"/>立自覺聖智之位。亦猶佛性。有因有果。有因因。有
<lb ed="X" n="0094c18"/><lb ed="R111" n="0026b09"/>果果。以因取之。是因佛性。以果取之。是果佛性。然
<lb ed="X" n="0094c19"/><lb ed="R111" n="0026b10"/>則佛性非因非果。普光明智亦復如是。體絕因果。
<lb ed="X" n="0094c20"/><lb ed="R111" n="0026b11"/>爲因果依。果方究竟。故云如來普光明智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0094c21"/><lb ed="R111" n="0026b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0094c2101">冥眞寂照。含虗吐耀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0094c22"/><lb ed="R111" n="0026b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0094c2201">肇論云。玄道在乎妙悟。妙悟在乎卽眞。卽眞則有
<lb ed="X" n="0094c23"/><lb ed="R111" n="0026b14"/>無齊觀。有無齊觀則彼己莫二。所以天地與我同
<lb ed="X" n="0094c24"/><lb ed="R111" n="0026b15"/>根。萬物與我一體。同我則非復有無。異我則乖於
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0095a" n="0095a"/>
<lb ed="X" n="0095a01"/><lb ed="R111" n="0026b16"/>會通。所以不出不在。而道存乎其中。又云。至人虗
<lb ed="X" n="0095a02"/><lb ed="R111" n="0026b17"/>心冥照。理無不統。懷六合於<g ref="#CB05577">𮌎</g>中。而靈鑒有餘。鏡
<lb ed="X" n="0095a03"/><lb ed="R111" n="0026b18"/>萬有於方寸。而其神常虗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0095a04"/><lb ed="R111" n="0027a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0095a0401">罔象兮獲明珠。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0095a05"/><lb ed="R111" n="0027a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0095a0501">黃帝於赤水求玄珠。有臣離婁。百步能觀毫末。求
<lb ed="X" n="0095a06"/><lb ed="R111" n="0027a03"/>之不得。乃罔象而得之。罔象卽無心也。故弄珠吟
<lb ed="X" n="0095a07"/><lb ed="R111" n="0027a04"/>云。罔象無心却得珠。能見能聞是虗僞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0095a08"/><lb ed="R111" n="0027a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0095a0801">希夷兮宗法要。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0095a09"/><lb ed="R111" n="0027a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0095a0901">眼不見謂之希。耳不聞謂之夷。故云無心道現。又
<lb ed="X" n="0095a10"/><lb ed="R111" n="0027a07"/>眞心無形。非見聞覺知之所能解。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0095a11"/><lb ed="R111" n="0027a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0095a1101">恩覆羣生而無得。不作不爲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0095a12"/><lb ed="R111" n="0027a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0095a1201">肇論云。夫聖人功高二儀而不仁。明踰日月而彌
<lb ed="X" n="0095a13"/><lb ed="R111" n="0027a10"/>昏。註云。是以聖人不仁。以百姓爲蒭<g ref="#CB07089">𮏛</g>。天地不仁。
<lb ed="X" n="0095a14"/><lb ed="R111" n="0027a11"/>以萬物爲蒭<g ref="#CB07089">𮏛</g>。蒭<g ref="#CB07089">𮏛</g>者。無吠守之功也。不仁者。施
<lb ed="X" n="0095a15"/><lb ed="R111" n="0027a12"/>恩不望報。彌昏者。照而無照也。卽無心矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0095a16"/><lb ed="R111" n="0027a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0095a1601">光含萬象而絕思。忘知忘照。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0095a17"/><lb ed="R111" n="0027a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0095a1701">永嘉集云。若以知知寂。此非無緣知。如手執如意。
<lb ed="X" n="0095a18"/><lb ed="R111" n="0027a15"/>非無如意手。若以自知知。亦非無緣知。如手自作
<lb ed="X" n="0095a19"/><lb ed="R111" n="0027a16"/>拳。非是不拳手。亦不知知寂。亦不自知知。不可爲
<lb ed="X" n="0095a20"/><lb ed="R111" n="0027a17"/>無知。以性了然故。不同於木石。如手不執物。亦不
<lb ed="X" n="0095a21"/><lb ed="R111" n="0027a18"/>自作拳。不可爲無手。以手安然故。不同於兔角。斯
<lb ed="X" n="0095a22"/><lb ed="R111" n="0027b01"/>爲禪宗之妙。故今用之。而復小異。以彼但顯無緣
<lb ed="X" n="0095a23"/><lb ed="R111" n="0027b02"/>眞智。以爲眞道。若奪之者。但顯本心。不隨妄心。未
<lb ed="X" n="0095a24"/><lb ed="R111" n="0027b03"/>有智慧照了心原。故云直須能所平等。等不失照。
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0095b" n="0095b"/>
<lb ed="X" n="0095b01"/><lb ed="R111" n="0027b04"/>爲無知之知。此知知於空寂無生如來藏性。方爲
<lb ed="X" n="0095b02"/><lb ed="R111" n="0027b05"/>妙耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0095b03"/><lb ed="R111" n="0027b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0095b0301">如是則塵成佛國。念契圓音。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0095b04"/><lb ed="R111" n="0027b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0095b0401">心要牋云。心心作佛。無一心而非佛心。處處道成。
<lb ed="X" n="0095b05"/><lb ed="R111" n="0027b08"/>無一塵而非佛國。又唯心訣云。巖樹庭莎。各挺無
<lb ed="X" n="0095b06"/><lb ed="R111" n="0027b09"/>邊之妙相。猿吟鳥噪。皆談不二之圓音。又佛以一
<lb ed="X" n="0095b07"/><lb ed="R111" n="0027b10"/>音演說法。衆生隨類各得解。猶如滿月唯一圓形。
<lb ed="X" n="0095b08"/><lb ed="R111" n="0027b11"/>隨器差別而現多影。謂多卽是一。若多不卽一。則
<lb ed="X" n="0095b09"/><lb ed="R111" n="0027b12"/>非一音。一復卽多。若一不卽多。卽非圓音矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0095b10"/><lb ed="R111" n="0027b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0095b1001">但顯金色之世界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0095b11"/><lb ed="R111" n="0027b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0095b1101">華嚴經云。一切處<name role="" type="person">文殊師利</name>。從金色世界來。金色
<lb ed="X" n="0095b12"/><lb ed="R111" n="0027b15"/>者。卽一切衆生自心白淨之色。文殊者。卽信自心
<lb ed="X" n="0095b13"/><lb ed="R111" n="0027b16"/>無依住性妙慧解脫。是自文殊。若人若法。皆是自
<lb ed="X" n="0095b14"/><lb ed="R111" n="0027b17"/>心所表之法。如法華經云。入如來室者。卽衆生大
<lb ed="X" n="0095b15"/><lb ed="R111" n="0027b18"/>慈悲心是。豈可入於有相屋宅乎。所以牛頭第一
<lb ed="X" n="0095b16"/><lb ed="R111" n="0028a01"/>祖融大師。天台智者大師。所釋佛經。皆作觀心之
<lb ed="X" n="0095b17"/><lb ed="R111" n="0028a02"/>釋。如是卽深契祖佛之本懷矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0095b18"/><lb ed="R111" n="0028a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0095b1801">唯聞薝蔔之園林。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0095b19"/><lb ed="R111" n="0028a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0095b1901">如淨名經云。方丈之內。唯談大乘一心之旨。故云。
<lb ed="X" n="0095b20"/><lb ed="R111" n="0028a05"/>唯聞薝蔔之香。不齅餘香三乘之氣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0095b21"/><lb ed="R111" n="0028a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0095b2101">莫比商人之寶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0095b22"/><lb ed="R111" n="0028a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0095b2201">任商人採寶。設獲驪珠。皆是世珍。徒勞功力。如管
<lb ed="X" n="0095b23"/><lb ed="R111" n="0028a08"/>子云。利之所在。雖千仞之山。無所不上。深源之下。
<lb ed="X" n="0095b24"/><lb ed="R111" n="0028a09"/>無所不入。商人通賈。倍道兼行。夜以續日。千里不
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0095c" n="0095c"/>
<lb ed="X" n="0095c01"/><lb ed="R111" n="0028a10"/>遠。利在前也。漁人入海。海水百仞。衝波逆流。宿夜
<lb ed="X" n="0095c02"/><lb ed="R111" n="0028a11"/>不出。利在水也。此乃世間勤苦求利之耳。如或堅
<lb ed="X" n="0095c03"/><lb ed="R111" n="0028a12"/>求志道。曉夕忘疲。不向外求。虗襟澄慮。密室靜坐。
<lb ed="X" n="0095c04"/><lb ed="R111" n="0028a13"/>端拱寧神。利在心也。如利之所在。求無不獲。況道
<lb ed="X" n="0095c05"/><lb ed="R111" n="0028a14"/>之在心。信無不得矣。故知訓格之言。不得暫捨。可
<lb ed="X" n="0095c06"/><lb ed="R111" n="0028a15"/>以鏤於骨。書於紳。染於神。熏於識。所以楚莊輕千
<lb ed="X" n="0095c07"/><lb ed="R111" n="0028a16"/>乘之國。而重申叔一言。范獻賤萬畝之田。以貴舟
<lb ed="X" n="0095c08"/><lb ed="R111" n="0028a17"/>人片說。此乃成家立國。尙輕珍重言。況稱揚心地
<lb ed="X" n="0095c09"/><lb ed="R111" n="0028a18"/>法門。諸佛祕密。言下契無生。聞之成大道。寧容輕
<lb ed="X" n="0095c10"/><lb ed="R111" n="0028b01"/>慢乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0095c11"/><lb ed="R111" n="0028b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0095c1101">寧齊樵客之金。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0095c12"/><lb ed="R111" n="0028b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0095c1201">如採樵人。負薪而歸。路逢黃金。卽棄薪拾金。價逾
<lb ed="X" n="0095c13"/><lb ed="R111" n="0028b04"/>萬倍。況捨僞歸眞。不依權漸不了義敎。直入一心
<lb ed="X" n="0095c14"/><lb ed="R111" n="0028b05"/>實敎之門。則所學功程。日劫相倍。如孤寂吟云。不
<lb ed="X" n="0095c15"/><lb ed="R111" n="0028b06"/>迷須有不迷心。看時淺淺用時深。此箇眞珠若採
<lb ed="X" n="0095c16"/><lb ed="R111" n="0028b07"/>得。豈同樵客負黃金。黃金烹鍊轉爲新。此珠含光
<lb ed="X" n="0095c17"/><lb ed="R111" n="0028b08"/>未示人。了則毛端吞巨海。始知大地一微塵。一滴
<lb ed="X" n="0095c18"/><lb ed="R111" n="0028b09"/>一塵並擧喩一心包含廣大矣。豈比人間之寶。此
<lb ed="X" n="0095c19"/><lb ed="R111" n="0028b10"/>乃出世之珍。標萬化之原。統一眞之本。隨緣應用。
<lb ed="X" n="0095c20"/><lb ed="R111" n="0028b11"/>猶如意珠。對物現形。若大圓鏡。是以能包萬象。是
<lb ed="X" n="0095c21"/><lb ed="R111" n="0028b12"/>大法藏。出生無盡。是無盡藏。妙慧無窮。是大智藏。
<lb ed="X" n="0095c22"/><lb ed="R111" n="0028b13"/>法法恒如。是如來藏。本性無形。是淨法身。體合眞
<lb ed="X" n="0095c23"/><lb ed="R111" n="0028b14"/>空。是虗空身。相好虗玄。是妙色身。妙辯無窮。是智
<lb ed="X" n="0095c24"/><lb ed="R111" n="0028b15"/>慧身。隱顯無礙。是應化身。萬行莊嚴。是功德身。念
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0096a" n="0096a"/>
<lb ed="X" n="0096a01"/><lb ed="R111" n="0028b16"/>念無滯。是入解脫法門。心心寥廓。是入空寂法門。
<lb ed="X" n="0096a02"/><lb ed="R111" n="0028b17"/>六根自在。是入無礙法門。一念不生。是入無相法
<lb ed="X" n="0096a03"/><lb ed="R111" n="0028b18"/>門。又此中旨趣。若相資。則唯廣唯大。演之無際。若
<lb ed="X" n="0096a04"/><lb ed="R111" n="0029a01"/>相奪。則唯微唯細。究之無蹤。斯乃離有無而不壞
<lb ed="X" n="0096a05"/><lb ed="R111" n="0029a02"/>有無。標一異而非一異。則四邊之火莫能燒。百非
<lb ed="X" n="0096a06"/><lb ed="R111" n="0029a03"/>之垢焉能染。但隨緣顯現。如空谷響。故大涅槃經
<lb ed="X" n="0096a07"/><lb ed="R111" n="0029a04"/>云。譬如一人。多有所能。若其走時。則名走者。若收
<lb ed="X" n="0096a08"/><lb ed="R111" n="0029a05"/>刈時。復名刈者。若作飮食。名作食者。若治材木。則
<lb ed="X" n="0096a09"/><lb ed="R111" n="0029a06"/>名工匠。鍛金銀時。言金銀師。如是一人。有多名字。
<lb ed="X" n="0096a10"/><lb ed="R111" n="0029a07"/>法亦如是。其實是一。而有多名。故知約用分多。體
<lb ed="X" n="0096a11"/><lb ed="R111" n="0029a08"/>恒冥一。廬山遠大師云。唯一知心隨用分多。非全
<lb ed="X" n="0096a12"/><lb ed="R111" n="0029a09"/>心外別有諸數。譬如一金作種種器。非是金外別
<lb ed="X" n="0096a13"/><lb ed="R111" n="0029a10"/>有器體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0096a14"/><lb ed="R111" n="0029a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0096a1401">厭異忻同而情自隔。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0096a15"/><lb ed="R111" n="0029a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0096a1501">摩訶衍釋論云。厭異捨別。唯一眞如。譬如有人避
<lb ed="X" n="0096a16"/><lb ed="R111" n="0029a13"/>影畏空。終不得離。任九十六種外道。常合圓宗。縱
<lb ed="X" n="0096a17"/><lb ed="R111" n="0029a14"/>八萬四千塵勞。恒當正位。以各不離心故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0096a18"/><lb ed="R111" n="0029a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0096a1801">捨此取彼而理恒任。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0096a19"/><lb ed="R111" n="0029a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0096a1901">任背覺合塵。遺心驟境。且一心眞如之理。未嘗移
<lb ed="X" n="0096a20"/><lb ed="R111" n="0029a17"/>易。如釋摩訶衍論云。一心眞如體大。通於五人。平
<lb ed="X" n="0096a21"/><lb ed="R111" n="0029a18"/>等平等。無差別故。云何名爲五種假人。一者凡夫。
<lb ed="X" n="0096a22"/><lb ed="R111" n="0029b01"/>二者聲聞。三者緣覺。四者菩薩。五者如來。是名爲
<lb ed="X" n="0096a23"/><lb ed="R111" n="0029b02"/>五。如是五人。名自是五。眞自唯一。所以者何。眞如
<lb ed="X" n="0096a24"/><lb ed="R111" n="0029b03"/>自體。無有增減。亦無大小。亦無有無。亦無中邊。亦
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0096b" n="0096b"/>
<lb ed="X" n="0096b01"/><lb ed="R111" n="0029b04"/>無去來。從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0096b0101" n="0096b0101"/><anchor xml:id="beg0096b0101" n="0096b0101"/>已<anchor xml:id="end0096b0101"/>來。一自成一。同自作同。厭異捨別。
<lb ed="X" n="0096b02"/><lb ed="R111" n="0029b05"/>唯一眞如。是故諸法。眞如一相。三昧契經中作如
<lb ed="X" n="0096b03"/><lb ed="R111" n="0029b06"/>是說。譬如金剛作五趣像。五人平等亦復如是。於
<lb ed="X" n="0096b04"/><lb ed="R111" n="0029b07"/>諸人中無有增減。故起信論云。心眞如者。卽是一
<lb ed="X" n="0096b05"/><lb ed="R111" n="0029b08"/>法界大總相法門體。所謂心性不生不滅相。一切
<lb ed="X" n="0096b06"/><lb ed="R111" n="0029b09"/>諸法。皆由妄念而有差別。若離妄念。則無一切境
<lb ed="X" n="0096b07"/><lb ed="R111" n="0029b10"/>界差別之相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0096b08"/><lb ed="R111" n="0029b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0096b0801">繩上生蛇而驚悸。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0096b09"/><lb ed="R111" n="0029b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0096b0901">論頌云。白日看繩繩是麻。夜裏看繩繩是蛇。麻上
<lb ed="X" n="0096b10"/><lb ed="R111" n="0029b13"/>生繩猶是妄。豈堪繩上更生蛇。此況迷心作境之
<lb ed="X" n="0096b11"/><lb ed="R111" n="0029b14"/>人。如繩上生蛇。若麻上生繩。是依他起性。若繩上
<lb ed="X" n="0096b12"/><lb ed="R111" n="0029b15"/>生蛇。是遍計所執性。無名無體。情有理無。例觀萬
<lb ed="X" n="0096b13"/><lb ed="R111" n="0029b16"/>境。亦復如是。悉落周遍計度之心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0096b14"/><lb ed="R111" n="0029b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0096b1401">杌中見鬼而沈吟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0096b15"/><lb ed="R111" n="0029b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0096b1501">如夜看杌。疑爲是鬼。雖無眞實。而起怖心。亦如夢
<lb ed="X" n="0096b16"/><lb ed="R111" n="0030a01"/>中所見。以萬法體虗成事。此亦喩迷心作境。自起
<lb ed="X" n="0096b17"/><lb ed="R111" n="0030a02"/>怖心。若了一心。無境作對。自然忻厭不生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0096b18"/><lb ed="R111" n="0030a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0096b1801">癡猿捉月而費力。渴鹿逐<g ref="#CB08504">𦦨</g>而虗尋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0096b19"/><lb ed="R111" n="0030a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0096b1901">並喩心外取法。無有得理。故證道歌云。不離當處
<lb ed="X" n="0096b20"/><lb ed="R111" n="0030a05"/>常湛然。覓卽知君不可見。寶藏論云。察察精勤。徒
<lb ed="X" n="0096b21"/><lb ed="R111" n="0030a06"/>興夢慮。遑遑外覓。轉失玄路。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0096b22"/><lb ed="R111" n="0030a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0096b2201">飮狂藥而情隨轉日。食蒗蕩而眼布華針。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0096b23"/><lb ed="R111" n="0030a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0096b2301">大涅槃經云。如人醉時。見有轉日。此況妄心纔動。
<lb ed="X" n="0096b24"/><lb ed="R111" n="0030a09"/>幻境旋生。又經云。如人服蒗蕩子。眼見針華。並況
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0096c" n="0096c"/>
<lb ed="X" n="0096c01"/><lb ed="R111" n="0030a10"/>不達一心。妄生境界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0096c02"/><lb ed="R111" n="0030a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0096c0201">皆自想生。萬品而始終常寂。盡因念起。一眞而境界
<lb ed="X" n="0096c03"/><lb ed="R111" n="0030a12"/>恒深。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0096c04"/><lb ed="R111" n="0030a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0096c0401">經云。一切國土。皆想持之。若無想。卽無法。又一切
<lb ed="X" n="0096c05"/><lb ed="R111" n="0030a14"/>境界。隨念而至。若無念。諸境不生。如還源觀云。攝
<lb ed="X" n="0096c06"/><lb ed="R111" n="0030a15"/>境歸心眞空觀者。謂三界所有法。唯是一心。心外
<lb ed="X" n="0096c07"/><lb ed="R111" n="0030a16"/>更無一法可得。故曰歸心。謂一切分別。但由自心。
<lb ed="X" n="0096c08"/><lb ed="R111" n="0030a17"/>曾無心外境。能與心爲緣。何以故。由心不起。外境
<lb ed="X" n="0096c09"/><lb ed="R111" n="0030a18"/>本空。論云。由依唯識故。境本無體。眞空義成故。以
<lb ed="X" n="0096c10"/><lb ed="R111" n="0030b01"/>塵無有故。本識卽不生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0096c11"/><lb ed="R111" n="0030b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0096c1101">法內規模。人間軌則。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0096c12"/><lb ed="R111" n="0030b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0096c1201">此一心法門。可謂盡善盡美。何者。體含虗寂。不能
<lb ed="X" n="0096c13"/><lb ed="R111" n="0030b04"/>讚其美。理絕見聞。不能書其過。降茲<anchor xml:id="nkr_note_add_0096c1301" n="0096c1301"/><anchor xml:id="beg0096c1301" n="0096c1301"/>已<anchor xml:id="end0096c1301"/>下。皆墮形
<lb ed="X" n="0096c14"/><lb ed="R111" n="0030b05"/>名。則難逃毀讚矣。如昔人云。夫大道混然無形。寂
<lb ed="X" n="0096c15"/><lb ed="R111" n="0030b06"/>爾無聲。視之不見。聽之不聞。非可以影響知。不得
<lb ed="X" n="0096c16"/><lb ed="R111" n="0030b07"/>以毀譽稱也。降此以往。則事不雙美。名不並盛矣。
<lb ed="X" n="0096c17"/><lb ed="R111" n="0030b08"/>雖天地之大。三光之明。聖賢之智。猶未免於毀譽
<lb ed="X" n="0096c18"/><lb ed="R111" n="0030b09"/>也。故天有拆之象。地有裂之形。日月有謫蝕之變。
<lb ed="X" n="0096c19"/><lb ed="R111" n="0030b10"/>五星有勃彗之妖。堯有不慈之誹。舜有謫父之謗。
<lb ed="X" n="0096c20"/><lb ed="R111" n="0030b11"/>湯主有放君之稱。武王有弑主之譏。齊桓有貪婬
<lb ed="X" n="0096c21"/><lb ed="R111" n="0030b12"/>之目。晉文有不臣之聲。伊尹有誣君之迹。管仲有
<lb ed="X" n="0096c22"/><lb ed="R111" n="0030b13"/>僭上之名。以夫二儀七曜之靈。不能無虧<anchor xml:id="nkr_note_add_0096c2201" n="0096c2201"/><anchor xml:id="beg0096c2201" n="0096c2201"/>沵<anchor xml:id="end0096c2201"/>。堯舜
<lb ed="X" n="0096c23"/><lb ed="R111" n="0030b14"/>湯武之聖。也不能免嫌謗。桓文伊管之賢。也不能
<lb ed="X" n="0096c24"/><lb ed="R111" n="0030b15"/>遺纖過。由此觀之。宇宙庸流。奚能得免怨謗。而無
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0097a" n="0097a"/>
<lb ed="X" n="0097a01"/><lb ed="R111" n="0030b16"/>悔悋也。若以心智通靈。成無爲之化。則萬累不能
<lb ed="X" n="0097a02"/><lb ed="R111" n="0030b17"/>干矣。又眞俗二諦。並從心起。第八識心是持種依。
<lb ed="X" n="0097a03"/><lb ed="R111" n="0030b18"/>眞如心是迷悟依。如華嚴記云。依生滅八識辯二
<lb ed="X" n="0097a04"/><lb ed="R111" n="0031a01"/>所由。顯法相但是心境依持。而卽如來藏。辯其二
<lb ed="X" n="0097a05"/><lb ed="R111" n="0031a02"/>所以。於中先總。後以會緣入實。下別示二相。卽以
<lb ed="X" n="0097a06"/><lb ed="R111" n="0031a03"/>起信眞如生滅二門爲二義耳。存壞不二。唯一緣
<lb ed="X" n="0097a07"/><lb ed="R111" n="0031a04"/>起。結歸華嚴會緣入實。言二門無礙。唯是一心者。
<lb ed="X" n="0097a08"/><lb ed="R111" n="0031a05"/>結歸起信依一心法立二種門。故須具足二義。方
<lb ed="X" n="0097a09"/><lb ed="R111" n="0031a06"/>名具分唯識。問。唯識第九。亦說其所轉依有其二
<lb ed="X" n="0097a10"/><lb ed="R111" n="0031a07"/>種。一持種依。謂第八識。二迷悟依。謂卽眞如。何以
<lb ed="X" n="0097a11"/><lb ed="R111" n="0031a08"/>說。言然依生滅八識。唯有心境依持。答。彼雖說迷
<lb ed="X" n="0097a12"/><lb ed="R111" n="0031a09"/>悟依。非卽心境依持。以眞如不變。不隨於心變萬
<lb ed="X" n="0097a13"/><lb ed="R111" n="0031a10"/>境故。但是所迷耳。後還淨時。非是攝相卽眞如故。
<lb ed="X" n="0097a14"/><lb ed="R111" n="0031a11"/>但是所悟耳。今乃心境依持。卽是眞妄非有二體。
<lb ed="X" n="0097a15"/><lb ed="R111" n="0031a12"/>故說一。約義不同。分成兩義。說二門別。故論云。然
<lb ed="X" n="0097a16"/><lb ed="R111" n="0031a13"/>此二門。皆各總攝一切法。以此二門不相離故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0097a17"/><lb ed="R111" n="0031a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0097a1701">願無不從。信無不剋。見萬像於掌中。收十方於座側。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0097a18"/><lb ed="R111" n="0031a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0097a1801">華嚴策林云。全色爲眼。恒見色而無緣者。色是所
<lb ed="X" n="0097a19"/><lb ed="R111" n="0031a16"/>緣之境。眼是能緣之根。今卽是眼。故無緣也。言全
<lb ed="X" n="0097a20"/><lb ed="R111" n="0031a17"/>眼爲色。恒稱見而非我者。眼是我能見。今全爲色。
<lb ed="X" n="0097a21"/><lb ed="R111" n="0031a18"/>正見之時。卽非我也。非我離於情想。無緣絕於貪
<lb ed="X" n="0097a22"/><lb ed="R111" n="0031b01"/>求。收萬像於目前。全十方於眼際。是以緣義無盡。
<lb ed="X" n="0097a23"/><lb ed="R111" n="0031b02"/>隨見見而不窮。物性叵思。應法法而難準。法普卽
<lb ed="X" n="0097a24"/><lb ed="R111" n="0031b03"/>眼普。義通乃見通。體之自隱隱。照之遂重重。然後
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0097b" n="0097b"/>
<lb ed="X" n="0097b01"/><lb ed="R111" n="0031b04"/>窮十方於眼際。鏡空有而皎明。收萬像以成身。顯
<lb ed="X" n="0097b02"/><lb ed="R111" n="0031b05"/>事理而通徹。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0097b03"/><lb ed="R111" n="0031b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0097b0301">感現而唯徇吾心。美惡而咸歸我識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0097b04"/><lb ed="R111" n="0031b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0097b0401">此明具分唯識者。以不生滅與生滅和合。非一非
<lb ed="X" n="0097b05"/><lb ed="R111" n="0031b08"/>異。名阿賴耶識。卽是具分。以具有生滅不生滅故。
<lb ed="X" n="0097b06"/><lb ed="R111" n="0031b09"/>不生滅卽如來藏。卽通眞心也。若不全依眞心。事
<lb ed="X" n="0097b07"/><lb ed="R111" n="0031b10"/>不依理。故唯約生滅。便非具分。有云影外有質。爲
<lb ed="X" n="0097b08"/><lb ed="R111" n="0031b11"/>半頭唯識。質影俱影。爲具分者。此乃唯識宗中之
<lb ed="X" n="0097b09"/><lb ed="R111" n="0031b12"/>具分耳。又三界唯心。萬法唯識。唯心法總有四義。
<lb ed="X" n="0097b10"/><lb ed="R111" n="0031b13"/>一是事。隨境分別。見聞覺知。二是法。論體唯是生
<lb ed="X" n="0097b11"/><lb ed="R111" n="0031b14"/>滅法數。此二義。論俗故有。約眞故無。三是理。窮之
<lb ed="X" n="0097b12"/><lb ed="R111" n="0031b15"/>空寂。四是實。論其本性。唯是眞實如來藏法。又如
<lb ed="X" n="0097b13"/><lb ed="R111" n="0031b16"/>進趣大乘方便經云。佛言。一實境界者。謂衆生心
<lb ed="X" n="0097b14"/><lb ed="R111" n="0031b17"/>體。從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0097b1401" n="0097b1401"/><anchor xml:id="beg0097b1401" n="0097b1401"/>已<anchor xml:id="end0097b1401"/>來。不生不滅。乃至一切衆生心。一切二
<lb ed="X" n="0097b15"/><lb ed="R111" n="0031b18"/>乘心。一切菩薩心。一切諸佛心。皆同不生不滅眞
<lb ed="X" n="0097b16"/><lb ed="R111" n="0032a01"/>如相故。乃至盡於十方虗空一切世界。求心形狀。
<lb ed="X" n="0097b17"/><lb ed="R111" n="0032a02"/>無一區分而可得者。但以衆生無明癡闇熏習因
<lb ed="X" n="0097b18"/><lb ed="R111" n="0032a03"/>緣。現妄境界。令生念著。所謂此心不能自知。妄自
<lb ed="X" n="0097b19"/><lb ed="R111" n="0032a04"/>謂有。起覺知想。計我我所。而實無有覺知之相。以
<lb ed="X" n="0097b20"/><lb ed="R111" n="0032a05"/>此妄心。畢竟無體。不可見故。若無覺知能分別者。
<lb ed="X" n="0097b21"/><lb ed="R111" n="0032a06"/>則無十方三世一切境界差別之相。以一切法皆
<lb ed="X" n="0097b22"/><lb ed="R111" n="0032a07"/>不能自有。恒依妄心分別故有。所謂一切境界。各
<lb ed="X" n="0097b23"/><lb ed="R111" n="0032a08"/>各不自念爲有。知此爲自。知彼爲他。是故一切法
<lb ed="X" n="0097b24"/><lb ed="R111" n="0032a09"/>不能自有。則無別異。唯依妄心。不了不知。內自無
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0097c" n="0097c"/>
<lb ed="X" n="0097c01"/><lb ed="R111" n="0032a10"/>故。爲有前外所知境界。妄生種種法想。謂有謂無。
<lb ed="X" n="0097c02"/><lb ed="R111" n="0032a11"/>謂好謂惡。謂是謂非。謂得謂失。乃至生於無量無
<lb ed="X" n="0097c03"/><lb ed="R111" n="0032a12"/>邊法想。當如是知。一切諸法。皆從妄想生。依妄心
<lb ed="X" n="0097c04"/><lb ed="R111" n="0032a13"/>爲本。然此妄心無自相故。亦依境界而有。所謂緣
<lb ed="X" n="0097c05"/><lb ed="R111" n="0032a14"/>念覺知前境界故。說名爲心。又此妄心。與前境界。
<lb ed="X" n="0097c06"/><lb ed="R111" n="0032a15"/>雖俱相依。起無前後。而此妄心。能爲一切境界原
<lb ed="X" n="0097c07"/><lb ed="R111" n="0032a16"/>主。所以者何。謂依妄心不了法界一相故。說心有
<lb ed="X" n="0097c08"/><lb ed="R111" n="0032a17"/>無明。依無明力因故。現妄境界。亦依無明滅故。一
<lb ed="X" n="0097c09"/><lb ed="R111" n="0032a18"/>切境界滅。非依一切境界自不了故。說境界有無
<lb ed="X" n="0097c10"/><lb ed="R111" n="0032b01"/>明。亦非依境界故。生於無明。以一切諸佛。於一切
<lb ed="X" n="0097c11"/><lb ed="R111" n="0032b02"/>境界。不生無明故。又復不依境界滅故。無明心滅。
<lb ed="X" n="0097c12"/><lb ed="R111" n="0032b03"/>以一切境界。從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0097c1201" n="0097c1201"/><anchor xml:id="beg0097c1201" n="0097c1201"/>已<anchor xml:id="end0097c1201"/>來。體性自滅。未曾有故。因如
<lb ed="X" n="0097c13"/><lb ed="R111" n="0032b04"/>此義。是故但說一切諸法依心爲本。當知一切諸
<lb ed="X" n="0097c14"/><lb ed="R111" n="0032b05"/>法。悉名爲心。以義體不異。爲心所攝故。又一切諸
<lb ed="X" n="0097c15"/><lb ed="R111" n="0032b06"/>法。從心所起。與心作相。和合而有。共生共滅。同無
<lb ed="X" n="0097c16"/><lb ed="R111" n="0032b07"/>有住。以一切境界。但隨心所緣。念念相續故。而得
<lb ed="X" n="0097c17"/><lb ed="R111" n="0032b08"/>住持。暫時而有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0097c18"/><lb ed="R111" n="0032b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0097c1801">手出金毛師子。皆籍善根。城變七寶華池。盡承慈力。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0097c19"/><lb ed="R111" n="0032b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0097c1901">大涅槃經云。阿闍世王欲害如來。放護財狂醉之
<lb ed="X" n="0097c20"/><lb ed="R111" n="0032b11"/>象。佛卽舒手示之。卽於五指出五師子。是象見<anchor xml:id="nkr_note_add_0097c2001" n="0097c2001"/><anchor xml:id="beg0097c2001" n="0097c2001"/>已<anchor xml:id="end0097c2001"/>。
<lb ed="X" n="0097c21"/><lb ed="R111" n="0032b12"/>投地敬禮。佛言。我於爾時手五指頭實無師子。乃
<lb ed="X" n="0097c22"/><lb ed="R111" n="0032b13"/>是修慈善根力故。令彼見如斯事。又云。南天竺國
<lb ed="X" n="0097c23"/><lb ed="R111" n="0032b14"/>有一大城。名首波羅。城中有一長者。名曰盧至。爲
<lb ed="X" n="0097c24"/><lb ed="R111" n="0032b15"/>衆導首。佛欲至彼城邑。化度彼人。彼衆尼乾。聞佛
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0098a" n="0098a"/>
<lb ed="X" n="0098a01"/><lb ed="R111" n="0032b16"/>欲至。遂破壞林泉。堅閉城壁。各嚴器仗。防護固守。
<lb ed="X" n="0098a02"/><lb ed="R111" n="0032b17"/>設彼來者。莫令得前。佛言。我於爾時至彼城<anchor xml:id="nkr_note_add_0098a0201" n="0098a0201"/><anchor xml:id="beg0098a0201" n="0098a0201"/>已<anchor xml:id="end0098a0201"/>。不
<lb ed="X" n="0098a03"/><lb ed="R111" n="0032b18"/>見一切樹木叢林。唯見諸人莊嚴器仗當壁自守。
<lb ed="X" n="0098a04"/><lb ed="R111" n="0033a01"/>見是事<anchor xml:id="nkr_note_add_0098a0401" n="0098a0401"/><anchor xml:id="beg0098a0401" n="0098a0401"/>已<anchor xml:id="end0098a0401"/>。尋生憐愍。慈心向之。所有樹木還生如
<lb ed="X" n="0098a05"/><lb ed="R111" n="0033a02"/>本。河池泉井淸淨盈滿。如淸淨池生衆雜華。變其
<lb ed="X" n="0098a06"/><lb ed="R111" n="0033a03"/>城壁爲紺瑠璃。我於爾時實不化作種種樹木淸
<lb ed="X" n="0098a07"/><lb ed="R111" n="0033a04"/>淨華池。當知皆是慈善根力。能令彼見如是事。故
<lb ed="X" n="0098a08"/><lb ed="R111" n="0033a05"/>知凡有一切苦樂境界。仗佛力爲增上緣。但是自
<lb ed="X" n="0098a09"/><lb ed="R111" n="0033a06"/>心感現。例見目前實境。悉是想生。心外實無一法。
<lb ed="X" n="0098a10"/><lb ed="R111" n="0033a07"/>但從識變耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0098a11"/><lb ed="R111" n="0033a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0098a1101">卷舒不定。隱顯千端。或閴爾無跡。或爛然可觀。處繁
<lb ed="X" n="0098a12"/><lb ed="R111" n="0033a09"/>而不亂。履險而常安。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0098a13"/><lb ed="R111" n="0033a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0098a1301">心境諸法。互奪互資。相泯相入。若相資相入。則性
<lb ed="X" n="0098a14"/><lb ed="R111" n="0033a11"/>相俱存。爛然可見。若互奪互泯。則理事俱空。閴爾
<lb ed="X" n="0098a15"/><lb ed="R111" n="0033a12"/>無跡。以萬法從心。隨緣建立。以無性從緣故有。以
<lb ed="X" n="0098a16"/><lb ed="R111" n="0033a13"/>從緣無性故空。如寶印重玄序云。蘊大千之經卷。
<lb ed="X" n="0098a17"/><lb ed="R111" n="0033a14"/>不出情塵。布極淨之身雲。常居穢土。會寂滅於因
<lb ed="X" n="0098a18"/><lb ed="R111" n="0033a15"/>緣之際。得圓常於生死之輪。理事雙現而兩亡。性
<lb ed="X" n="0098a19"/><lb ed="R111" n="0033a16"/>相共成而互奪。一眞湛爾而非寂。萬化紛然而匪
<lb ed="X" n="0098a20"/><lb ed="R111" n="0033a17"/>繁。頓虗諸相而不空。遍興多事而非有。不得一法
<lb ed="X" n="0098a21"/><lb ed="R111" n="0033a18"/>而密傳心要。不演一字而恒轉圓音。一體遍多。猶
<lb ed="X" n="0098a22"/><lb ed="R111" n="0033b01"/>朗月而影分千水。多身入一。若明鏡而光寫萬形。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0098a23"/><lb ed="R111" n="0033b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0098a2301">醍醐之海泓深。橫吞衆派。法性之山挺出。高落羣巒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0098a24"/><lb ed="R111" n="0033b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0098a2401">法華經云。譬如一切川流江河。諸水之中。海爲第
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0098b" n="0098b"/>
<lb ed="X" n="0098b01"/><lb ed="R111" n="0033b04"/>一。此法華經亦復如是。於諸如來所說經中最爲
<lb ed="X" n="0098b02"/><lb ed="R111" n="0033b05"/>深大。又云。及十寶山衆山之中。<name role="" type="person">須彌山</name>爲第一。此
<lb ed="X" n="0098b03"/><lb ed="R111" n="0033b06"/>法華經亦復如是。於諸經中最爲其上。此經是醍
<lb ed="X" n="0098b04"/><lb ed="R111" n="0033b07"/>醐之敎。爲第一心宗。故經云。十方諸國土。唯有一
<lb ed="X" n="0098b05"/><lb ed="R111" n="0033b08"/>乘法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0098b06"/><lb ed="R111" n="0033b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0098b0601">理體融通。芳名震烈。瞻時而別相難窮。入處而一門
<lb ed="X" n="0098b07"/><lb ed="R111" n="0033b10"/>深徹。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0098b08"/><lb ed="R111" n="0033b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0098b0801">若以事相觀。隨差別而迷旨。若以一心照。隨平等
<lb ed="X" n="0098b09"/><lb ed="R111" n="0033b12"/>而歸根。所以首楞嚴經云。但於一門深入。則六知
<lb ed="X" n="0098b10"/><lb ed="R111" n="0033b13"/>根一時淸淨。又云。入一無妄。李長者論云。一入全
<lb ed="X" n="0098b11"/><lb ed="R111" n="0033b14"/>眞。如新豐和尙悟道頌云。向前物物上求通。祇爲
<lb ed="X" n="0098b12"/><lb ed="R111" n="0033b15"/>從前不悟宗。如今悟了渾無事。方知萬法本來空。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0098b13"/><lb ed="R111" n="0033b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0098b1301">服善見王之藥餌。衆病咸消。奏師子筋之琴絃。羣音
<lb ed="X" n="0098b14"/><lb ed="R111" n="0033b17"/>頓絕。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0098b15"/><lb ed="R111" n="0033b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0098b1501">善見王藥。能治衆病。心之妙藥亦復如是。能治諸
<lb ed="X" n="0098b16"/><lb ed="R111" n="0034a01"/>法。故偈云。一丸療萬病。不假藥方多。又云。以師子
<lb ed="X" n="0098b17"/><lb ed="R111" n="0034a02"/>筋爲琴絃。其音一奏。羣音斷絕。況說一心能收萬
<lb ed="X" n="0098b18"/><lb ed="R111" n="0034a03"/>法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0098b19"/><lb ed="R111" n="0034a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0098b1901">爾乃明逾皎日。德越太淸。隨機起用。順物無生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0098b20"/><lb ed="R111" n="0034a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0098b2001">問。初心學人。悟入此宗。信解圓通。有何勝力。答。若
<lb ed="X" n="0098b21"/><lb ed="R111" n="0034a06"/>正解圓明。決定信入。有超劫之功。獲頓成之力。雖
<lb ed="X" n="0098b22"/><lb ed="R111" n="0034a07"/>在生死。常入涅槃。恒處塵勞。長居淨刹。現具肉眼。
<lb ed="X" n="0098b23"/><lb ed="R111" n="0034a08"/>而開慧眼之光明。匪易凡心。便同佛心之知見。則
<lb ed="X" n="0098b24"/><lb ed="R111" n="0034a09"/>煩惱塵勞。不待斷而自滅。菩提妙果。弗假修而自
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0098c" n="0098c"/>
<lb ed="X" n="0098c01"/><lb ed="R111" n="0034a10"/>圓。乃至等冤親。和諍論。齊凡聖。泯自他。一去來。印
<lb ed="X" n="0098c02"/><lb ed="R111" n="0034a11"/>同異。融延促。混中邊。世出世間。不可稱不可量不
<lb ed="X" n="0098c03"/><lb ed="R111" n="0034a12"/>可說不可說之力。莫能過者。亦名佛力。亦名般若
<lb ed="X" n="0098c04"/><lb ed="R111" n="0034a13"/>力。亦名大乘力。亦名法力。亦名無住力。所以先德
<lb ed="X" n="0098c05"/><lb ed="R111" n="0034a14"/>釋云。無住力持者。則大劫不離一念。又云。色平等
<lb ed="X" n="0098c06"/><lb ed="R111" n="0034a15"/>是佛力。色旣平等。則唯心義成。故知觀心之門。理
<lb ed="X" n="0098c07"/><lb ed="R111" n="0034a16"/>無過者。最尊最貴。絕妙絕倫。刹那成佛之功。頓截
<lb ed="X" n="0098c08"/><lb ed="R111" n="0034a17"/>苦輪之力。大涅槃經云。譬如藥樹。名曰藥王。於諸
<lb ed="X" n="0098c09"/><lb ed="R111" n="0034a18"/>藥中。最爲殊勝。能滅諸病。樹不作念。若取枝葉及
<lb ed="X" n="0098c10"/><lb ed="R111" n="0034b01"/>皮身等。雖不作念。能愈諸病。涅槃亦爾。是以若於
<lb ed="X" n="0098c11"/><lb ed="R111" n="0034b02"/>一心。有圓信圓修。乃至見聞隨喜。一念發心者。無
<lb ed="X" n="0098c12"/><lb ed="R111" n="0034b03"/>不除八萬塵勞三障二死之病。大品經云。如摩尼
<lb ed="X" n="0098c13"/><lb ed="R111" n="0034b04"/>珠。所在住處。一切非人不得其便。以珠著身。闇中
<lb ed="X" n="0098c14"/><lb ed="R111" n="0034b05"/>得明。熱時得涼。寒時得溫。若在水中。隨物現色。卽
<lb ed="X" n="0098c15"/><lb ed="R111" n="0034b06"/>況識此自心如意靈珠。圓信堅固。一切時處。不爲
<lb ed="X" n="0098c16"/><lb ed="R111" n="0034b07"/>無明塵勞非人之所侵害。則處繁不亂。履險恒安。
<lb ed="X" n="0098c17"/><lb ed="R111" n="0034b08"/>高而不危。滿而不溢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0098c18"/><lb ed="R111" n="0034b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0098c1801">非異非同。盈刹而坦然平現。不大不小。遍空而法爾
<lb ed="X" n="0098c19"/><lb ed="R111" n="0034b10"/>圓成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0098c20"/><lb ed="R111" n="0034b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0098c2001">此一心法。是大眞理。不假有緣生。亦非無緣生。以
<lb ed="X" n="0098c21"/><lb ed="R111" n="0034b12"/>法體故。爲萬法之性。遍一切處。隨人所感。應現無
<lb ed="X" n="0098c22"/><lb ed="R111" n="0034b13"/>盡。異而非異。同而非同。大而非大。小而非小。如華
<lb ed="X" n="0098c23"/><lb ed="R111" n="0034b14"/>嚴經頌云。一一微塵中。能證一切法。一切衆生心。
<lb ed="X" n="0098c24"/><lb ed="R111" n="0034b15"/>普在三世中。如來於一念。一切悉明達。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0099a" n="0099a"/>
<lb ed="X" n="0099a01"/><lb ed="R111" n="0034b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0099a0101">神靈之臺。祕密之府。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099a02"/><lb ed="R111" n="0034b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0099a0201">此一心法。是神解之性。能通靈通聖。故曰靈臺。又
<lb ed="X" n="0099a03"/><lb ed="R111" n="0034b18"/>萬法之指歸。千途之通體。故云祕府。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099a04"/><lb ed="R111" n="0035a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0099a0401">病遇良醫。民逢聖主。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099a05"/><lb ed="R111" n="0035a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0099a0501">法華經云。如商人得主。如子得母。如渡得船。如病
<lb ed="X" n="0099a06"/><lb ed="R111" n="0035a03"/>得醫。如闇得燈。如貧得寶。如民得王。如賈客得海。
<lb ed="X" n="0099a07"/><lb ed="R111" n="0035a04"/>此況人間所遇。若於佛法中。直了心人。可以永脫
<lb ed="X" n="0099a08"/><lb ed="R111" n="0035a05"/>塵勞。長居聖地。治煩惱之重病。成無上之法王。校
<lb ed="X" n="0099a09"/><lb ed="R111" n="0035a06"/>量得失。天地懸殊矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099a10"/><lb ed="R111" n="0035a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0099a1001">以本攝末。駕智海之津梁。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099a11"/><lb ed="R111" n="0035a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0099a1101">一心爲本。諸法爲末。欲渡生死海。應以心智而度
<lb ed="X" n="0099a12"/><lb ed="R111" n="0035a09"/>之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099a13"/><lb ed="R111" n="0035a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0099a1301">擧一蔽諸。闢玄關之規矩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099a14"/><lb ed="R111" n="0035a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0099a1401">擧一心法。攝盡無餘。此一法門。能建立凡聖境界。
<lb ed="X" n="0099a15"/><lb ed="R111" n="0035a12"/>攝生化門。六度萬行。無不具足。如還源觀云。從一
<lb ed="X" n="0099a16"/><lb ed="R111" n="0035a13"/>心體。出生二用。三遍。四德。五止。六觀。一體者。卽自
<lb ed="X" n="0099a17"/><lb ed="R111" n="0035a14"/>性淸淨圓明體。卽通爲十定之體。言二用者。一海
<lb ed="X" n="0099a18"/><lb ed="R111" n="0035a15"/>印森羅常住用。卽海印三昧。二法界圓明自在用。
<lb ed="X" n="0099a19"/><lb ed="R111" n="0035a16"/>卽華嚴三昧。言三遍者。一者一塵普周法界遍。二
<lb ed="X" n="0099a20"/><lb ed="R111" n="0035a17"/>一塵出生無盡遍。三一塵含容空有遍。此三並是
<lb ed="X" n="0099a21"/><lb ed="R111" n="0035a18"/>因陀羅網三昧門。言四德者。一隨緣妙用無方德。
<lb ed="X" n="0099a22"/><lb ed="R111" n="0035b01"/>二威儀住持有則德。三柔和質直攝生德。四普代
<lb ed="X" n="0099a23"/><lb ed="R111" n="0035b02"/>衆生受苦德。言五止者。一照法淸虗離緣止。二觀
<lb ed="X" n="0099a24"/><lb ed="R111" n="0035b03"/>人寂泊絕欲止。三性起繁興法爾止。四錠光顯現
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0099b" n="0099b"/>
<lb ed="X" n="0099b01"/><lb ed="R111" n="0035b04"/>無念止。五事理玄通非相止。言六觀者。一攝境歸
<lb ed="X" n="0099b02"/><lb ed="R111" n="0035b05"/>心眞空觀。二從心現境妙有觀。三心境祕密圓融
<lb ed="X" n="0099b03"/><lb ed="R111" n="0035b06"/>觀。四智身影現衆緣觀。五多身入一鏡像觀。六主
<lb ed="X" n="0099b04"/><lb ed="R111" n="0035b07"/>伴互現帝網觀。上之止觀。並是寂用無涯三昧門
<lb ed="X" n="0099b05"/><lb ed="R111" n="0035b08"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099b06"/><lb ed="R111" n="0035b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0099b0601">匡時龜鏡。爲物權衡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099b07"/><lb ed="R111" n="0035b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0099b0701">此一心法。能考古推今。窮凡達聖。如秤知輕重。似
<lb ed="X" n="0099b08"/><lb ed="R111" n="0035b11"/>鏡鑒妍<g ref="#CB15525">媸</g>。但了一心。無不知諸法根源巨細矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099b09"/><lb ed="R111" n="0035b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0099b0901">相奪則境智互泯。相資則彼我俱生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099b10"/><lb ed="R111" n="0035b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0099b1001">以境奪智則智泯。以智奪境則境亡。以彼資我則
<lb ed="X" n="0099b11"/><lb ed="R111" n="0035b14"/>我立。以我資彼則彼生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099b12"/><lb ed="R111" n="0035b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0099b1201">無明樹上而覺華頓發。八苦海內而一味恒淸。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099b13"/><lb ed="R111" n="0035b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0099b1301">經云。煩惱大悔中。有圓滿如來。宣說實相常住之
<lb ed="X" n="0099b14"/><lb ed="R111" n="0035b17"/>理。本覺實性中。有無明衆生。起無量無邊煩惱之
<lb ed="X" n="0099b15"/><lb ed="R111" n="0035b18"/>波。論云。唯眞不立。單妄不成。眞妄相成。方能建立。
<lb ed="X" n="0099b16"/><lb ed="R111" n="0036a01"/>如水因風而起波。風水不相捨離故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099b17"/><lb ed="R111" n="0036a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0099b1701">全體現前。豈用更思於妙悟。本來具足。何須苦待於
<lb ed="X" n="0099b18"/><lb ed="R111" n="0036a03"/>功成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099b19"/><lb ed="R111" n="0036a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0099b1901">諸佛將衆生心爲佛。衆生將佛心爲衆生。一體無
<lb ed="X" n="0099b20"/><lb ed="R111" n="0036a05"/>差。但隔迷悟。以卽心是佛故。雖分三身之異。終無
<lb ed="X" n="0099b21"/><lb ed="R111" n="0036a06"/>別體。故云。法身相好。一際無差。又古德云。新佛舊
<lb ed="X" n="0099b22"/><lb ed="R111" n="0036a07"/>成。曾無二體。以報身就法身。如出模之像。像本舊
<lb ed="X" n="0099b23"/><lb ed="R111" n="0036a08"/>成。故無二體。新成舊佛。法報似分。以法身就報身。
<lb ed="X" n="0099b24"/><lb ed="R111" n="0036a09"/>如金成像。金像似分。以有未成像金故。今成像竟。
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0099c" n="0099c"/>
<lb ed="X" n="0099c01"/><lb ed="R111" n="0036a10"/>似分於二。諸佛如<anchor xml:id="nkr_note_add_0099c0101" n="0099c0101"/><anchor xml:id="beg0099c0101" n="0099c0101"/>已<anchor xml:id="end0099c0101"/>成像之金。衆生如未成像之
<lb ed="X" n="0099c02"/><lb ed="R111" n="0036a11"/>金。成與未成。似分前後。則金體始終。更無別異。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099c03"/><lb ed="R111" n="0036a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0099c0301">顯異標奇。精明究竟。如舒杲日之光。似布勾芒之令。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099c04"/><lb ed="R111" n="0036a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0099c0401">此一心法。如日照天下。無法而不明。猶春遍寰中。
<lb ed="X" n="0099c05"/><lb ed="R111" n="0036a14"/>無物而不發。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099c06"/><lb ed="R111" n="0036a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0099c0601">三毒四倒而非凡。八解六通而非聖。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099c07"/><lb ed="R111" n="0036a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0099c0701">在凡非凡。處聖非聖。以但是自心故。終無別理。寶
<lb ed="X" n="0099c08"/><lb ed="R111" n="0036a17"/>藏論云。如實際中。無毫釐凡聖可得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099c09"/><lb ed="R111" n="0036a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0099c0901">至寶居懷兮終不他求。靈珠在握兮應須自慶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099c10"/><lb ed="R111" n="0036b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0099c1001">肇論云。聖遠乎哉。體之卽神。何者。爲衆生自心。皆
<lb ed="X" n="0099c11"/><lb ed="R111" n="0036b02"/>是般若。<anchor xml:id="nkr_note_add_0099c1101" n="0099c1101"/><anchor xml:id="beg0099c1101" n="0099c1101"/>但<anchor xml:id="end0099c1101"/>能體悟至理。卽心是佛。卽今日靈覺之
<lb ed="X" n="0099c12"/><lb ed="R111" n="0036b03"/>眞性。卽是般若聖智也。此明眞智。斯乃悟理之聖。
<lb ed="X" n="0099c13"/><lb ed="R111" n="0036b04"/>非神通果證也。又所云般若聖智者。若正智卽觀
<lb ed="X" n="0099c14"/><lb ed="R111" n="0036b05"/>照般若。如如卽實相般若。此正智如如。卽是圓成
<lb ed="X" n="0099c15"/><lb ed="R111" n="0036b06"/>實性。圓成實性。卽是如來藏心。如來藏心。卽是衆
<lb ed="X" n="0099c16"/><lb ed="R111" n="0036b07"/>生靈覺之性。衆生靈覺之性。卽是般若眞智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099c17"/><lb ed="R111" n="0036b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0099c1701">愍同體兮起無緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099c18"/><lb ed="R111" n="0036b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0099c1801">菩薩觀一切衆生。同一體性。愍彼不達。而行大悲。
<lb ed="X" n="0099c19"/><lb ed="R111" n="0036b10"/>無緣者。卽無緣慈。如石吸鐵。任運吸取一切衆生。
<lb ed="X" n="0099c20"/><lb ed="R111" n="0036b11"/>而無度想。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099c21"/><lb ed="R111" n="0036b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0099c2101">溢法財兮資慧命。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099c22"/><lb ed="R111" n="0036b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0099c2201">法財者有七。一聞。二信。三戒。四定。五進。六捨。七慚
<lb ed="X" n="0099c23"/><lb ed="R111" n="0036b14"/>愧。慧命者。卽自心無盡眞如之性。此七種法財。乃
<lb ed="X" n="0099c24"/><lb ed="R111" n="0036b15"/>至恒沙智德。皆是心所有法。悟入之者。資益無窮。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0100a" n="0100a"/>
<lb ed="X" n="0100a01"/><lb ed="R111" n="0036b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0100a0101">履得一之旨。豁爾消疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100a02"/><lb ed="R111" n="0036b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0100a0201">天得一以淸。地得一以寧。人得一而道成。經云。若
<lb ed="X" n="0100a03"/><lb ed="R111" n="0036b18"/>得一。萬邪滅矣。又云。若得一。萬事畢。若了一眞心。
<lb ed="X" n="0100a04"/><lb ed="R111" n="0037a01"/>何理而不圓。何事而不畢也。如古德問云。所言心
<lb ed="X" n="0100a05"/><lb ed="R111" n="0037a02"/>性是一者。何得衆生界見有種種。答。以眞如心性
<lb ed="X" n="0100a06"/><lb ed="R111" n="0037a03"/>是一。隨緣生滅而成種種。又第八識。正是所熏心
<lb ed="X" n="0100a07"/><lb ed="R111" n="0037a04"/>體。含多種子。熏成種種。卽是眞如隨緣義。又心性
<lb ed="X" n="0100a08"/><lb ed="R111" n="0037a05"/>是一者。古釋有二義。一者妄心之性。成心之性。以
<lb ed="X" n="0100a09"/><lb ed="R111" n="0037a06"/>性相不同故。眞心之性。眞心卽性故。二者通成。謂
<lb ed="X" n="0100a10"/><lb ed="R111" n="0037a07"/>此二性。別明二藏。前之二性。皆具二藏。但爲妄覆。
<lb ed="X" n="0100a11"/><lb ed="R111" n="0037a08"/>名如來藏。直語藏體。卽自性心故。此自性淸淨眞
<lb ed="X" n="0100a12"/><lb ed="R111" n="0037a09"/>心。不與妄合。名爲空藏。具恒沙德。名不空藏。前明
<lb ed="X" n="0100a13"/><lb ed="R111" n="0037a10"/>卽離。此明空有。故重出也。言皆平等無二者。上二
<lb ed="X" n="0100a14"/><lb ed="R111" n="0037a11"/>卽離不同。由心之性故不卽。由心卽性故不離。不
<lb ed="X" n="0100a15"/><lb ed="R111" n="0037a12"/>卽不離。爲心之性。後二卽空之實爲不空。卽實之
<lb ed="X" n="0100a16"/><lb ed="R111" n="0037a13"/>空爲空藏。空有不二。爲心之性。然空有無二之性。
<lb ed="X" n="0100a17"/><lb ed="R111" n="0037a14"/>卽是不卽不離之性。故但云一也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100a18"/><lb ed="R111" n="0037a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0100a1801">入不二之門。廓然無諍。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100a19"/><lb ed="R111" n="0037a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0100a1901">心外有法。卽見有二。便有對治。卽乃成諍。若了境
<lb ed="X" n="0100a20"/><lb ed="R111" n="0037a17"/>卽心。能所冥一。卽無諍矣。旣不涉能所。卽非情無
<lb ed="X" n="0100a21"/><lb ed="R111" n="0037a18"/>情。但直論見性之門。匪落是非之道。是以能所不
<lb ed="X" n="0100a22"/><lb ed="R111" n="0037b01"/>同。不可執一。心境一味。不可稱異。若以性從緣。則
<lb ed="X" n="0100a23"/><lb ed="R111" n="0037b02"/>情非情異。爲性亦殊。若泯緣從性。則非覺不覺。若
<lb ed="X" n="0100a24"/><lb ed="R111" n="0037b03"/>二性互融。則無非覺悟。華嚴經云。眞如無少分非
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0100b" n="0100b"/>
<lb ed="X" n="0100b01"/><lb ed="R111" n="0037b04"/>覺悟者。則眞如遍一切有情無情之處。若無少分
<lb ed="X" n="0100b02"/><lb ed="R111" n="0037b05"/>非覺悟者。豈無情非佛性乎。又經意但除執瓦礫
<lb ed="X" n="0100b03"/><lb ed="R111" n="0037b06"/>無情之見。非除佛性。則性無不在。量出虗空。寧可
<lb ed="X" n="0100b04"/><lb ed="R111" n="0037b07"/>除乎。又古德云。覺性是理。覺了屬事。如無情中。但
<lb ed="X" n="0100b05"/><lb ed="R111" n="0037b08"/>有覺性。而無覺了。如木中但有火性。亦無火照。今
<lb ed="X" n="0100b06"/><lb ed="R111" n="0037b09"/>言性者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0100b0601" n="0100b0601"/><anchor xml:id="beg0100b0601" n="0100b0601"/>但<anchor xml:id="end0100b0601"/>據理本。誰論枝末。又覺智緣慮名情。自
<lb ed="X" n="0100b07"/><lb ed="R111" n="0037b10"/>性不改名性。愚人迷性生情。故境智不一。智者了
<lb ed="X" n="0100b08"/><lb ed="R111" n="0037b11"/>情成性。故物我無二。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100b09"/><lb ed="R111" n="0037b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0100b0901">大理齊平。不虧不盈。道性如是。無送無迎。千潯海底
<lb ed="X" n="0100b10"/><lb ed="R111" n="0037b13"/>而孤峻。萬仞峰頭而坦平。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100b11"/><lb ed="R111" n="0037b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0100b1101">傅大士行路易云。須彌芥子父。芥子須彌爺。山海
<lb ed="X" n="0100b12"/><lb ed="R111" n="0037b15"/>坦然平。敲冰來煑茶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100b13"/><lb ed="R111" n="0037b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0100b1301">竹祖搖風而自長。桐孫向日而潛榮。數朵之靑山長
<lb ed="X" n="0100b14"/><lb ed="R111" n="0037b17"/>在。一片之閑雲忽生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100b15"/><lb ed="R111" n="0037b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0100b1501">丹霞和尙忘<anchor xml:id="nkr_note_add_0100b1501" n="0100b1501"/><anchor xml:id="beg0100b1501" n="0100b1501"/>己<anchor xml:id="end0100b1501"/>吟云。靑山不用白雲朝。白雲不用
<lb ed="X" n="0100b16"/><lb ed="R111" n="0038a01"/>靑山管。雲常在山山在雲。靑山自閑雲自緩。皆比
<lb ed="X" n="0100b17"/><lb ed="R111" n="0038a02"/>一心之道性。智境閑閑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100b18"/><lb ed="R111" n="0038a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0100b1801">意地頓空。如兔角之銛利。解心全息。猶<g ref="#CB08504">𦦨</g>水之澄淸。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100b19"/><lb ed="R111" n="0038a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0100b1901">新豐和尙頌云。井底熢塵生。高山起波浪。石女生
<lb ed="X" n="0100b20"/><lb ed="R111" n="0038a05"/>得兒。龜毛長數丈。若欲學菩提。應須看此樣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100b21"/><lb ed="R111" n="0038a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0100b2101">大建法幢。深提寶印。居下恒高。處違常順。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100b22"/><lb ed="R111" n="0038a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0100b2201">此一心法門。是高建法幢。又是祖佛之心印。乃平
<lb ed="X" n="0100b23"/><lb ed="R111" n="0038a08"/>等門。爲一際地。高下自相傾。順逆自違諍。若入眞
<lb ed="X" n="0100b24"/><lb ed="R111" n="0038a09"/>智。必無差別。如華嚴經云。智入三世悉皆平等。此
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0100c" n="0100c"/>
<lb ed="X" n="0100c01"/><lb ed="R111" n="0038a10"/>明俗體本眞。故云平等。以六相該之。卽總而全別。
<lb ed="X" n="0100c02"/><lb ed="R111" n="0038a11"/>卽別而全總。卽同而俱異。卽異而恒同。卽成而俱
<lb ed="X" n="0100c03"/><lb ed="R111" n="0038a12"/>壞。卽壞而俱成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100c04"/><lb ed="R111" n="0038a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0100c0401">握王庫刀之眞形。撫脩羅琴之正韻。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100c05"/><lb ed="R111" n="0038a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0100c0501">涅槃經中。況衆生佛性。昧者不見。如王庫中。有眞
<lb ed="X" n="0100c06"/><lb ed="R111" n="0038a15"/>寶刀。羣臣無能識者。又經云。阿脩羅王琴。不撫而
<lb ed="X" n="0100c07"/><lb ed="R111" n="0038a16"/>韻。此況衆生心。恒轉根本法輪。未嘗間斷。如華嚴
<lb ed="X" n="0100c08"/><lb ed="R111" n="0038a17"/>經云。刹說衆生說。三世一時說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100c09"/><lb ed="R111" n="0038a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0100c0901">得趣而幽途大闢。胡用多求。了一而萬事齊休。但生
<lb ed="X" n="0100c10"/><lb ed="R111" n="0038b01"/>深信。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100c11"/><lb ed="R111" n="0038b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0100c1101">信心銘云。一卽一切。一切卽一。若能如是。何慮不
<lb ed="X" n="0100c12"/><lb ed="R111" n="0038b03"/>畢。華嚴經頌云。種種變化無量身。一切世界微塵
<lb ed="X" n="0100c13"/><lb ed="R111" n="0038b04"/>等。欲悉了達從心起。菩薩以此初發心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100c14"/><lb ed="R111" n="0038b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0100c1401">自在無礙。超古絕倫。荆棘變爲行樹。梟獍啼或梵輪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100c15"/><lb ed="R111" n="0038b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0100c1501">高僧傳云。釋智通云。若夫尋近大乘修正觀者。察
<lb ed="X" n="0100c16"/><lb ed="R111" n="0038b07"/>微塵之本際。識一念之初原。便可荆棘播無常之
<lb ed="X" n="0100c17"/><lb ed="R111" n="0038b08"/>音。梟獍說甚深之法。十方淨土。未必過此矣。凡言
<lb ed="X" n="0100c18"/><lb ed="R111" n="0038b09"/>唯心淨土者。則一淨一切淨。可謂卽塵勞而成佛
<lb ed="X" n="0100c19"/><lb ed="R111" n="0038b10"/>國也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100c20"/><lb ed="R111" n="0038b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0100c2001">似毛端之頭含於寶月。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100c21"/><lb ed="R111" n="0038b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0100c2101">龐居士偈云。毛頭含寶月。徹底見眞源。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100c22"/><lb ed="R111" n="0038b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0100c2201">如瑠璃之內現出金身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100c23"/><lb ed="R111" n="0038b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0100c2301">法華經偈云。如淨瑠璃中。內現眞金像。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100c24"/><lb ed="R111" n="0038b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0100c2401">若暢斯宗。發明妙慧。剔摩訶衍之骨髓。摘優曇華之
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0101a" n="0101a"/>
<lb ed="X" n="0101a01"/><lb ed="R111" n="0038b16"/>根蒂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101a02"/><lb ed="R111" n="0038b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0101a0201">摩訶衍。卽大乘心。優曇華。是靈瑞華。表說心時。難
<lb ed="X" n="0101a03"/><lb ed="R111" n="0038b18"/>遇難解。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101a04"/><lb ed="R111" n="0039a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0101a0401">任聚須彌之筆。未寫纖毫。縱饒樂說之門。難敷一偈。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101a05"/><lb ed="R111" n="0039a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0101a0501">華嚴經云。聚<name role="" type="person">須彌山</name>爲筆。未寫普眼經之一句一
<lb ed="X" n="0101a06"/><lb ed="R111" n="0039a03"/>偈。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101a07"/><lb ed="R111" n="0039a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0101a0701">印同異。泯中邊。等來去。絕偏圓。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101a08"/><lb ed="R111" n="0039a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0101a0801">以自心之體。非同異中邊之見。如太虗空。更無異
<lb ed="X" n="0101a09"/><lb ed="R111" n="0039a06"/>相。故經云。菩薩知一切法。卽心自性。成就慧身。不
<lb ed="X" n="0101a10"/><lb ed="R111" n="0039a07"/>由他悟。又起信論云。復次眞如自體相者。一切凡
<lb ed="X" n="0101a11"/><lb ed="R111" n="0039a08"/>夫聲聞緣覺菩薩佛。無有增減。非前際生。非後際
<lb ed="X" n="0101a12"/><lb ed="R111" n="0039a09"/>滅。畢竟常恒。無始<anchor xml:id="nkr_note_add_0101a1201" n="0101a1201"/><anchor xml:id="beg0101a1201" n="0101a1201"/>已<anchor xml:id="end0101a1201"/>來。本性具足一切功德。所謂
<lb ed="X" n="0101a13"/><lb ed="R111" n="0039a10"/>自體有大智慧光明義。遍照法界義。眞實識知義。
<lb ed="X" n="0101a14"/><lb ed="R111" n="0039a11"/>自性淸淨心義。常樂我淨義。淸涼不變自在義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101a15"/><lb ed="R111" n="0039a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0101a1501">水朝東而星拱北。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101a16"/><lb ed="R111" n="0039a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0101a1601">水朝東者。尙書云。江漢朝宗于海。宗者尊也。有似
<lb ed="X" n="0101a17"/><lb ed="R111" n="0039a14"/>於朝。如心爲萬法宗。未有一法而不歸心者。星拱
<lb ed="X" n="0101a18"/><lb ed="R111" n="0039a15"/>北者。論語云。子曰。爲政以德。譬如北辰。居其所而
<lb ed="X" n="0101a19"/><lb ed="R111" n="0039a16"/>衆星拱之。爲政以德者。無爲之德也。猶北辰之不
<lb ed="X" n="0101a20"/><lb ed="R111" n="0039a17"/>移。而衆星拱之。如一心不動。衆行歸之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101a21"/><lb ed="R111" n="0039a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0101a2101">谷孕風而海納川。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101a22"/><lb ed="R111" n="0039b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0101a2201">斯皆法爾如是。道性自然。如寶藏論云。谷風無絕。
<lb ed="X" n="0101a23"/><lb ed="R111" n="0039b02"/>泉水無竭。亦比道性無有間絕。則道不離心。心不
<lb ed="X" n="0101a24"/><lb ed="R111" n="0039b03"/>離道。故先德云。至妙靈通。目之曰道。又楞嚴經云。
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0101b" n="0101b"/>
<lb ed="X" n="0101b01"/><lb ed="R111" n="0039b04"/>汝之心靈。一切明了。豈非眞道耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101b02"/><lb ed="R111" n="0039b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0101b0201">寂爾無聲。衆響羣音而吼地。蕩然無相。奇形異狀而
<lb ed="X" n="0101b03"/><lb ed="R111" n="0039b06"/>參天。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101b04"/><lb ed="R111" n="0039b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0101b0401">卽相無相。無相卽相。以是一心之境界故。如華嚴
<lb ed="X" n="0101b05"/><lb ed="R111" n="0039b08"/>經中。境界重重。佛身無盡。互相徹入。能同能別。全
<lb ed="X" n="0101b06"/><lb ed="R111" n="0039b09"/>異全同。淨穢國土。無障無礙。不論有情無情之異。
<lb ed="X" n="0101b07"/><lb ed="R111" n="0039b10"/>皆爲一心眞智之境界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101b08"/><lb ed="R111" n="0039b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0101b0801">約理而分。稱眞而說。蜜齊海內之甜。火均天下之熱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101b09"/><lb ed="R111" n="0039b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0101b0901">一蜜甜。遍天下之蜜皆甜。一火熱。盡寰中之火皆
<lb ed="X" n="0101b10"/><lb ed="R111" n="0039b13"/>熱。此況若此一法是心。則世出世間一切諸法。皆
<lb ed="X" n="0101b11"/><lb ed="R111" n="0039b14"/>卽是心矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101b12"/><lb ed="R111" n="0039b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0101b1201">當正位之發揚。因法性之施設。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101b13"/><lb ed="R111" n="0039b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0101b1301">此心賦者有二觀。一唯心識觀。二眞如實觀。先觀
<lb ed="X" n="0101b14"/><lb ed="R111" n="0039b17"/>唯心。次入眞如。楞伽經云。自覺聖智者。令覺自心
<lb ed="X" n="0101b15"/><lb ed="R111" n="0039b18"/>耳。攝論云。通達唯是意言分別。無有實法。卽爲入
<lb ed="X" n="0101b16"/><lb ed="R111" n="0040a01"/>唯識方便。不取外相。卽入唯心。占察經云。一唯心
<lb ed="X" n="0101b17"/><lb ed="R111" n="0040a02"/>識觀。二眞如實觀。唯心觀淺。眞如觀深。能入法性。
<lb ed="X" n="0101b18"/><lb ed="R111" n="0040a03"/>法性卽眞如異名。如起信論云。心若馳散。卽當攝
<lb ed="X" n="0101b19"/><lb ed="R111" n="0040a04"/>來。令住正念。其正念者。當知唯心。無外境界。此卽
<lb ed="X" n="0101b20"/><lb ed="R111" n="0040a05"/>唯心識觀。次云。卽復此心。亦無自相。念念不可得。
<lb ed="X" n="0101b21"/><lb ed="R111" n="0040a06"/>此卽眞如實觀。若了唯心。成唯心識觀。若了無性。
<lb ed="X" n="0101b22"/><lb ed="R111" n="0040a07"/>成眞如實觀。心境兩亡。則成無分別智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101b23"/><lb ed="R111" n="0040a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0101b2301">弗從事而失體。非一非多。不守己而任緣。亦同亦別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101b24"/><lb ed="R111" n="0040a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0101b2401">如前云正位發揚者。未曾有一法。出心之正位。如
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0101c" n="0101c"/>
<lb ed="X" n="0101c01"/><lb ed="R111" n="0040a10"/>法華經云。是法住法位。世間相常住。又前云法性
<lb ed="X" n="0101c02"/><lb ed="R111" n="0040a11"/>施設者。般若經云。未曾有一法。而出於法性。眞如
<lb ed="X" n="0101c03"/><lb ed="R111" n="0040a12"/>一心。不守自性。隨事建立。故云亦同亦別。雖隨事
<lb ed="X" n="0101c04"/><lb ed="R111" n="0040a13"/>建立。不失自體。故云非一非多。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101c05"/><lb ed="R111" n="0040a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0101c0501">本迹雙擧。權實俱存。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101c06"/><lb ed="R111" n="0040a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0101c0601">肇論云。非本無以垂末。非末無以顯本。本迹雖殊。
<lb ed="X" n="0101c07"/><lb ed="R111" n="0040a16"/>不思議一也。心卽是本。法卽是末。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101c08"/><lb ed="R111" n="0040a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0101c0801">言中而盡提綱要。指下而全見根源。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101c09"/><lb ed="R111" n="0040a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0101c0901">萬法雖殊。一言而無不該盡。千月不等。一指而各
<lb ed="X" n="0101c10"/><lb ed="R111" n="0040b01"/>見根源。如錦冠云。一一事中。皆具如是無盡之德。
<lb ed="X" n="0101c11"/><lb ed="R111" n="0040b02"/>如海一滴。卽具百川。又一一事。不壞本相。不離本
<lb ed="X" n="0101c12"/><lb ed="R111" n="0040b03"/>位。而圓融卽入。謂欲言相用。卽同體寂。欲謂之寂。
<lb ed="X" n="0101c13"/><lb ed="R111" n="0040b04"/>相用紛然。故華嚴疏序云。超言思而迥出。匪但超
<lb ed="X" n="0101c14"/><lb ed="R111" n="0040b05"/>言思。抑亦出於超言思。超與不超俱出。華嚴經云。
<lb ed="X" n="0101c15"/><lb ed="R111" n="0040b06"/>雖復不依言語道。亦復不著無言說。但卽言亡言。
<lb ed="X" n="0101c16"/><lb ed="R111" n="0040b07"/>卽思忘思。以契超出之旨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101c17"/><lb ed="R111" n="0040b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0101c1701">如一金分衆器之形。不變隨緣之道。猶千波含溼性
<lb ed="X" n="0101c18"/><lb ed="R111" n="0040b09"/>之理。隨緣不變之門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101c19"/><lb ed="R111" n="0040b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0101c1901">金是不變。器是隨緣。波是隨緣。溼是不變。則一心
<lb ed="X" n="0101c20"/><lb ed="R111" n="0040b11"/>門。具隨緣不變二義。如演義記云。由隨緣卽不變
<lb ed="X" n="0101c21"/><lb ed="R111" n="0040b12"/>故。奪差別令體空。則末寂也。由體空差別故。奪不
<lb ed="X" n="0101c22"/><lb ed="R111" n="0040b13"/>變令隨緣。故本寂也。以全本爲末。故本便隱。全末
<lb ed="X" n="0101c23"/><lb ed="R111" n="0040b14"/>爲本。故末便亡也。是則眞如隨緣成衆生時。未曾
<lb ed="X" n="0101c24"/><lb ed="R111" n="0040b15"/>失於眞體。故令衆生非衆生也。衆生體空卽法身
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0102a" n="0102a"/>
<lb ed="X" n="0102a01"/><lb ed="R111" n="0040b16"/>時。未曾無衆生。故令法身非法身也。故二雙絕。二
<lb ed="X" n="0102a02"/><lb ed="R111" n="0040b17"/>旣互絕。則眞妄平等。無可異也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0102a03"/><lb ed="R111" n="0040b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0102a0301">若達斯宗。無在不在。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0102a04"/><lb ed="R111" n="0041a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0102a0401">淨名經云。佛說一切法。皆無在無不在。約理實而
<lb ed="X" n="0102a05"/><lb ed="R111" n="0041a02"/>隱。云無在。約相虗而現。云無不在。斯卽一心隱顯。
<lb ed="X" n="0102a06"/><lb ed="R111" n="0041a03"/>無礙自在也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0102a07"/><lb ed="R111" n="0041a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0102a0701">入聖體而靡高。居凡身而弗改。卽狹而廣。毫端遍於
<lb ed="X" n="0102a08"/><lb ed="R111" n="0041a05"/>十方。以短攝長。刹那包於劫海。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0102a09"/><lb ed="R111" n="0041a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0102a0901">先德云。塵含法界。無虧大小。念包九世。延促同時。
<lb ed="X" n="0102a10"/><lb ed="R111" n="0041a07"/>卽是一心開合。以彰殊勝。如朝菌之類。夕死之徒。
<lb ed="X" n="0102a11"/><lb ed="R111" n="0041a08"/>豈等大椿之歲耶。此是世間人物。延促之情見耳。
<lb ed="X" n="0102a12"/><lb ed="R111" n="0041a09"/>如華嚴經。明毗目仙人執善財手。時經多劫。處歷
<lb ed="X" n="0102a13"/><lb ed="R111" n="0041a10"/>無邊。故不可以長短思也。若顯超勝。一生頓圓。若
<lb ed="X" n="0102a14"/><lb ed="R111" n="0041a11"/>約甚深。多劫莫究。延促不可定執。貴在入玄。卽權
<lb ed="X" n="0102a15"/><lb ed="R111" n="0041a12"/>機淺學。罔測津涯矣。如華嚴經頌云。始從一念終
<lb ed="X" n="0102a16"/><lb ed="R111" n="0041a13"/>成劫。悉依衆生心想生。一切刹海劫無邊。以一方
<lb ed="X" n="0102a17"/><lb ed="R111" n="0041a14"/>便皆淸淨。釋曰。一方便者。卽是自心。延促由心定
<lb ed="X" n="0102a18"/><lb ed="R111" n="0041a15"/>量。若了一心。長短之劫自盡。故云皆淸淨。華嚴經
<lb ed="X" n="0102a19"/><lb ed="R111" n="0041a16"/>頌云。有數無數一切劫。菩薩了知卽一念。於此善
<lb ed="X" n="0102a20"/><lb ed="R111" n="0041a17"/>入菩提行。常勤修習不退轉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0102a21"/><lb ed="R111" n="0041a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0102a2101">一葉落時天下秋。一塵起處厚地收。向空門而及第。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0102a22"/><lb ed="R111" n="0041b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0102a2201">龐居士偈云。十方同聚會。箇箇學無爲。此是選佛
<lb ed="X" n="0102a23"/><lb ed="R111" n="0041b02"/>場。心空及第歸。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0102a24"/><lb ed="R111" n="0041b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0102a2401">於禪苑而封侯。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0102b" n="0102b"/>
<lb ed="X" n="0102b01"/><lb ed="R111" n="0041b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0102b0101">世間以成功立德。以爲封侯。出世悟心得記。以爲
<lb ed="X" n="0102b02"/><lb ed="R111" n="0041b05"/>封候。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0102b03"/><lb ed="R111" n="0041b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0102b0301">敵生死軍之甲冑。戰煩惱陣之戈矛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0102b04"/><lb ed="R111" n="0041b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0102b0401">唯識疏云。心外有法。生死輪迴。心外無法。生死永
<lb ed="X" n="0102b05"/><lb ed="R111" n="0041b08"/>絕。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0102b06"/><lb ed="R111" n="0041b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0102b0601">得大總持。可作超塵之本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0102b07"/><lb ed="R111" n="0041b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0102b0701">心是總持都院。無法不收。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0102b08"/><lb ed="R111" n="0041b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0102b0801">具王三昧。堪爲入道之由。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0102b09"/><lb ed="R111" n="0041b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0102b0901">能觀心性。名爲上定。此心是眞如三昧。一切三昧
<lb ed="X" n="0102b10"/><lb ed="R111" n="0041b13"/>之根本。故心爲三昧之王。名王三昧。是以悟心成
<lb ed="X" n="0102b11"/><lb ed="R111" n="0041b14"/>道。萬行俱成。夫若了卽心是佛者。自然謙下。何以
<lb ed="X" n="0102b12"/><lb ed="R111" n="0041b15"/>故。信自心故。知一切衆生皆有心。悉卽是佛故。旣
<lb ed="X" n="0102b13"/><lb ed="R111" n="0041b16"/>不自憍<g ref="#CB05096">𭝟</g>。亦不輕慢他。以知一心平等故。經云。柔
<lb ed="X" n="0102b14"/><lb ed="R111" n="0041b17"/>和之行。以順法界。謙下是忍辱之本。周易云。謙亨
<lb ed="X" n="0102b15"/><lb ed="R111" n="0041b18"/>君子有終。彖曰。謙亨。天道下濟而光明。地道卑而
<lb ed="X" n="0102b16"/><lb ed="R111" n="0042a01"/>上行。天道虧盈而益謙。地道變盈而流謙。鬼神害
<lb ed="X" n="0102b17"/><lb ed="R111" n="0042a02"/>盈而福謙。人道惡盈而好謙。是以於自於他。不讚
<lb ed="X" n="0102b18"/><lb ed="R111" n="0042a03"/>不毀。若自讚非大人之相。是衒惑人。若自毀。是妖
<lb ed="X" n="0102b19"/><lb ed="R111" n="0042a04"/>諂之人。若毀他。是讒賊之人。若讚他。是諂諛之人。
<lb ed="X" n="0102b20"/><lb ed="R111" n="0042a05"/>是以傅大士云。見好見惡但低頭。有底因緣得成
<lb ed="X" n="0102b21"/><lb ed="R111" n="0042a06"/>病。故知得地萬物皆生。得理萬行皆成。唯心之理。
<lb ed="X" n="0102b22"/><lb ed="R111" n="0042a07"/>不可忘也。迄至成佛。無有增減。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0102b23"/><lb ed="R111" n="0042a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0102b2301">學問宗師。菩提牓樣。功德叢林。眞如庫藏。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0102b24"/><lb ed="R111" n="0042a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0102b2401">一切衆生第八識心。名含藏識。亦名宅識。如華嚴
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0102c" n="0102c"/>
<lb ed="X" n="0102c01"/><lb ed="R111" n="0042a10"/>經云。菩薩摩訶薩知善巧說法。示現涅槃。爲度衆
<lb ed="X" n="0102c02"/><lb ed="R111" n="0042a11"/>生所有方便。一切皆是心想建立。非是顚倒。亦非
<lb ed="X" n="0102c03"/><lb ed="R111" n="0042a12"/>虗誑。何以故。菩薩了知一切諸法。三世平等。如如
<lb ed="X" n="0102c04"/><lb ed="R111" n="0042a13"/>不動。實際無住。不見有一衆生<anchor xml:id="nkr_note_add_0102c0401" n="0102c0401"/><anchor xml:id="beg0102c0401" n="0102c0401"/>已<anchor xml:id="end0102c0401"/>受化。今受化。當
<lb ed="X" n="0102c05"/><lb ed="R111" n="0042a14"/>受化。亦自了知無所修行。無有少法若生若滅而
<lb ed="X" n="0102c06"/><lb ed="R111" n="0042a15"/>可得者。而依於一切法。令所願不空。是爲第九如
<lb ed="X" n="0102c07"/><lb ed="R111" n="0042a16"/>實住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0102c08"/><lb ed="R111" n="0042a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0102c0801">縱橫幻境。在一性而融虗。寂滅靈空。寄千門而顯相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0102c09"/><lb ed="R111" n="0042a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0102c0901">一性是萬法之性。千門是萬法之相。性相分二。融
<lb ed="X" n="0102c10"/><lb ed="R111" n="0042b01"/>之歸一。如涅槃經云。佛性者。名第一義空。第一義
<lb ed="X" n="0102c11"/><lb ed="R111" n="0042b02"/>空。名爲智慧。此二不二。以爲佛性。然第一義空。是
<lb ed="X" n="0102c12"/><lb ed="R111" n="0042b03"/>佛性。名爲智慧。卽佛性相。第一義空不在智慧。但
<lb ed="X" n="0102c13"/><lb ed="R111" n="0042b04"/>名法性。由在智慧。故名佛性。以性從相。則唯衆生
<lb ed="X" n="0102c14"/><lb ed="R111" n="0042b05"/>得有佛性。有智慧故。牆壁瓦礫無有智慧。故無佛
<lb ed="X" n="0102c15"/><lb ed="R111" n="0042b06"/>性。若以相從性。第一義空無所不在。則牆壁等。皆
<lb ed="X" n="0102c16"/><lb ed="R111" n="0042b07"/>是第一義空。如何非性。故經云。知一切法卽心自
<lb ed="X" n="0102c17"/><lb ed="R111" n="0042b08"/>性。論云。以色性卽智性故。色體無形說名智身。以
<lb ed="X" n="0102c18"/><lb ed="R111" n="0042b09"/>智性卽色故。說名法身遍一切處。其體本均。今分
<lb ed="X" n="0102c19"/><lb ed="R111" n="0042b10"/>性相。故分二義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0102c20"/><lb ed="R111" n="0042b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0102c2001">妙跡無等。寰中最親。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0102c21"/><lb ed="R111" n="0042b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0102c2101">天下最親。莫過心也。以一切法從心所生。離心則
<lb ed="X" n="0102c22"/><lb ed="R111" n="0042b13"/>無一法。所以華嚴經云。以從波羅蜜所生一切寶
<lb ed="X" n="0102c23"/><lb ed="R111" n="0042b14"/>葢。於一切佛境界淸淨解所生一切華帳。無生法
<lb ed="X" n="0102c24"/><lb ed="R111" n="0042b15"/>忍所生一切衣。入金剛法無礙心所生一切鈴網。
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0103a" n="0103a"/>
<lb ed="X" n="0103a01"/><lb ed="R111" n="0042b16"/>解一切法如幻心所生一切堅固香。周遍一切佛
<lb ed="X" n="0103a02"/><lb ed="R111" n="0042b17"/>境界如來座心所生一切佛衆寶妙座。供養佛不
<lb ed="X" n="0103a03"/><lb ed="R111" n="0042b18"/>懈心所生一切寶幢。解諸法如夢歡喜心所生佛
<lb ed="X" n="0103a04"/><lb ed="R111" n="0043a01"/>所住一切寶宮殿。無著善根所生一切寶蓮華雲
<lb ed="X" n="0103a05"/><lb ed="R111" n="0043a02"/>等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0103a06"/><lb ed="R111" n="0043a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0103a0601">小器出無邊之嘉饌。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0103a07"/><lb ed="R111" n="0043a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0103a0701">華嚴經云。有具足優婆夷。得菩薩無盡福德藏解
<lb ed="X" n="0103a08"/><lb ed="R111" n="0043a05"/>脫門。能於小器中。隨諸衆生種種欲樂。出生種種
<lb ed="X" n="0103a09"/><lb ed="R111" n="0043a06"/>美味飮食。悉令充滿。以此小器。能於天中充足天
<lb ed="X" n="0103a10"/><lb ed="R111" n="0043a07"/>食。乃至人中充足人食。諸佛聲聞羅漢及遍鬼趣
<lb ed="X" n="0103a11"/><lb ed="R111" n="0043a08"/>等。乃至云。善男子。且待須臾。汝當自見。說是語時。
<lb ed="X" n="0103a12"/><lb ed="R111" n="0043a09"/>善財則見無量衆生。從四門入。皆是優婆夷本願
<lb ed="X" n="0103a13"/><lb ed="R111" n="0043a10"/>所請。旣來集<anchor xml:id="nkr_note_add_0103a1301" n="0103a1301"/><anchor xml:id="beg0103a1301" n="0103a1301"/>已<anchor xml:id="end0103a1301"/>。敷座令坐。隨其所須。給施飮食。悉
<lb ed="X" n="0103a14"/><lb ed="R111" n="0043a11"/>皆充足。於小器中者。卽是心器。心爲無盡藏。隨念
<lb ed="X" n="0103a15"/><lb ed="R111" n="0043a12"/>出生一切世出世間珍寶法門。有何窮盡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0103a16"/><lb ed="R111" n="0043a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0103a1601">仰空雨莫測之殊珍。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0103a17"/><lb ed="R111" n="0043a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0103a1701">華嚴經中。明智居士云。我得隨意出生福德藏解
<lb ed="X" n="0103a18"/><lb ed="R111" n="0043a15"/>脫門。凡有所須。悉滿其願。所謂衣服瓔珞。象馬車
<lb ed="X" n="0103a19"/><lb ed="R111" n="0043a16"/>乘。華香幢葢。飮食湯藥等。乃至爾時居士知會衆
<lb ed="X" n="0103a20"/><lb ed="R111" n="0043a17"/>普集。須臾繫念。仰視虗空。如其所須。悉從空下。一
<lb ed="X" n="0103a21"/><lb ed="R111" n="0043a18"/>切衆會。普皆滿足。然後爲說種種法。所謂爲得美
<lb ed="X" n="0103a22"/><lb ed="R111" n="0043b01"/>食而充足者。與說種種集福德行等。釋曰。空中雨
<lb ed="X" n="0103a23"/><lb ed="R111" n="0043b02"/>物者。一是居士心中出。故云隨意出生。又云須臾
<lb ed="X" n="0103a24"/><lb ed="R111" n="0043b03"/>繫念。二是所化衆生自心感現。機應冥合。非一非
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0103b" n="0103b"/>
<lb ed="X" n="0103b01"/><lb ed="R111" n="0043b04"/>異。成就斯事。仰視虗空者。卽是法空中現。故法句
<lb ed="X" n="0103b02"/><lb ed="R111" n="0043b05"/>經云。菩薩於畢竟空中。熾然建立。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0103b03"/><lb ed="R111" n="0043b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0103b0301">仙人執手之時。動經塵劫。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0103b04"/><lb ed="R111" n="0043b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0103b0401">如華嚴經中。毗目仙人執善財手。卽時善財自見
<lb ed="X" n="0103b05"/><lb ed="R111" n="0043b08"/>其身。往十方十佛刹微塵數世界中。到十佛刹微
<lb ed="X" n="0103b06"/><lb ed="R111" n="0043b09"/>塵數諸佛所。見彼佛刹及其衆會。諸佛相好種種
<lb ed="X" n="0103b07"/><lb ed="R111" n="0043b10"/>莊嚴。乃至經百千億不可說不可說佛刹微塵數
<lb ed="X" n="0103b08"/><lb ed="R111" n="0043b11"/>劫。乃至時彼仙人放善財手。善財童子卽自見身
<lb ed="X" n="0103b09"/><lb ed="R111" n="0043b12"/>還在本處。是知不動本位之地。身遍十方。未離一
<lb ed="X" n="0103b10"/><lb ed="R111" n="0043b13"/>念之中。時經塵劫。古釋云。善財隨事差別。皆入法
<lb ed="X" n="0103b11"/><lb ed="R111" n="0043b14"/>界。若圓融門。纔擧一門。卽融諸門。然以理融事。令
<lb ed="X" n="0103b12"/><lb ed="R111" n="0043b15"/>事如理。以理顯事。令理如事。故云理非無分。謂理
<lb ed="X" n="0103b13"/><lb ed="R111" n="0043b16"/>卽事。事旣有分。理亦有分。不爾。眞理不卽事故。理
<lb ed="X" n="0103b14"/><lb ed="R111" n="0043b17"/>旣如事。隨擧一法。卽一法界。若擧多法。卽多法界。
<lb ed="X" n="0103b15"/><lb ed="R111" n="0043b18"/>如善財親證。暫時執手。便經多劫。明一切時圓融。
<lb ed="X" n="0103b16"/><lb ed="R111" n="0044a01"/>後入樓閣。普見無邊。明一切處圓融。是以善財一
<lb ed="X" n="0103b17"/><lb ed="R111" n="0044a02"/>生能辦多劫之行者。旣善友力。瞬息之間。或有佛
<lb ed="X" n="0103b18"/><lb ed="R111" n="0044a03"/>所。見經不可說不可說佛刹微塵數劫修行。何得
<lb ed="X" n="0103b19"/><lb ed="R111" n="0044a04"/>一生不經多劫。仙人之力長短自在故。如世王質
<lb ed="X" n="0103b20"/><lb ed="R111" n="0044a05"/>遇仙之碁。令斧柯爛。三世尙謂食頓。旣然以長爲
<lb ed="X" n="0103b21"/><lb ed="R111" n="0044a06"/>短。亦能以短爲長。如周穆隨於幻人。雖經多年。實
<lb ed="X" n="0103b22"/><lb ed="R111" n="0044a07"/>唯瞬息。故結云。不應以長短之時。廣狹之處。定其
<lb ed="X" n="0103b23"/><lb ed="R111" n="0044a08"/>旨也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0103b24"/><lb ed="R111" n="0044a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0103b2401">童子登樓之日。倐見前因。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0103c" n="0103c"/>
<lb ed="X" n="0103c01"/><lb ed="R111" n="0044a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0103c0101">善財童子登彌勒樓閣。見彌勒三生之事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0103c02"/><lb ed="R111" n="0044a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0103c0201">成現而雖圓至道。弘闡而全在當人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0103c03"/><lb ed="R111" n="0044a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0103c0301">人能弘道。非道弘人。十方三世諸佛。皆是了心成
<lb ed="X" n="0103c04"/><lb ed="R111" n="0044a13"/>佛。心卽是法。法卽是心。所以由人信故。乃能弘之。
<lb ed="X" n="0103c05"/><lb ed="R111" n="0044a14"/>又人卽是法。法卽是人。離人無有法。離法無有人。
<lb ed="X" n="0103c06"/><lb ed="R111" n="0044a15"/>故云此法先佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0103c0601" n="0103c0601"/><anchor xml:id="beg0103c0601" n="0103c0601"/>已<anchor xml:id="end0103c0601"/>說。後佛隨順不加一字。故云佛
<lb ed="X" n="0103c07"/><lb ed="R111" n="0044a16"/>以法爲師。如燕公張悅問水南善知識云。法在前
<lb ed="X" n="0103c08"/><lb ed="R111" n="0044a17"/>耶。佛在前耶。答云。法在前。諸佛所師所謂法故。便
<lb ed="X" n="0103c09"/><lb ed="R111" n="0044a18"/>被難云。若爾。最初成佛。前無佛說。何由悟法。答云。
<lb ed="X" n="0103c10"/><lb ed="R111" n="0044b01"/>自然而悟。如月令中。獺乃祭天。豈有人敎。燕公大
<lb ed="X" n="0103c11"/><lb ed="R111" n="0044b02"/>伏也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0103c12"/><lb ed="R111" n="0044b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0103c1201">殊功警世。大用通神。樂蘊奇音。指妙而宮商應節。心
<lb ed="X" n="0103c13"/><lb ed="R111" n="0044b04"/>懷覺性。智巧而動用冥眞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0103c14"/><lb ed="R111" n="0044b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0103c1401">首楞嚴經云。譬如琴瑟箜篌琵琶。雖有妙音。若無
<lb ed="X" n="0103c15"/><lb ed="R111" n="0044b06"/>妙指。終不能發。汝與衆生亦復如是。寶覺眞心各
<lb ed="X" n="0103c16"/><lb ed="R111" n="0044b07"/>各圓滿。如我按指海印發光。汝蹔擧心塵勞先起。
<lb ed="X" n="0103c17"/><lb ed="R111" n="0044b08"/>是知指不妙故。五音不成。智不巧故。一心不現。如
<lb ed="X" n="0103c18"/><lb ed="R111" n="0044b09"/>藏敎是拙度。通敎是巧度。又但了諸法實相。不須
<lb ed="X" n="0103c19"/><lb ed="R111" n="0044b10"/>勤苦而修。是名巧度。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0103c20"/><lb ed="R111" n="0044b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0103c2001">十力功高。上賢能踐。日月潛光。山川迴轉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0103c21"/><lb ed="R111" n="0044b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0103c2101">龐居士偈云。劫火燃天天不熱。嵐風吹動不聞聲。
<lb ed="X" n="0103c22"/><lb ed="R111" n="0044b13"/>百川競注海之溢。五嶽名山不見形。澄淸靜慮無
<lb ed="X" n="0103c23"/><lb ed="R111" n="0044b14"/>蹤跡。千途盡總入無生。故知無有一法不入一心
<lb ed="X" n="0103c24"/><lb ed="R111" n="0044b15"/>無生之旨。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0104a" n="0104a"/>
<lb ed="X" n="0104a01"/><lb ed="R111" n="0044b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0104a0101">摧慢峯兮涸愛河。拆疑城兮截魔罥。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0104a02"/><lb ed="R111" n="0044b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0104a0201">若了一心。悟法空理。則入平等際。住實相門。乃能
<lb ed="X" n="0104a03"/><lb ed="R111" n="0044b18"/>倒慢山。<g ref="#CB15072">㧞</g>愛箭。裂疑網。突魔圍。何者。以達魔界卽
<lb ed="X" n="0104a04"/><lb ed="R111" n="0045a01"/>佛界。歸一實心故。如論有喩云。譬如蠅能緣一切
<lb ed="X" n="0104a05"/><lb ed="R111" n="0045a02"/>物。唯不能緣火<g ref="#CB08504">𦦨</g>。緣火<g ref="#CB08504">𦦨</g>卽爲燒故。魔亦如是。能
<lb ed="X" n="0104a06"/><lb ed="R111" n="0045a03"/>緣一切法。唯不能緣諸法實相。若入實相。魔卽實
<lb ed="X" n="0104a07"/><lb ed="R111" n="0045a04"/>相。何所惑耶。故論云。魔界如佛界如。一如無二如。
<lb ed="X" n="0104a08"/><lb ed="R111" n="0045a05"/>皆法界印。豈以法界印。更壞法界印。又論云。絕見
<lb ed="X" n="0104a09"/><lb ed="R111" n="0045a06"/>解般若菩薩。如捕魚人。見一大魚入深大水。鈎網
<lb ed="X" n="0104a10"/><lb ed="R111" n="0045a07"/>所不及。則絕望憂愁。以離六十二見網故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0104a11"/><lb ed="R111" n="0045a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0104a1101">明之而法法在我。巨嶽可移。昧之而事事隨他。纖毫
<lb ed="X" n="0104a12"/><lb ed="R111" n="0045a09"/>莫辯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0104a13"/><lb ed="R111" n="0045a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0104a1301">還源觀云。明者德隆於卽日。昧者望絕於多生。又
<lb ed="X" n="0104a14"/><lb ed="R111" n="0045a11"/>李長者論云。迷之者歷劫浪修。悟之者當體凝寂。
<lb ed="X" n="0104a15"/><lb ed="R111" n="0045a12"/>皆是一心迷悟。致茲得失。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0104a16"/><lb ed="R111" n="0045a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0104a1601">法無難易。轉變由人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0104a17"/><lb ed="R111" n="0045a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0104a1701">迷時人逐法。悟了法由人。迷時執心爲境。被境所
<lb ed="X" n="0104a18"/><lb ed="R111" n="0045a15"/>轉。悟時了境卽心。一切由我。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0104a19"/><lb ed="R111" n="0045a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0104a1901">促多生於一念。化寒谷爲芳春。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0104a20"/><lb ed="R111" n="0045a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0104a2001">一念證眞。功超累劫。如寒谷遇春。萌芽頓發。故華
<lb ed="X" n="0104a21"/><lb ed="R111" n="0045a18"/>嚴論云。不如一念緣起無生。超彼三乘權學等見。
<lb ed="X" n="0104a22"/><lb ed="R111" n="0045b01"/>如華嚴<g ref="#CB15081">䇿</g>林問云。成功立德。三敎修同。如何此經。
<lb ed="X" n="0104a23"/><lb ed="R111" n="0045b02"/>讚無功用。答。緣修積行。卽說立功。造極體眞。須忘
<lb ed="X" n="0104a24"/><lb ed="R111" n="0045b03"/>功用。無功卽功。流未來際。無用之用。用周十方。無
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0104b" n="0104b"/>
<lb ed="X" n="0104b01"/><lb ed="R111" n="0045b04"/>功之功。曰眞功矣。如乘舟入海。頓息篙橈。而擧帆
<lb ed="X" n="0104b02"/><lb ed="R111" n="0045b05"/>隨風。萬里非遠。功用行息。是止篙橈。無相智圓。卽
<lb ed="X" n="0104b03"/><lb ed="R111" n="0045b06"/>錦帆高擧。無依無住。旣無功用。則處法流。長遊智
<lb ed="X" n="0104b04"/><lb ed="R111" n="0045b07"/>海。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0104b05"/><lb ed="R111" n="0045b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0104b0501">秉大矩而燭幽關。炳然見旨。駕迅航而渡深濟。倐爾
<lb ed="X" n="0104b06"/><lb ed="R111" n="0045b09"/>登眞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0104b07"/><lb ed="R111" n="0045b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0104b0701">若直了一心。菩提易辦。如登車立屆於遐方。似乘
<lb ed="X" n="0104b08"/><lb ed="R111" n="0045b11"/>船坐至於千里。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0104b09"/><lb ed="R111" n="0045b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0104b0901">生如來家之要。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0104b10"/><lb ed="R111" n="0045b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0104b1001">若心外行法。是生世俗家。若了心卽佛。是生如來
<lb ed="X" n="0104b11"/><lb ed="R111" n="0045b14"/>家。此一心法。諸佛本宗。語默卷舒。常順一眞之道。
<lb ed="X" n="0104b12"/><lb ed="R111" n="0045b15"/>治生產業。不違實相之門。運用施爲。念念而未離
<lb ed="X" n="0104b13"/><lb ed="R111" n="0045b16"/>法界。行住坐臥。步步而常在其中。若不信之人。對
<lb ed="X" n="0104b14"/><lb ed="R111" n="0045b17"/>面千里。如寒山子詩云。可貴天然物。獨一無伴侶。
<lb ed="X" n="0104b15"/><lb ed="R111" n="0045b18"/>促之在方寸。延之一切處。汝若不信受。相逢不相
<lb ed="X" n="0104b16"/><lb ed="R111" n="0046a01"/>遇。如明達之者。寓目關懷。悉能先覺。若未遇之子。
<lb ed="X" n="0104b17"/><lb ed="R111" n="0046a02"/>可以事知。擧動施爲。未嘗間斷。如蔡順字君仲。順
<lb ed="X" n="0104b18"/><lb ed="R111" n="0046a03"/>少孤。養母。常出求薪。有客卒至。母望順不還。乃囓
<lb ed="X" n="0104b19"/><lb ed="R111" n="0046a04"/>其指。順卽心動。棄薪馳歸。跪問其故。母曰。有急客
<lb ed="X" n="0104b20"/><lb ed="R111" n="0046a05"/>來。吾囓指以悟汝耳。又唐裴敬彝。父爲陳王典所
<lb ed="X" n="0104b21"/><lb ed="R111" n="0046a06"/>殺。敬彝時在城。忽自覺流涕不食。謂人曰。我大人
<lb ed="X" n="0104b22"/><lb ed="R111" n="0046a07"/>凡有痛處。吾卽不安。今日心痛。手足皆廢。事在不
<lb ed="X" n="0104b23"/><lb ed="R111" n="0046a08"/>測。遂乃歸覲。父果<anchor xml:id="nkr_note_add_0104b2301" n="0104b2301"/><anchor xml:id="beg0104b2301" n="0104b2301"/>已<anchor xml:id="end0104b2301"/>死。又唐張志安。居鄕閭稱孝。
<lb ed="X" n="0104b24"/><lb ed="R111" n="0046a09"/>差爲里尹。在縣。忽稱母疾急縣令問。志安曰。母有
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0104c" n="0104c"/>
<lb ed="X" n="0104c01"/><lb ed="R111" n="0046a10"/>疾。志安亦病。志安適患心痛。是以知母有疾。令因
<lb ed="X" n="0104c02"/><lb ed="R111" n="0046a11"/>之差人覆之。果如所說。尋奏高表門閭。拜爲散騎
<lb ed="X" n="0104c03"/><lb ed="R111" n="0046a12"/>常侍。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0104c04"/><lb ed="R111" n="0046a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0104c0401">行菩薩道之因。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0104c05"/><lb ed="R111" n="0046a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0104c0501">法華經云。若未聞法華經者。當知是人未善行菩
<lb ed="X" n="0104c06"/><lb ed="R111" n="0046a15"/>薩道。若有得聞是經典者。乃能善行菩薩之道。又
<lb ed="X" n="0104c07"/><lb ed="R111" n="0046a16"/>菩薩所修萬行。皆是不空如來藏眞心不變性起
<lb ed="X" n="0104c08"/><lb ed="R111" n="0046a17"/>功德。如起信論云。復次眞如依言說分別。有二種
<lb ed="X" n="0104c09"/><lb ed="R111" n="0046a18"/>義。云何爲二。一者如實空。以能究竟顯實故。二者
<lb ed="X" n="0104c10"/><lb ed="R111" n="0046b01"/>如實不空。以有自體具足無漏性功德故。華嚴記
<lb ed="X" n="0104c11"/><lb ed="R111" n="0046b02"/>云。自性淸淨心。不與妄合。則名爲空。性具萬德。卽
<lb ed="X" n="0104c12"/><lb ed="R111" n="0046b03"/>名不空。若離妄心。實無可空。則顯空藏因妄而顯。
<lb ed="X" n="0104c13"/><lb ed="R111" n="0046b04"/>不空藏要由翻染。方顯不空。如本有檀德。今爲慳
<lb ed="X" n="0104c14"/><lb ed="R111" n="0046b05"/>貪。本有尸德。今隨五欲。本有寂定。今爲亂想。本有
<lb ed="X" n="0104c15"/><lb ed="R111" n="0046b06"/>大智。今爲愚癡。是則慳藏於施。乃至愚藏於慧。故
<lb ed="X" n="0104c16"/><lb ed="R111" n="0046b07"/>論云。以知法性無慳貪故。隨順修行檀波羅蜜等。
<lb ed="X" n="0104c17"/><lb ed="R111" n="0046b08"/>萬行例然。故本有眞實識知義。云若心有動。非眞
<lb ed="X" n="0104c18"/><lb ed="R111" n="0046b09"/>識知。明妄心之動。藏其眞如。是以卽妄之空。藏不
<lb ed="X" n="0104c19"/><lb ed="R111" n="0046b10"/>空之萬德。故經云。知妄本自眞。見佛則淸淨。以能
<lb ed="X" n="0104c20"/><lb ed="R111" n="0046b11"/>究竟顯實。故名爲空。故知空藏。能藏不空。能藏旣
<lb ed="X" n="0104c21"/><lb ed="R111" n="0046b12"/>空。則顯不空藏之本來具矣。又普賢行。遊入十方。
<lb ed="X" n="0104c22"/><lb ed="R111" n="0046b13"/>略有十門。一入世界。法界緣起於卽入故。二入衆
<lb ed="X" n="0104c23"/><lb ed="R111" n="0046b14"/>生界。生界佛界無二體故。三供養。一一供具皆稱
<lb ed="X" n="0104c24"/><lb ed="R111" n="0046b15"/>眞故。四明請法。窮法界智。無時不請諸佛無時不
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0105a" n="0105a"/>
<lb ed="X" n="0105a01"/><lb ed="R111" n="0046b16"/>雨法故。五大智攝生。了生迷倒。而無衆生。不礙化
<lb ed="X" n="0105a02"/><lb ed="R111" n="0046b17"/>故。六明現通。十方塵刹互入重重。震動現相而無
<lb ed="X" n="0105a03"/><lb ed="R111" n="0046b18"/>息故。七常寂定。未曾一念有起動故。八廣出生。念
<lb ed="X" n="0105a04"/><lb ed="R111" n="0047a01"/>念毛孔出現諸境無窮盡故。九者說法。念念常雨
<lb ed="X" n="0105a05"/><lb ed="R111" n="0047a02"/>無邊法雨。雨一切故。十明總說。上之九義。擧一全
<lb ed="X" n="0105a06"/><lb ed="R111" n="0047a03"/>收。無前後故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0105a07"/><lb ed="R111" n="0047a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0105a0701">萬別千差。靡出虗空之性。尊高卑下。難逃平等之津。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0105a08"/><lb ed="R111" n="0047a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0105a0801">一切法性。卽是衆生心性。衆生心性。卽是虗空性。
<lb ed="X" n="0105a09"/><lb ed="R111" n="0047a06"/>問。眞妄相乖。其猶水火。云何此二得交徹耶。答。眞
<lb ed="X" n="0105a10"/><lb ed="R111" n="0047a07"/>妄二法同一心故而得交徹。若演若達多。狂故失
<lb ed="X" n="0105a11"/><lb ed="R111" n="0047a08"/>頭却復本心。頭不曾失。設爾狂時。頭亦不失。狂情
<lb ed="X" n="0105a12"/><lb ed="R111" n="0047a09"/>纔歇。歇卽菩提。性淨明心不從人得。如迷眞執妄。
<lb ed="X" n="0105a13"/><lb ed="R111" n="0047a10"/>迷情纔悟。卽復眞心。設正迷時。眞亦不失。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0105a14"/><lb ed="R111" n="0047a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0105a1401">剪惑裁疑。標眞顯正。使佛法之穹崇。致宗門之昌盛。
<lb ed="X" n="0105a15"/><lb ed="R111" n="0047a12"/>類秋江萬影而交羅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0105a16"/><lb ed="R111" n="0047a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0105a1601">經明十喩中。一如影喩。一喩體虗無實。二喩有用
<lb ed="X" n="0105a17"/><lb ed="R111" n="0047a14"/>能廕覆義。故華嚴記云。如明淨物。得日光曜。於屋
<lb ed="X" n="0105a18"/><lb ed="R111" n="0047a15"/>壁上有光影現。如來應機現身亦爾。謂曰喩如來。
<lb ed="X" n="0105a19"/><lb ed="R111" n="0047a16"/>身樹等質以喩衆生。日無異體。質有萬差。樹側影
<lb ed="X" n="0105a20"/><lb ed="R111" n="0047a17"/>邪。形端影正。影不現於日內。<anchor xml:id="nkr_note_add_0105a2001" n="0105a2001"/><anchor xml:id="beg0105a2001" n="0105a2001"/>但<anchor xml:id="end0105a2001"/>有質邊弄影多端。
<lb ed="X" n="0105a21"/><lb ed="R111" n="0047a18"/>隨心萬品。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0105a22"/><lb ed="R111" n="0047b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0105a2201">狀寒室千燈而互暎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0105a23"/><lb ed="R111" n="0047b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0105a2301">一室千燈光光涉入。一心萬境。萬境一心。如光無
<lb ed="X" n="0105a24"/><lb ed="R111" n="0047b03"/>礙。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0105b" n="0105b"/>
<lb ed="X" n="0105b01"/><lb ed="R111" n="0047b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0105b0101">若鳥戞以翱翔。似魚沈淵而游泳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0105b02"/><lb ed="R111" n="0047b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0105b0201">入楞伽經云。若一切唯心。世間何處住。去來依何
<lb ed="X" n="0105b03"/><lb ed="R111" n="0047b06"/>法。云何見地中。如鳥虗空中。依心風而去。不住不
<lb ed="X" n="0105b04"/><lb ed="R111" n="0047b07"/>觀察。於地上而去。如是諸衆生。依分別心動。自心
<lb ed="X" n="0105b05"/><lb ed="R111" n="0047b08"/>中來去。如空中飛鳥。見是資生器。佛說心如是。故
<lb ed="X" n="0105b06"/><lb ed="R111" n="0047b09"/>知擧足下足。不離自心。如鳥若離空。何以騫翥。魚
<lb ed="X" n="0105b07"/><lb ed="R111" n="0047b10"/>若離水。豈得浮沈。故祖師<name role="" type="person">彌遮迦</name>。問祖師<name role="" type="person">婆須蜜</name>
<lb ed="X" n="0105b08"/><lb ed="R111" n="0047b11"/>曰。何方而來。復往何許。答曰。從自心來。復往無處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0105b09"/><lb ed="R111" n="0047b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0105b0901">啼笑而佛慧分明。行坐而覺源淸淨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0105b10"/><lb ed="R111" n="0047b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0105b1001">長者論云。不乖當念。蘊功卽佛。都無時分遷轉之
<lb ed="X" n="0105b11"/><lb ed="R111" n="0047b14"/>相。應眞自性。常轉法輪。又云。纖塵不隔於十方。毛
<lb ed="X" n="0105b12"/><lb ed="R111" n="0047b15"/>孔詎妨於刹海。又云。三世一念。古今咸卽。過去未
<lb ed="X" n="0105b13"/><lb ed="R111" n="0047b16"/>來無盡之劫。同時無礙。一念成正覺時也。三賢菩
<lb ed="X" n="0105b14"/><lb ed="R111" n="0047b17"/>薩。念念入法流水中。任運至佛。初水後水。一性水
<lb ed="X" n="0105b15"/><lb ed="R111" n="0047b18"/>故。因佛果佛。一性佛故。於其中間無初中後。不隔
<lb ed="X" n="0105b16"/><lb ed="R111" n="0048a01"/>念故。依本法故。無念可隔。因果便終。一念相應一
<lb ed="X" n="0105b17"/><lb ed="R111" n="0048a02"/>念佛。不論相好及與神通。相好神通。從此正覺中
<lb ed="X" n="0105b18"/><lb ed="R111" n="0048a03"/>得。若證正覺。卽不著諸相。<anchor xml:id="nkr_note_add_0105b1801" n="0105b1801"/><anchor xml:id="beg0105b1801" n="0105b1801"/>但<anchor xml:id="end0105b1801"/>以覺道相應故。神通
<lb ed="X" n="0105b19"/><lb ed="R111" n="0048a04"/>相好不求自至。又云。明衆生世間卽法界故。衆生
<lb ed="X" n="0105b20"/><lb ed="R111" n="0048a05"/>性卽不思議故。衆生分別卽如來智故。又如來根
<lb ed="X" n="0105b21"/><lb ed="R111" n="0048a06"/>本智。是衆生分別心。契同無二故。法界自在。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0105b22"/><lb ed="R111" n="0048a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0105b2201">妙解而唯應我是。列祖襟喉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0105b23"/><lb ed="R111" n="0048a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0105b2301">此心賦者。但說眞心。不言妄識。以眞心妄心。各有
<lb ed="X" n="0105b24"/><lb ed="R111" n="0048a09"/>性相。且眞心以靈知寂照爲心。不空無住爲體。實
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0105c" n="0105c"/>
<lb ed="X" n="0105c01"/><lb ed="R111" n="0048a10"/>相爲相。妄心以六塵緣影爲心。無性爲體。攀緣思
<lb ed="X" n="0105c02"/><lb ed="R111" n="0048a11"/>慮爲相。此緣慮覺了能知之妄心。而無自體。但是
<lb ed="X" n="0105c03"/><lb ed="R111" n="0048a12"/>前塵。隨境有無。境來卽生。境去卽滅。因境而起。全
<lb ed="X" n="0105c04"/><lb ed="R111" n="0048a13"/>境是心。又因心照境。全心是境。各無自性。唯是因
<lb ed="X" n="0105c05"/><lb ed="R111" n="0048a14"/>緣。故法句經云。<g ref="#CB08504">𦦨</g>光無水。但陽氣耳。陰中無色。但
<lb ed="X" n="0105c06"/><lb ed="R111" n="0048a15"/>緣氣耳。以熱時炎氣。因日光爍。遠看似水。<anchor xml:id="nkr_note_add_0105c0601" n="0105c0601"/><anchor xml:id="beg0105c0601" n="0105c0601"/>但<anchor xml:id="end0105c0601"/>從想
<lb ed="X" n="0105c07"/><lb ed="R111" n="0048a16"/>生。唯陽氣耳。此虗妄色心亦復如是。以自業爲因。
<lb ed="X" n="0105c08"/><lb ed="R111" n="0048a17"/>父母外塵爲緣。和合似現色心。唯緣氣耳。故圓覺
<lb ed="X" n="0105c09"/><lb ed="R111" n="0048a18"/>經云。妄認六塵緣影爲自心性。故知此能推之心。
<lb ed="X" n="0105c10"/><lb ed="R111" n="0048b01"/>若無因緣。卽不生起。但從緣生。緣生之法。皆是無
<lb ed="X" n="0105c11"/><lb ed="R111" n="0048b02"/>常。如鏡裏之形。無體而全因外境。似水中之月。不
<lb ed="X" n="0105c12"/><lb ed="R111" n="0048b03"/>實而虗現空輪。認此爲眞。愚之甚矣。所以慶喜執
<lb ed="X" n="0105c13"/><lb ed="R111" n="0048b04"/>而無據。七處茫然。二祖了而不生。一言契道。則二
<lb ed="X" n="0105c14"/><lb ed="R111" n="0048b05"/>祖求此緣慮不安之心不得。卽知眞心遍一切處。
<lb ed="X" n="0105c15"/><lb ed="R111" n="0048b06"/>悟此爲宗。遂乃最初紹於祖位。阿難因如來推破
<lb ed="X" n="0105c16"/><lb ed="R111" n="0048b07"/>妄心。乃至於五陰六入十二處十八界七大性。一
<lb ed="X" n="0105c17"/><lb ed="R111" n="0048b08"/>一微細窮詰。徹底唯空。皆無自性。旣非因緣自他
<lb ed="X" n="0105c18"/><lb ed="R111" n="0048b09"/>和合而有。又非自然無因而生。悉是意言識想分
<lb ed="X" n="0105c19"/><lb ed="R111" n="0048b10"/>別。因茲豁悟妙明眞心。廣大含容徧一切處。卽與
<lb ed="X" n="0105c20"/><lb ed="R111" n="0048b11"/>大衆俱達此心。同聲讚佛云。妙湛總持不動尊。首
<lb ed="X" n="0105c21"/><lb ed="R111" n="0048b12"/>楞嚴王世希有。消我億劫顚倒想。不歷僧祇獲法
<lb ed="X" n="0105c22"/><lb ed="R111" n="0048b13"/>身。卽同初祖直指人心見性成佛。此一眞心。則列
<lb ed="X" n="0105c23"/><lb ed="R111" n="0048b14"/>祖之襟喉也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0105c24"/><lb ed="R111" n="0048b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0105c2401">通心而莫更餘思。羣賢性命。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1231.0106a" n="0106a"/>
<lb ed="X" n="0106a01"/><lb ed="R111" n="0048b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0106a0101">如不增不減經云。甚深義者。卽第一義諦。第一義
<lb ed="X" n="0106a02"/><lb ed="R111" n="0048b17"/>諦者。卽衆生界。衆生界者。卽如來藏。如來藏者。卽
<lb ed="X" n="0106a03"/><lb ed="R111" n="0048b18"/>法身。釋曰。夫心者。爲諸法總持之門。作萬有眞實
<lb ed="X" n="0106a04"/><lb ed="R111" n="0049a01"/>之性。故稱第一義諦。雜雜心念。故號衆生。是心之
<lb ed="X" n="0106a05"/><lb ed="R111" n="0049a02"/>界。卽衆生界。從眞如性起。名曰如來。無所缺減。乃
<lb ed="X" n="0106a06"/><lb ed="R111" n="0049a03"/>目爲藏。能積聚恒沙功德。故名法身。是以仁王經
<lb ed="X" n="0106a07"/><lb ed="R111" n="0049a04"/>云。最初一念。具足八萬四千波羅蜜。諸身分中。命
<lb ed="X" n="0106a08"/><lb ed="R111" n="0049a05"/>根爲上。諸法門中心。爲其上。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0106a09"/><lb ed="R111" n="0049a06"/>
<lb ed="X" n="0106a10"/><lb ed="R111" n="0049a07"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>註心賦卷第一</cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0082c0601" to="#end0082c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0084a1001" to="#end0084a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0084c1101" to="#end0084c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0086c2101" to="#end0086c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0087c2301" to="#end0087c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0088a2201" to="#end0088a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0088b1501" to="#end0088b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0089a0301" to="#end0089a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0089c1801" to="#end0089c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0090a1701" to="#end0090a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0090a1901" to="#end0090a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0090c1201" to="#end0090c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0090c1301" to="#end0090c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0091a2201" to="#end0091a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">糵<note type="cf1">T26n1537_p0458a03</note><note type="cf2">T41n1821_p0229c18</note></lem><rdg wit="#wit.orig">蘖</rdg></app>
<app from="#beg0091b0801" to="#end0091b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0091b1301" to="#end0091b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0091b1501" to="#end0091b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0092a0801" to="#end0092a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0093a2401" to="#end0093a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0093c0101" to="#end0093c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="來函：赵文平 (2021-05-16)">埋</lem><rdg wit="#wit.orig">理</rdg></app>
<app from="#beg0093c1701" to="#end0093c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0093c2401" to="#end0093c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0094a0101" to="#end0094a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0094a2401" to="#end0094a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">券</lem><rdg wit="#wit.orig">劵</rdg></app>
<app from="#beg0096b0101" to="#end0096b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0096c1301" to="#end0096c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0096c2201" to="#end0096c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">沵<note type="cf1">X63n1231_p0156c18</note></lem><rdg wit="#wit.orig">彌</rdg></app>
<app from="#beg0097b1401" to="#end0097b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0097c1201" to="#end0097c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0097c2001" to="#end0097c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0098a0201" to="#end0098a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0098a0401" to="#end0098a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0099c0101" to="#end0099c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0099c1101" to="#end0099c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0100b0601" to="#end0100b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0100b1501" to="#end0100b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0101a1201" to="#end0101a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0102c0401" to="#end0102c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0103a1301" to="#end0103a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0103c0601" to="#end0103c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0104b2301" to="#end0104b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0105a2001" to="#end0105a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0105b1801" to="#end0105b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0105c0601" to="#end0105c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0082c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0082c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0084a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0084a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0084c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0084c1101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0086c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0086c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0087c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0087c2301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0088a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0088a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0088b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0088b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0089a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0089a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0089c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0089c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0090a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0090a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0090a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0090a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0090c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0090c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0090c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0090c1301">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0091a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0091a2201">糵【CB】，蘖【卍續】</note>
<note n="0091b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0091b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0091b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0091b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0091b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0091b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0092a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0092a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0093a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0093a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0093c0101" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X63.0093c01.19" target="#nkr_note_add_0093c0101">埋【CB】，理【卍續】（CBETA 按：原書「理」字不合文意，先「埋」後「掘」方才順理，今改作「埋」字。）</note>
<note n="0093c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0093c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0093c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0093c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0094a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0094a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0094a2401" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X63.0094a24.11" target="#nkr_note_add_0094a2401">券【CB】，劵【卍續】</note>
<note n="0096b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0096b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0096c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0096c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0096c2201" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X63.0096c22.17" target="#nkr_note_add_0096c2201">沵【CB】，彌【卍續】</note>
<note n="0097b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0097b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0097c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0097c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0097c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0097c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0098a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0098a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0098a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0098a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0099c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0099c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0099c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0099c1101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0100b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0100b0601">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0100b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0100b1501">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0101a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0101a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0102c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0102c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0103a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0103a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0103c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0103c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0104b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0104b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0105a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0105a2001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0105b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0105b1801">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0105c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0105c0601">但【CB】，伹【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>